Η ΛΕΞΗ
Τυφλός από χρόνια
πάλευε μ' ένα μαύρο κάρβουνο
να γράψει μια λέξη
πάνω στο απόλυτο σκοτάδι.
Καμιά γραφή και καμιά φωνή
δε θα μπορούσε ν' αποδώσει
το φριχτό νόημά της.
Δε βρισκόταν σε κανένα λεξικό.
Στ' όνειρό του την έβλεπε
αχνά χαραγμένη
μέσα σε σπήλαιο ανερεύνητο
και φοβόταν πως οι άνθρωποι
κάποτε θα την ανακαλύψουν.
Ο ίδιος ουδέποτε τόλμησε να την προφέρει.
Μήτε ήξερε γιατί βασανιζόταν
να γράψει αυτή τη λέξη.
Γιώργης Παυλόπουλος
Δευτέρα 8 Δεκεμβρίου 2008
Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2008
Ποίημα της εβδομάδας 100
ΚΑΤΑΒΑΣΗ
Μονάχα ένα σκυλί κι εγώ κοιτάζαμε.
Το ποτάμι να φεύγει όπως ο πεθαμένος
γύρω γονατισμένα τα βουνά
εκείνο το κουρέλι
μαύρο ανεμίζοντας στα σύρματα
και κοντά στα βούρλα μια λιωμένη αρβύλα.
Κι ανάμεσα σε τούτες τις εικόνες
πάλι τα πολυβόλα στην καταχνιά
πάλι ο θάνατος η ακρίδα
πηδώντας από κορμί σε κορμί
πάλι να χάνω τον τόπο
να μην ξέρω πού βρίσκομαι
εδώ ή εκεί
στο άλλο ποτάμι σε τούτα τα βουνά
σε τούτο το χαντάκι σε κείνα τα πλατάνια
εδώ ή εκεί
ακούγοντας κάποιον να μου φωνάζει
απ’ την αντικρινή όχθη
χωρίς να ξεχωρίζω
μήτε τη φωνή μήτε τον άνθρωπο.
Ποιά φωνή και ποιός άνθρωπος;
Αυτός που τον σκοτώνουν;
αυτός που μας σκοτώνει;
Μονάχα ένα σκυλί κι εγώ κοιτάζαμε.
Κατεβαίνοντας τώρα
εκεί που δεν ήταν τίποτε
να κοιτάξουμε.
Γιώργης Παυλόπουλος
«Ποιήματα 1943-1997», Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2001
Μονάχα ένα σκυλί κι εγώ κοιτάζαμε.
Το ποτάμι να φεύγει όπως ο πεθαμένος
γύρω γονατισμένα τα βουνά
εκείνο το κουρέλι
μαύρο ανεμίζοντας στα σύρματα
και κοντά στα βούρλα μια λιωμένη αρβύλα.
Κι ανάμεσα σε τούτες τις εικόνες
πάλι τα πολυβόλα στην καταχνιά
πάλι ο θάνατος η ακρίδα
πηδώντας από κορμί σε κορμί
πάλι να χάνω τον τόπο
να μην ξέρω πού βρίσκομαι
εδώ ή εκεί
στο άλλο ποτάμι σε τούτα τα βουνά
σε τούτο το χαντάκι σε κείνα τα πλατάνια
εδώ ή εκεί
ακούγοντας κάποιον να μου φωνάζει
απ’ την αντικρινή όχθη
χωρίς να ξεχωρίζω
μήτε τη φωνή μήτε τον άνθρωπο.
Ποιά φωνή και ποιός άνθρωπος;
Αυτός που τον σκοτώνουν;
αυτός που μας σκοτώνει;
Μονάχα ένα σκυλί κι εγώ κοιτάζαμε.
Κατεβαίνοντας τώρα
εκεί που δεν ήταν τίποτε
να κοιτάξουμε.
Γιώργης Παυλόπουλος
«Ποιήματα 1943-1997», Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 2001
Τετάρτη 26 Νοεμβρίου 2008
Θεατρική παράσταση προσφορά στα παιδιά
Η επαρχιακή επιτροπή της ΠΟΕΔ Λευκωσίας, Μόρφου και Κερύνειας προσφέρει στα παιδιά των δασκάλων τη θεατρική παράσταση του Θ.Ο.Κ. "Το αθάνατο νερό", το Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2008 στο Δημοτικό θέατρο Λατσιών στις 11 π.μ.
Όσοι δεν έχετε παραλάβει τις δηλώσεις στα σχολεία σας, μπορείτε να τα βρείτε και να τα εκτυπώσετε από την ιστοσελίδα της ΠΟΕΔ. Πατήστε εδώ.
Όσοι δεν έχετε παραλάβει τις δηλώσεις στα σχολεία σας, μπορείτε να τα βρείτε και να τα εκτυπώσετε από την ιστοσελίδα της ΠΟΕΔ. Πατήστε εδώ.
Κυριακή 23 Νοεμβρίου 2008
Η κυπριακή ανώτατη εκπαίδευση στον δρόμο της Μπολόνια
Του Δημήτρη Χασάπη
"Το 2003 ανατέθηκε σε Επιτροπή επτά ακαδημαϊκών η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, η επισήμανση των αδυναμιών και η υποβολή εισηγήσεων για την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση. Η Έκθεση της Επιτροπής, η οποία παραδόθηκε στον Υπουργό ένα χρόνο μετά, τον Αύγουστο του 2004, αποτέλεσε τη βάση για όλες τις ενέργειες που ακολούθησαν και συνεχίζονται μέχρι σήμερα για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος", αναφέρεται εισαγωγικά στην απολογιστική και προγραμματική έκθεση για την πορεία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, την οποία δημοσιοποίησε το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου, τον Σεπτέμβρη του 2007.1
Η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης διορίσθηκε από την κυπριακή κυβέρνηση το 2003, υπό τον τότε πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο, και αποτελούνταν από τους Ανδρέα Καζαμία, Πρόεδρο (ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών), Γιώργο Τσιάκαλο (καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Σήφη Μπουζάκη (καθηγητή του Πανεπιστημίου Πάτρας), Ελπίδα Κεραυνού-Παπαηλιού (καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κύπρου), Αθανάσιο Γαγάτση (καθηγητή του Πανεπιστημίου Κύπρου), Γιώργο Φιλίππου (καθηγητή του Πανεπιστημίου Κύπρου) και Κρίστη Χρυσοστόμου (λέκτορα του Ανώτερου Τεχνολογικού Ινστιτούτου Κύπρου). Η Επιτροπή συνέταξε και παρέδωσε Έκθεση,2 αφού τα μέλη της "συνεδρίαζαν από κοινού μερικές μέρες κάθε μήνα [...], διεξήγαγαν βιβλιογραφική και αρχειακή έρευνα" και συναντήθηκαν "με εμπλεκόμενους φορείς και επιστήμονες" (σ. 2-3).
Η Έκθεση της Επιτροπής, σχολιάζει η Διοικούσα Επιτροπή του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, "χαρακτηρίζεται από μια λεξιλαγνική διάθεση με νεολογισμούς και φλυαρία (βερμπαλισμό), με τη χρήση σε ορισμένες περιπτώσεις πομπωδών εκφράσεων, ασαφή δομή και ασυνέπειες στη χρήση της ορολογίας, μη αναγκαίους νεολογισμούς και αμφίβολες λεκτικές αναζητήσεις που είτε παρουσιάζουν σχήμα οξύμωρο, είτε προκαλούν ασαφείς ερμηνείες (π.χ. Ευρωκυπριακή Πολιτεία, εργαλειακή-ινστρουμενταλιστική γνώση, σκοποθεσία, νεο-Ευρωπαϊκή Ένωση, διαμορφωτική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, λιμπεραλιστικό περιεχόμενο, αντίνομος νεόκοσμος, εθνικοδυιστικά στοιχεία, κ.ά.). [...] Υπάρχει κατάχρηση των όρων 'δημοκρατικός', 'δημοκρατία', σε βαθμό που να απαξιώνει την έννοια του είδους του πολιτεύματος, όταν ο όρος καταχρηστικά προσπαθεί να αποδώσει κοινότοπους επιθετικούς προσδιορισμούς σε συμπεριφορές λειτουργών ή συστήματα εκπαίδευσης. Η κατάχρηση αυτών των όρων αγγίζει τα όρια παρωχημένης συνθηματολογίας παραπέμποντας σε άλλης φύσεως κείμενα, ενώ εκφράσεις όπως 'δημοκρατικοποίηση [...] της δημοκρατίας', 'δημοκρατικό σχολείο της αγοράς του δήμου' κ.ά., προσκρούουν στο γλωσσικό αισθητήριο ενός ομιλητή της νεοελληνικής".3
Παρ' όλα αυτά, ή και λόγω αυτών, το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου δέχτηκε τις προτάσεις της Επιτροπής, εκπόνησε σχέδιο εφαρμογής τους και άρχισε την σταδιακή υλοποίηση τους. "Από το Σεπτέμβρη του 2007 το Υπουργείο Παιδείας έδωσε στη δημοσιότητα ένα κείμενο που ονόμασε 'Στρατηγικό Σχεδιασμό για την Παιδεία'. Όποιος κάνει τον κόπο να το μελετήσει θα διαπιστώσει ότι περιέχονται πρόνοιες που βάζουν στο στόχαστρο τα δικαιώματα των παιδιών για ποιοτική μόρφωση δωρεάν και ενιαία, τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών, οδηγούν στην παραπέρα ιδιωτικοποίηση της παιδείας και δεν δίνουν λύση σε κανένα από τα ουσιαστικά προβλήματα των δημόσιων σχολείων και της καθημερινής πράξης. Είναι σημαντικό να δούμε τι κρύβεται πίσω από τις γραμμές και να μη μείνουμε στην επιφάνεια και σε όποιες αποσπασματικές ιδέες που μπορεί να ακούγονται ωραίες. [...]. Την ίδια στιγμή το κείμενο είναι γεμάτο από ανέξοδες υποσχέσεις και ωραία λόγια, τα οποία στις περισσότερες περιπτώσεις έρχονται να 'στολίσουν' το κείμενο και να αποτελέσουν το δόλωμα για τη συναίνεση των ενδιαφερομένων",4 τονίζεται σε μια από τις λίγες δημοσιοποιημένες αντιδράσεις στα μέτρα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης στην Κύπρο.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση, η οποία σε ό,τι αφορά, τουλάχιστον, στην ανώτατη εκπαίδευση αποτελεί υιοθέτηση και εφαρμογή, σε όλη τους την έκταση και σε κάθε τους πτυχή, των κατευθύνσεων της "Διαδικασίας της Μπολόνιας", της διαδικασίας, δηλαδή, μετατροπής των πανεπιστημίων σε επιχειρήσεις και μετάλλαξης της γνώσης σε εμπόρευμα, κατά τις απαιτήσεις μιας αναδυόμενης αγοράς εκπαιδευτικών υπηρεσιών: "Με συγκεκριμένα μέτρα ιδιωτικοποιείται παραπέρα η παιδεία και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η πανεπιστημιακή μόρφωση γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη για όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα ή οδηγούνται στην υπερχρέωση μέσα από τα δάνεια. Η παιδεία μετατρέπεται σε εμπόρευμα και αντικείμενο κερδοσκοπίας" και στην Κύπρο, όπως σημειώνεται σε άλλο σχετικό κείμενο,5 στο όνομα ενός πολιτικού "στόχου για τη μετατροπή της Κύπρου σε κέντρο παροχής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου".6
Στις προτάσεις της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, οι οποίες αφορούν στην ανώτατη εκπαίδευση, περιλαμβάνονται εισηγήσεις διοικητικών ρυθμίσεων, όπως π.χ. "πλήρης λειτουργία Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης" ή γενικόλογες διακηρύξεις, όπως "στήριξη της αυτονομίας και ακαδημαϊκής ελευθερίας των δημόσιων πανεπιστημίων", καθώς και προτάσεις για ενέργειες μάλλον αντιφατικές μεταξύ τους, όπως η "ενίσχυση της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης με τη στήριξη των δημόσιων πανεπιστημίων ώστε να υπάρξει, σε βάθος χρόνου, σταθερά διευρυνόμενη προσφορά θέσεων και σταθερή μείωση της εξάρτησης της Κύπρου από την Ελλάδα", αλλά παράλληλα "κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων για εισδοχή στα ΑΕΙ της Κύπρου και Ελλάδας, και θεσμοθέτηση Εθνικού Απολυτηρίου, από το 2008 -- καθορισμός κύκλων μαθημάτων για αναγκαίο συντονισμό με Ελλάδα" (σ. 201-2).
Περιλαμβάνονται, όμως, στην Έκθεση της Επιτροπής και απολύτως σαφείς προτάσεις, οι οποίες όμως αποτελούν αντιγραφή των ρυθμίσεων της Μπολόνια, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις, όπως είναι η θεσμοθέτηση φορέα και διαδικασιών διασφάλισης της ποιότητας των κυπριακών ΑΕΙ, μεταγράφουν τους αντίστοιχους Ελληνικούς νόμους της Μ. Γιαννάκου (σ. 216 κ.ε.). Με βάση το σκεπτικό ότι "η Κύπρος είναι μία ανάμεσα σε σαράντα χώρες της Ευρώπης που έχουν υπογράψει τη Διακήρυξη της Bologna και συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία εναρμόνισης και ενοποίησης των ευρωπαϊκών συστημάτων ανώτατης εκπαίδευσης. Η ενοποίηση αυτή, στο βαθμό που μπορεί να επιτευχθεί μέχρι την καταληκτική ημερομηνία του 2010, αποτελεί μία πρόκληση που εμπεριέχει πλήθος ευκαιριών, οι οποίες θα πρέπει να αξιοποιηθούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό, αλλά παράλληλα εγκυμονεί και κάποιους σοβαρούς κινδύνους, οι οποίοι θα πρέπει να εξουδετερωθούν" (σ. 199).
Με κάθε σαφήνεια, λοιπόν, προτείνεται η "ενεργή συμμετοχή στη διαμόρφωση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης - εφαρμογή ECTS και χορήγηση DS (Συμπλήρωμα Διπλώματος) από το 2005, η στήριξη υφιστάμενων θεσμών ως προς την ποιότητα, η Λειτουργία Εθνικού Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης Ποιότητας, η Ανάπτυξη εσωτερικών μηχανισμών διαχείρισης της ποιότητας σε κάθε ίδρυμα", ενώ στη λογική των λεγόμενων 'προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ πανεπιστημίων και κράτους' της κ. Γιαννάκου προτείνεται στην Έκθεση "οι αριθμοί χρηματοδοτούμενων θέσεων φοιτητών στα διάφορα ιδρύματα [να] αποφασίζονται συναινετικά ανάμεσα στο κράτος και τα ιδρύματα, ενώ οι αριθμοί θέσεων σε αυτοχρηματοδοτούμενα προγράμματα [να] παραμένει ευθύνη των ιδρυμάτων" (σ. 204-5).
Ας σημειωθεί ότι το Πανεπιστήμιο της Κύπρου λειτουργεί από την ίδρυση του (1992) με δίδακτρα, τα οποία για τους κύπριους πολίτες τα καταβάλει το κράτος, ενώ στην οργάνωση και λειτουργία του έχει ενσωματωμένα πολλά στοιχεία επιχειρηματικής λογικής, όπως άλλωστε και τα δύο νεοϊδρυμένα ΑΕΙ της Κύπρου, το Τεχνολογικό και το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Άλλωστε, η Σύγκλητος του Πανεπιστήμιου Κύπρου, όπως και η Διοικούσα Επιτροπή του νεοσύστατου Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, επικροτούν εκείνες τις προτάσεις της Επιτροπής οι οποίες συνάδουν με τις διαδικασίες της Μπολόνια.
Αποκορύφωμα των προτάσεων που κάνει η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης για την ανάπτυξη της ανώτατης εκπαίδευσης στην Κύπρο, "θεωρώντας ότι η δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων αποτελεί μια αμετάκλητη δέσμευση" (σ. 203), αποτελεί η "λειτουργία Ιδιωτικών Πανεπιστημίων βάσει ουσιαστικών ασφαλιστικών δικλείδων: μη κερδοσκοπικά, ελάχιστα μεγέθη, αυτονομία ακαδημαϊκών δομών, ακαδημαϊκό προσωπικό υψηλής στάθμης -- ευκαιρίες για διεξαγωγή ποιοτικής επιστημονικής έρευνας και για επαγγελματική ανάπτυξη, ευελιξία στις δομές διοίκησης, ανεξάρτητη πιστοποίηση ποιότητας, δημόσια αποστολή -- συμπερίληψη ενός ελάχιστου ποσοστού 'λιμπεραλιστικής νεοουμανιστικής Παιδείας'" (sic). Και, βέβαια, έχουν ήδη μετατραπεί σε ιδιωτικά πανεπιστήμια και αναγνωριστεί από την κυπριακή κυβέρνηση τρία κολέγια, αφού "αυτά που άλλοτε εισηγείτο η 'Δεξιά' και απορρίπτονταν από την 'Αριστερά' ως αντιδραστικά και συντηρητικά, τώρα υιοθετούνται από την Αριστερά και χαρακτηρίζονται ως προοδευτικά",7 όπως σημειώνεται σε σχετικό σχόλιο, στο οποίο τίθεται και το ερώτημα:
"Αν απλώς θα αντιγράψουμε [...] αυτά που διακηρύσσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, τι χρειάζονται οι ειδικοί; Για να τα αντιγράψουν με επιστημονικό τρόπο; Ή μήπως για να χρησιμοποιηθούν από την κρατική εξουσία ως φορείς νομιμοποίησης των επιλογών της στην κοινωνία;". Νομίζω ότι η ερώτηση εμπεριέχει και την απάντηση της.
Ο Δημήτρης Χασάπης διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
«Η ΑΥΓΗ» 23/11/2008
1. Στρατηγικός Σχεδιασμός για την Παιδεία, Κυπριακή Δημοκρατία, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, Σεπτέμβριος 2007 (www.moec.gov.cy/stratigikoi_sxediasmoi).
2. Έκθεση της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, "Δημοκρατική και Ανθρώπινη Παιδεία στην Ευρωκυπριακή Πολιτεία" (www.paideia.org.cy/upload/ekthesi_epitropis.pdf).
3. Δ. Ε. Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, Σχόλια και Παρατηρήσεις για την Έκθεση της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης (www.paideia.org.cy/index.php).
4. Μανόλης Σόβολος, αντιπρόσωπος της Ριζοσπαστικής Αγωνιστικής Κίνησης στην Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων (msovolos.blogspot.com).
5. Στο ίδιο.
6. Στρατηγικός Σχεδιασμός για την Παιδεία..., ό.π.
7. Ανδρέας Φ. Σταύρου, Εκπαιδευτική Παρέμβαση (ek-pedefsi.blogspot.com).
"Το 2003 ανατέθηκε σε Επιτροπή επτά ακαδημαϊκών η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, η επισήμανση των αδυναμιών και η υποβολή εισηγήσεων για την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση. Η Έκθεση της Επιτροπής, η οποία παραδόθηκε στον Υπουργό ένα χρόνο μετά, τον Αύγουστο του 2004, αποτέλεσε τη βάση για όλες τις ενέργειες που ακολούθησαν και συνεχίζονται μέχρι σήμερα για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος", αναφέρεται εισαγωγικά στην απολογιστική και προγραμματική έκθεση για την πορεία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, την οποία δημοσιοποίησε το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου, τον Σεπτέμβρη του 2007.1
Η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης διορίσθηκε από την κυπριακή κυβέρνηση το 2003, υπό τον τότε πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο, και αποτελούνταν από τους Ανδρέα Καζαμία, Πρόεδρο (ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών), Γιώργο Τσιάκαλο (καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), Σήφη Μπουζάκη (καθηγητή του Πανεπιστημίου Πάτρας), Ελπίδα Κεραυνού-Παπαηλιού (καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κύπρου), Αθανάσιο Γαγάτση (καθηγητή του Πανεπιστημίου Κύπρου), Γιώργο Φιλίππου (καθηγητή του Πανεπιστημίου Κύπρου) και Κρίστη Χρυσοστόμου (λέκτορα του Ανώτερου Τεχνολογικού Ινστιτούτου Κύπρου). Η Επιτροπή συνέταξε και παρέδωσε Έκθεση,2 αφού τα μέλη της "συνεδρίαζαν από κοινού μερικές μέρες κάθε μήνα [...], διεξήγαγαν βιβλιογραφική και αρχειακή έρευνα" και συναντήθηκαν "με εμπλεκόμενους φορείς και επιστήμονες" (σ. 2-3).
Η Έκθεση της Επιτροπής, σχολιάζει η Διοικούσα Επιτροπή του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, "χαρακτηρίζεται από μια λεξιλαγνική διάθεση με νεολογισμούς και φλυαρία (βερμπαλισμό), με τη χρήση σε ορισμένες περιπτώσεις πομπωδών εκφράσεων, ασαφή δομή και ασυνέπειες στη χρήση της ορολογίας, μη αναγκαίους νεολογισμούς και αμφίβολες λεκτικές αναζητήσεις που είτε παρουσιάζουν σχήμα οξύμωρο, είτε προκαλούν ασαφείς ερμηνείες (π.χ. Ευρωκυπριακή Πολιτεία, εργαλειακή-ινστρουμενταλιστική γνώση, σκοποθεσία, νεο-Ευρωπαϊκή Ένωση, διαμορφωτική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, λιμπεραλιστικό περιεχόμενο, αντίνομος νεόκοσμος, εθνικοδυιστικά στοιχεία, κ.ά.). [...] Υπάρχει κατάχρηση των όρων 'δημοκρατικός', 'δημοκρατία', σε βαθμό που να απαξιώνει την έννοια του είδους του πολιτεύματος, όταν ο όρος καταχρηστικά προσπαθεί να αποδώσει κοινότοπους επιθετικούς προσδιορισμούς σε συμπεριφορές λειτουργών ή συστήματα εκπαίδευσης. Η κατάχρηση αυτών των όρων αγγίζει τα όρια παρωχημένης συνθηματολογίας παραπέμποντας σε άλλης φύσεως κείμενα, ενώ εκφράσεις όπως 'δημοκρατικοποίηση [...] της δημοκρατίας', 'δημοκρατικό σχολείο της αγοράς του δήμου' κ.ά., προσκρούουν στο γλωσσικό αισθητήριο ενός ομιλητή της νεοελληνικής".3
Παρ' όλα αυτά, ή και λόγω αυτών, το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου δέχτηκε τις προτάσεις της Επιτροπής, εκπόνησε σχέδιο εφαρμογής τους και άρχισε την σταδιακή υλοποίηση τους. "Από το Σεπτέμβρη του 2007 το Υπουργείο Παιδείας έδωσε στη δημοσιότητα ένα κείμενο που ονόμασε 'Στρατηγικό Σχεδιασμό για την Παιδεία'. Όποιος κάνει τον κόπο να το μελετήσει θα διαπιστώσει ότι περιέχονται πρόνοιες που βάζουν στο στόχαστρο τα δικαιώματα των παιδιών για ποιοτική μόρφωση δωρεάν και ενιαία, τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών, οδηγούν στην παραπέρα ιδιωτικοποίηση της παιδείας και δεν δίνουν λύση σε κανένα από τα ουσιαστικά προβλήματα των δημόσιων σχολείων και της καθημερινής πράξης. Είναι σημαντικό να δούμε τι κρύβεται πίσω από τις γραμμές και να μη μείνουμε στην επιφάνεια και σε όποιες αποσπασματικές ιδέες που μπορεί να ακούγονται ωραίες. [...]. Την ίδια στιγμή το κείμενο είναι γεμάτο από ανέξοδες υποσχέσεις και ωραία λόγια, τα οποία στις περισσότερες περιπτώσεις έρχονται να 'στολίσουν' το κείμενο και να αποτελέσουν το δόλωμα για τη συναίνεση των ενδιαφερομένων",4 τονίζεται σε μια από τις λίγες δημοσιοποιημένες αντιδράσεις στα μέτρα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης στην Κύπρο.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση, η οποία σε ό,τι αφορά, τουλάχιστον, στην ανώτατη εκπαίδευση αποτελεί υιοθέτηση και εφαρμογή, σε όλη τους την έκταση και σε κάθε τους πτυχή, των κατευθύνσεων της "Διαδικασίας της Μπολόνιας", της διαδικασίας, δηλαδή, μετατροπής των πανεπιστημίων σε επιχειρήσεις και μετάλλαξης της γνώσης σε εμπόρευμα, κατά τις απαιτήσεις μιας αναδυόμενης αγοράς εκπαιδευτικών υπηρεσιών: "Με συγκεκριμένα μέτρα ιδιωτικοποιείται παραπέρα η παιδεία και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η πανεπιστημιακή μόρφωση γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη για όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα ή οδηγούνται στην υπερχρέωση μέσα από τα δάνεια. Η παιδεία μετατρέπεται σε εμπόρευμα και αντικείμενο κερδοσκοπίας" και στην Κύπρο, όπως σημειώνεται σε άλλο σχετικό κείμενο,5 στο όνομα ενός πολιτικού "στόχου για τη μετατροπή της Κύπρου σε κέντρο παροχής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου".6
Στις προτάσεις της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, οι οποίες αφορούν στην ανώτατη εκπαίδευση, περιλαμβάνονται εισηγήσεις διοικητικών ρυθμίσεων, όπως π.χ. "πλήρης λειτουργία Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης" ή γενικόλογες διακηρύξεις, όπως "στήριξη της αυτονομίας και ακαδημαϊκής ελευθερίας των δημόσιων πανεπιστημίων", καθώς και προτάσεις για ενέργειες μάλλον αντιφατικές μεταξύ τους, όπως η "ενίσχυση της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης με τη στήριξη των δημόσιων πανεπιστημίων ώστε να υπάρξει, σε βάθος χρόνου, σταθερά διευρυνόμενη προσφορά θέσεων και σταθερή μείωση της εξάρτησης της Κύπρου από την Ελλάδα", αλλά παράλληλα "κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων για εισδοχή στα ΑΕΙ της Κύπρου και Ελλάδας, και θεσμοθέτηση Εθνικού Απολυτηρίου, από το 2008 -- καθορισμός κύκλων μαθημάτων για αναγκαίο συντονισμό με Ελλάδα" (σ. 201-2).
Περιλαμβάνονται, όμως, στην Έκθεση της Επιτροπής και απολύτως σαφείς προτάσεις, οι οποίες όμως αποτελούν αντιγραφή των ρυθμίσεων της Μπολόνια, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις, όπως είναι η θεσμοθέτηση φορέα και διαδικασιών διασφάλισης της ποιότητας των κυπριακών ΑΕΙ, μεταγράφουν τους αντίστοιχους Ελληνικούς νόμους της Μ. Γιαννάκου (σ. 216 κ.ε.). Με βάση το σκεπτικό ότι "η Κύπρος είναι μία ανάμεσα σε σαράντα χώρες της Ευρώπης που έχουν υπογράψει τη Διακήρυξη της Bologna και συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία εναρμόνισης και ενοποίησης των ευρωπαϊκών συστημάτων ανώτατης εκπαίδευσης. Η ενοποίηση αυτή, στο βαθμό που μπορεί να επιτευχθεί μέχρι την καταληκτική ημερομηνία του 2010, αποτελεί μία πρόκληση που εμπεριέχει πλήθος ευκαιριών, οι οποίες θα πρέπει να αξιοποιηθούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό, αλλά παράλληλα εγκυμονεί και κάποιους σοβαρούς κινδύνους, οι οποίοι θα πρέπει να εξουδετερωθούν" (σ. 199).
Με κάθε σαφήνεια, λοιπόν, προτείνεται η "ενεργή συμμετοχή στη διαμόρφωση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης - εφαρμογή ECTS και χορήγηση DS (Συμπλήρωμα Διπλώματος) από το 2005, η στήριξη υφιστάμενων θεσμών ως προς την ποιότητα, η Λειτουργία Εθνικού Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης Ποιότητας, η Ανάπτυξη εσωτερικών μηχανισμών διαχείρισης της ποιότητας σε κάθε ίδρυμα", ενώ στη λογική των λεγόμενων 'προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ πανεπιστημίων και κράτους' της κ. Γιαννάκου προτείνεται στην Έκθεση "οι αριθμοί χρηματοδοτούμενων θέσεων φοιτητών στα διάφορα ιδρύματα [να] αποφασίζονται συναινετικά ανάμεσα στο κράτος και τα ιδρύματα, ενώ οι αριθμοί θέσεων σε αυτοχρηματοδοτούμενα προγράμματα [να] παραμένει ευθύνη των ιδρυμάτων" (σ. 204-5).
Ας σημειωθεί ότι το Πανεπιστήμιο της Κύπρου λειτουργεί από την ίδρυση του (1992) με δίδακτρα, τα οποία για τους κύπριους πολίτες τα καταβάλει το κράτος, ενώ στην οργάνωση και λειτουργία του έχει ενσωματωμένα πολλά στοιχεία επιχειρηματικής λογικής, όπως άλλωστε και τα δύο νεοϊδρυμένα ΑΕΙ της Κύπρου, το Τεχνολογικό και το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Άλλωστε, η Σύγκλητος του Πανεπιστήμιου Κύπρου, όπως και η Διοικούσα Επιτροπή του νεοσύστατου Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, επικροτούν εκείνες τις προτάσεις της Επιτροπής οι οποίες συνάδουν με τις διαδικασίες της Μπολόνια.
Αποκορύφωμα των προτάσεων που κάνει η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης για την ανάπτυξη της ανώτατης εκπαίδευσης στην Κύπρο, "θεωρώντας ότι η δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων αποτελεί μια αμετάκλητη δέσμευση" (σ. 203), αποτελεί η "λειτουργία Ιδιωτικών Πανεπιστημίων βάσει ουσιαστικών ασφαλιστικών δικλείδων: μη κερδοσκοπικά, ελάχιστα μεγέθη, αυτονομία ακαδημαϊκών δομών, ακαδημαϊκό προσωπικό υψηλής στάθμης -- ευκαιρίες για διεξαγωγή ποιοτικής επιστημονικής έρευνας και για επαγγελματική ανάπτυξη, ευελιξία στις δομές διοίκησης, ανεξάρτητη πιστοποίηση ποιότητας, δημόσια αποστολή -- συμπερίληψη ενός ελάχιστου ποσοστού 'λιμπεραλιστικής νεοουμανιστικής Παιδείας'" (sic). Και, βέβαια, έχουν ήδη μετατραπεί σε ιδιωτικά πανεπιστήμια και αναγνωριστεί από την κυπριακή κυβέρνηση τρία κολέγια, αφού "αυτά που άλλοτε εισηγείτο η 'Δεξιά' και απορρίπτονταν από την 'Αριστερά' ως αντιδραστικά και συντηρητικά, τώρα υιοθετούνται από την Αριστερά και χαρακτηρίζονται ως προοδευτικά",7 όπως σημειώνεται σε σχετικό σχόλιο, στο οποίο τίθεται και το ερώτημα:
"Αν απλώς θα αντιγράψουμε [...] αυτά που διακηρύσσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, τι χρειάζονται οι ειδικοί; Για να τα αντιγράψουν με επιστημονικό τρόπο; Ή μήπως για να χρησιμοποιηθούν από την κρατική εξουσία ως φορείς νομιμοποίησης των επιλογών της στην κοινωνία;". Νομίζω ότι η ερώτηση εμπεριέχει και την απάντηση της.
Ο Δημήτρης Χασάπης διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
«Η ΑΥΓΗ» 23/11/2008
1. Στρατηγικός Σχεδιασμός για την Παιδεία, Κυπριακή Δημοκρατία, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, Σεπτέμβριος 2007 (www.moec.gov.cy/stratigikoi_sxediasmoi).
2. Έκθεση της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, "Δημοκρατική και Ανθρώπινη Παιδεία στην Ευρωκυπριακή Πολιτεία" (www.paideia.org.cy/upload/ekthesi_epitropis.pdf).
3. Δ. Ε. Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου, Σχόλια και Παρατηρήσεις για την Έκθεση της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης (www.paideia.org.cy/index.php).
4. Μανόλης Σόβολος, αντιπρόσωπος της Ριζοσπαστικής Αγωνιστικής Κίνησης στην Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων (msovolos.blogspot.com).
5. Στο ίδιο.
6. Στρατηγικός Σχεδιασμός για την Παιδεία..., ό.π.
7. Ανδρέας Φ. Σταύρου, Εκπαιδευτική Παρέμβαση (ek-pedefsi.blogspot.com).
Ποίημα της εβδομάδας 99
Ειρήνη
(απόσπασμα)
Ο πατέρας που γυρνάει τ' απόβραδο μ' ένα φαρδύ χαμόγελο στα μάτια
μ' ένα ζεμπίλι στα χέρια του γεμάτο φρούτα
κ' οι σταγόνες του ιδρώτα στο μέτωπό του
είναι όπως οι σταγόνες του σταμνιού που παγώνει το νερό στο παράθυρο,
είναι η ειρήνη.
'Όταν οι ουλές απ' τις λαβωματιές κλείνουν στο πρόσωπο του κόσμου
και μες στους λάκκους πούσκαψαν οι οβίδες φυτεύουμε δέντρα
και στις καρδιές πούκαψε η πυρκαϊά δένει τα πρώτα της
μπουμπούκια η ελπίδα
κ' οι νεκροί μπορούν να γείρουν στο πλευρό τους και να κοιμηθούν δίχως παράπονο ξέροντας πως δεν πήγε το αίμα τους του κάκου,
είναι η ειρήνη.
Γιάννης Ρίτσος
(απόσπασμα)
Ο πατέρας που γυρνάει τ' απόβραδο μ' ένα φαρδύ χαμόγελο στα μάτια
μ' ένα ζεμπίλι στα χέρια του γεμάτο φρούτα
κ' οι σταγόνες του ιδρώτα στο μέτωπό του
είναι όπως οι σταγόνες του σταμνιού που παγώνει το νερό στο παράθυρο,
είναι η ειρήνη.
'Όταν οι ουλές απ' τις λαβωματιές κλείνουν στο πρόσωπο του κόσμου
και μες στους λάκκους πούσκαψαν οι οβίδες φυτεύουμε δέντρα
και στις καρδιές πούκαψε η πυρκαϊά δένει τα πρώτα της
μπουμπούκια η ελπίδα
κ' οι νεκροί μπορούν να γείρουν στο πλευρό τους και να κοιμηθούν δίχως παράπονο ξέροντας πως δεν πήγε το αίμα τους του κάκου,
είναι η ειρήνη.
Γιάννης Ρίτσος
Κυριακή 16 Νοεμβρίου 2008
Ποίημα της εβδομάδας 98
ΜΑΖΙ ΜΑΣ ΑΓΩΝΙΣΟΥ
Για τη μεγάλη μας γιορτή που ήρθες να τιμήσεις
Εις το βωμό της λευτεριάς και συ να προσκυνήσεις.
Για λευτεριά ν’ αγωνιστείς, για μας ποτέ μην κλάψεις
Ύμνους μονάχα λευτεριάς, αν θες κι εσύ να γράψεις.
Δίκιο, ψωμί και λευτεριά, φώναξε όπου να ‘σαι
Έτσι τιμάς τους ήρωες και πάντα τους θυμάσαι.
Προδότης μόνο μη γενείς, δειλός αν είσαι κρύψου
Κι αν δεν γεννήθηκες ραγιάς, μαζί μας αγωνίσου.
Η δόξα των προγόνων μας αιώνια θα μένει.
Με πολυβόλα και με τανκς το πνεύμα δεν πεθαίνει.
Τοιχοκολλημένο στο Πολυτεχνείο, 17.11.81
Παρασκευή 14 Νοεμβρίου 2008
Οι επισκέπτες του ιστοτόπου είπαν για τους μέντορες
Με συντριπτική πλειοψηφία (84%)οι επισκέπτες του ιστοτόπου μας δεν είναι ικανοποιημένοι από τον τρόπο που η ηγεσία της ΠΟΕΔ, εδώ και μήνες, χειρίστηκε το θέμα των μεντόρων. Δυστυχώς για άλλη μια φορά τρέχει πίσω από τα γεγονότα, καλύπτοντας αδυναμίες και αναποφασιστικότητα της επίσημης πλευράς να δώσει λύσεις και ουσιαστικές ελαφρύνσεις στο υπερφορτωμένο πρόγραμμα των δασκάλων της τάξης. Για πάνω από ένα μήνα οι επισκέπτες του ιστοτόπου μας έκφρασαν την άποψή τους.
Από σήμερα έχετε την ευκαιρία να πείτε την άποψή σας για το θέμα των Η/Υ. "Ψηφίστε στη διπλανή στήλη. Μπορείτε φυσικά να αφήνετε και τα σχόλιά σας.
Από σήμερα έχετε την ευκαιρία να πείτε την άποψή σας για το θέμα των Η/Υ. "Ψηφίστε στη διπλανή στήλη. Μπορείτε φυσικά να αφήνετε και τα σχόλιά σας.
Πέμπτη 13 Νοεμβρίου 2008
Το γκάτζετ Ομπάμα!
Τι λείπει από τον Ομπάμα για να ανακηρυχτεί και επισήμως παγκόσμιος Μεσσίας τις ημέρες αυτές της Κρίσεως; Ω πιστοί της Γης! Λείπουν οι προφητείες. Ούτε ένας Ησαΐας, ούτε ένας Ηλίας, ούτε καν ένας Ιωάννης Πρόδρομος.
Μοιάζει με σαρκασμό κι αστείο, αλλά δεν είναι. Ο Ομπάμα όφειλε να είναι κι αποδείχτηκε αιφνιδιασμός του συστήματος. Αρπάζει ένα νεαρό δικηγόρο από το Σικάγο και μέσα σε 4 χρόνια τον κάνει Πρόεδρο των ΗΠΑ. Η ιστορία καλοστημένη. Ούτε ο Τζορτζ Λούκας δε θα κατάφερνε να παρουσιάσει τέτοιον ευγενή ιππότη Τζεντάι που ενσαρκώνει, αλήθεια τι; Δεν αντέχει σε ανάλυση αυτή η ιστορία, η μανία αυτό το γιγάντιο πολιτιστικό γκάτζετ που πωλείται σαν σημαία ιδεολογικής ευκαιρίας από διεφθαρμένους αστούς σε απελπισμένους υπηκόους. Η Ομπαμανία είναι η τελειοποιημένη μορφή της χειραγώγησης των αμερικανικών μαζών και των συναφών καταναλωτικών ομάδων απανταχού της Γης και η πρόσδεσή τους στην αποπολιτικοποιημένη εικόνα. Αυτό θα το συνειδητοποιήσουμε καλύτερα κι ευκολότερα όταν στην αγιογραφία του μαύρου προέδρου το σύστημα θα πετάξει την κατάλληλη στιγμή τους απαραίτητους λεκέδες, για όσους θυμούνται το παραδομένο στα βαρβιτουρικά κορμί της Μέριλιν Μονρόε και το λερωμένο φουστάνι της Μόνικας.
Χρειαζόταν ένας μαύρος για να απατήσει ευκολότερα τη Νότια Αμερική και για να ελέγξει τις κινεζικές και ρωσικές αγορές πετρελαιοφόρων κοιτασμάτων στην Αφρική. Τώρα που παγκοσμίως επανέρχεται η δουλεία (με μεθόδους, οδηγίες, διεθνείς συμβάσεις κλπ. - ποιος άλλωστε θέλει αποδείξεις μετά το 65ωρο που ψηφίστηκε στις Βρυξέλλες;) πρέπει να πιστέψει και ο νυν και ο υποψήφιος δούλος ότι τάχα μου υπάρχει πάντα η ευκαιρία να γίνουν στο μέλλον και κάποιοι από τους σύγχρονους δούλους αφεντικά. Το 90% των φυλακισμένων στις ΗΠΑ δεν είναι λευκοί. Ολοι οι ιδιοκτήτες των φυλακών, που στην πλειονότητά τους είναι ιδιωτικές, είναι λευκοί. Δεν είναι θέμα φάτσας λοιπόν. Είναι θέμα πολιτικής. Ο Ομπάμα ήταν το καταλληλότερο και γρηγορότερο άλογο κούρσας και πόνταραν πάνω του οι αλογομούρηδες του ασφυκτικά μεγάλου κεφαλαίου. Εξασφάλισε προσωρινά τη νομιμοποίηση των εξαθλιωμένων και τον απαιτούμενο χρόνο απόσπασης της προσοχής από τη διεθνή οικονομική ύφεση σαν θαύμα υπό αίρεση.
Κάποιοι σκέφτηκαν ν' ανησυχήσουν από τον επιδερμικό εικονικό φιλοαμερικανισμό που μοιάζει να χτίζεται στον αστερισμό του Ομπάμα. Άδικα. Αυτά που έρχονται είναι τόσο δύσκολα και τόσο μαζικά, που σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα η διαπίστωση και εντέλει η εμπειρία της μαύρης πείνας δε θα χορταίνει ούτε θα εξωραΐζεται επειδή το συμβόλαιο θανάτου θα έχει μαύρη υπογραφή.
Η πραγματική στροφή στην πολιτική δεν είναι το εμπόριο ελπίδας της εικόνας. Ίσως να κρύβεται στο γεγονός ότι πολύ γρήγορα αυτοί που ψήφισαν πρώτη φορά, θα πρέπει να μείνουν ζωντανοί για να ξαναψηφίσουν. Το δόγμα «Οι ΗΠΑ υπεράνω όλων» παραμένει σε ισχύ και το ίδιο μαύρο με τους άσπρους προηγούμενους προέδρους τους.
Της Λιάνας ΚΑΝΕΛΛΗ
«ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» 9-11-2008
Μοιάζει με σαρκασμό κι αστείο, αλλά δεν είναι. Ο Ομπάμα όφειλε να είναι κι αποδείχτηκε αιφνιδιασμός του συστήματος. Αρπάζει ένα νεαρό δικηγόρο από το Σικάγο και μέσα σε 4 χρόνια τον κάνει Πρόεδρο των ΗΠΑ. Η ιστορία καλοστημένη. Ούτε ο Τζορτζ Λούκας δε θα κατάφερνε να παρουσιάσει τέτοιον ευγενή ιππότη Τζεντάι που ενσαρκώνει, αλήθεια τι; Δεν αντέχει σε ανάλυση αυτή η ιστορία, η μανία αυτό το γιγάντιο πολιτιστικό γκάτζετ που πωλείται σαν σημαία ιδεολογικής ευκαιρίας από διεφθαρμένους αστούς σε απελπισμένους υπηκόους. Η Ομπαμανία είναι η τελειοποιημένη μορφή της χειραγώγησης των αμερικανικών μαζών και των συναφών καταναλωτικών ομάδων απανταχού της Γης και η πρόσδεσή τους στην αποπολιτικοποιημένη εικόνα. Αυτό θα το συνειδητοποιήσουμε καλύτερα κι ευκολότερα όταν στην αγιογραφία του μαύρου προέδρου το σύστημα θα πετάξει την κατάλληλη στιγμή τους απαραίτητους λεκέδες, για όσους θυμούνται το παραδομένο στα βαρβιτουρικά κορμί της Μέριλιν Μονρόε και το λερωμένο φουστάνι της Μόνικας.
Χρειαζόταν ένας μαύρος για να απατήσει ευκολότερα τη Νότια Αμερική και για να ελέγξει τις κινεζικές και ρωσικές αγορές πετρελαιοφόρων κοιτασμάτων στην Αφρική. Τώρα που παγκοσμίως επανέρχεται η δουλεία (με μεθόδους, οδηγίες, διεθνείς συμβάσεις κλπ. - ποιος άλλωστε θέλει αποδείξεις μετά το 65ωρο που ψηφίστηκε στις Βρυξέλλες;) πρέπει να πιστέψει και ο νυν και ο υποψήφιος δούλος ότι τάχα μου υπάρχει πάντα η ευκαιρία να γίνουν στο μέλλον και κάποιοι από τους σύγχρονους δούλους αφεντικά. Το 90% των φυλακισμένων στις ΗΠΑ δεν είναι λευκοί. Ολοι οι ιδιοκτήτες των φυλακών, που στην πλειονότητά τους είναι ιδιωτικές, είναι λευκοί. Δεν είναι θέμα φάτσας λοιπόν. Είναι θέμα πολιτικής. Ο Ομπάμα ήταν το καταλληλότερο και γρηγορότερο άλογο κούρσας και πόνταραν πάνω του οι αλογομούρηδες του ασφυκτικά μεγάλου κεφαλαίου. Εξασφάλισε προσωρινά τη νομιμοποίηση των εξαθλιωμένων και τον απαιτούμενο χρόνο απόσπασης της προσοχής από τη διεθνή οικονομική ύφεση σαν θαύμα υπό αίρεση.
Κάποιοι σκέφτηκαν ν' ανησυχήσουν από τον επιδερμικό εικονικό φιλοαμερικανισμό που μοιάζει να χτίζεται στον αστερισμό του Ομπάμα. Άδικα. Αυτά που έρχονται είναι τόσο δύσκολα και τόσο μαζικά, που σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα η διαπίστωση και εντέλει η εμπειρία της μαύρης πείνας δε θα χορταίνει ούτε θα εξωραΐζεται επειδή το συμβόλαιο θανάτου θα έχει μαύρη υπογραφή.
Η πραγματική στροφή στην πολιτική δεν είναι το εμπόριο ελπίδας της εικόνας. Ίσως να κρύβεται στο γεγονός ότι πολύ γρήγορα αυτοί που ψήφισαν πρώτη φορά, θα πρέπει να μείνουν ζωντανοί για να ξαναψηφίσουν. Το δόγμα «Οι ΗΠΑ υπεράνω όλων» παραμένει σε ισχύ και το ίδιο μαύρο με τους άσπρους προηγούμενους προέδρους τους.
Της Λιάνας ΚΑΝΕΛΛΗ
«ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» 9-11-2008
Ενημερωτική Συγκέντρωση Τοπικών Υπευθύνων και Γενικών Αντιπροσώπων Λευκωσίας
Προς Διευθύντριες / Διευθυντές
Συναδέλφους και Συναδέλφισσες
των Δημοτικών Σχολείων και
Νηπιαγωγείων Λευκωσίας
11/11/2008
Θέμα : Ενημερωτική Συγκέντρωση Τοπικών Υπευθύνων και Γενικών Αντιπροσώπων Λευκωσίας
Συναδέλφισσες , Συνάδελφοι,
Το Επαρχιακό Γραφείο Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας σας πληροφορεί ότι την Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2008, η ώρα 12:15, στο δημοτικό Σχολείο Σταυρού, θα πραγματοποιηθεί η πρώτη ενημερωτική συγκέντρωση Τοπικών Υπευθύνων και Γενικών Αντιπροσώπων Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας.
Παρακαλούμε τους συνάδελφους και συναδέλφισσες, που ο διδασκαλικός σύλλογος του σχολείου τους, τους έχει ορίσει Τοπικούς Υπεύθυνους Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας, όπως μεριμνήσουν για την παρουσία τους στη συγκέντρωση. Ταυτόχρονα καλούμε τους Διδασκαλικούς Συλλόγους που δεν έχουν ορίσει ακόμα Τοπικό Υπεύθυνο Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας , να το πράξουν και να αποστείλουν στο Επαρχιακό Γραφείο το σχετικό έντυπο.
Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,
Συναδέλφους και Συναδέλφισσες
των Δημοτικών Σχολείων και
Νηπιαγωγείων Λευκωσίας
11/11/2008
Θέμα : Ενημερωτική Συγκέντρωση Τοπικών Υπευθύνων και Γενικών Αντιπροσώπων Λευκωσίας
Συναδέλφισσες , Συνάδελφοι,
Το Επαρχιακό Γραφείο Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας σας πληροφορεί ότι την Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2008, η ώρα 12:15, στο δημοτικό Σχολείο Σταυρού, θα πραγματοποιηθεί η πρώτη ενημερωτική συγκέντρωση Τοπικών Υπευθύνων και Γενικών Αντιπροσώπων Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας.
Παρακαλούμε τους συνάδελφους και συναδέλφισσες, που ο διδασκαλικός σύλλογος του σχολείου τους, τους έχει ορίσει Τοπικούς Υπεύθυνους Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας, όπως μεριμνήσουν για την παρουσία τους στη συγκέντρωση. Ταυτόχρονα καλούμε τους Διδασκαλικούς Συλλόγους που δεν έχουν ορίσει ακόμα Τοπικό Υπεύθυνο Π.Ο.Ε.Δ. Λευκωσίας , να το πράξουν και να αποστείλουν στο Επαρχιακό Γραφείο το σχετικό έντυπο.
Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,
Κυριακή 9 Νοεμβρίου 2008
Ποίημα της εβδομάδας 97
(αφιερωμένο στον πατέρα μου, που μας άφησε ξαφνικά την περασμένη Δευτέρα)
Τάφος
Ήσυχα και σιγαλά,
διψώντας τα φιλιά μας,
από τ' άγνωστο γλιστράς
μέσα στην αγκαλιά μας.
Ώς κ' η βαρυχειμωνιά
μ' αιφνήδια καλοσύνη
κ' ήσυχη και σιγαλή
σε δέχτηκε κ' εκείνη.
Ήσυχα και σιγαλά
σε χάιδευεν ο αέρας,
της νυχτός ηλιόφεγγο
κι ονείρεμα της μέρας.
Ήσυχα και σιγαλά
μας γέμιζες το σπίτι,
γλύκα του κεχριμπαριού
και χάρη του μαγνήτη.
Ήσυχα και σιγαλά
ζούσε από σε το σπίτι,
ομορφιά τ' αυγερινού
και φως τού αποσπερίτη.
Ήσυχα και σιγαλά
φεγγάρια, ω στόμα, ω μάτι,
μιαν αυγούλα σβήσατε
στο φονικό κρεβάτι.
Ήσυχα και σιγαλά
και μ' όλα τα φιλιά μας,
γύρισες προς τ' άγνωστο
μέσ' απ' την αγκαλιά μας.
Ήσυχα και σιγαλά,
ω λόγε, ω στίχε, ω ρίμα,
σπείρετε τ' αμάραντα
στ' απίστευτο το μνήμα!
Kωστής Παλαμάς
Τάφος
Ήσυχα και σιγαλά,
διψώντας τα φιλιά μας,
από τ' άγνωστο γλιστράς
μέσα στην αγκαλιά μας.
Ώς κ' η βαρυχειμωνιά
μ' αιφνήδια καλοσύνη
κ' ήσυχη και σιγαλή
σε δέχτηκε κ' εκείνη.
Ήσυχα και σιγαλά
σε χάιδευεν ο αέρας,
της νυχτός ηλιόφεγγο
κι ονείρεμα της μέρας.
Ήσυχα και σιγαλά
μας γέμιζες το σπίτι,
γλύκα του κεχριμπαριού
και χάρη του μαγνήτη.
Ήσυχα και σιγαλά
ζούσε από σε το σπίτι,
ομορφιά τ' αυγερινού
και φως τού αποσπερίτη.
Ήσυχα και σιγαλά
φεγγάρια, ω στόμα, ω μάτι,
μιαν αυγούλα σβήσατε
στο φονικό κρεβάτι.
Ήσυχα και σιγαλά
και μ' όλα τα φιλιά μας,
γύρισες προς τ' άγνωστο
μέσ' απ' την αγκαλιά μας.
Ήσυχα και σιγαλά,
ω λόγε, ω στίχε, ω ρίμα,
σπείρετε τ' αμάραντα
στ' απίστευτο το μνήμα!
Kωστής Παλαμάς
Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2008
Ποίημα της εβδομάδας 96
Οι Όρνιθες
Των ορνίθων τους δόθηκε
η ευκαιρία μια φορά για να πετάξουν.
Μ’ από φόβο είπαν: Όχι.
Μη πέσουν και κατατσακιστούν.
Γι’ αυτό κλειστές
περίλυπες στις δικές τους φυλακές
κοιτάζουν με μεγάλη θλίψη
τ’ άλλα πουλιά
π’ ανοίγουν φτερά
στα ουράνια ύψη.
Και δεν πέφτουν.
Παρά μόνο πετάνε
πάνω από τα σύννεφα
ταξιδεύουν στ’ άστρα.
Κι όλα μαζί
με μια φωνή
κελαηδούν.
Άντης Κανάκης
Των ορνίθων τους δόθηκε
η ευκαιρία μια φορά για να πετάξουν.
Μ’ από φόβο είπαν: Όχι.
Μη πέσουν και κατατσακιστούν.
Γι’ αυτό κλειστές
περίλυπες στις δικές τους φυλακές
κοιτάζουν με μεγάλη θλίψη
τ’ άλλα πουλιά
π’ ανοίγουν φτερά
στα ουράνια ύψη.
Και δεν πέφτουν.
Παρά μόνο πετάνε
πάνω από τα σύννεφα
ταξιδεύουν στ’ άστρα.
Κι όλα μαζί
με μια φωνή
κελαηδούν.
Άντης Κανάκης
Πέμπτη 30 Οκτωβρίου 2008
Το επίμαχο διήγημα
Ύμνος στη φιλία και συμβίωση Ε/κ και Τ/κ
Ο συγγραφέας της «Τελευταίας επιθυμίας του Μεμέτη», απαντά στις επικρίσεις
Όσοι βιάστηκαν να επικρίνουν την «Τελευταία επιθυμία του Μεμέτη», επιβεβαιώνουν ότι ένα μέρος της κυπριακής κοινωνίας είναι ακόμα καθηλωμένο στην αναπηρική καρέκλα του παρελθόντος και δεν ανέχεται την αντίθετη άποψη, δηλώνει ο συγγραφέας του διηγήματος, Νέαρχος Γεωργιάδης. Μερικές μέρες μετά το θόρυβο που εσκεμμένα δημιούργησαν - όσοι δημιούργησαν - με αφορμή την επιλογή κάποιων κειμένων - βοηθημάτων για τους καθηγητές, για να γίνει εφικτή η υλοποίηση του στόχου του Υπουργείου Παιδείας για δημιουργία κουλτούρας ειρηνικής συμβίωσης Ε/κ και Τ/κ, ο Νέαρχος Γεωργιάδης με γραπτή δήλωσή του, βάζει τα πράγματα στη θέση τους, απαντά σε όσα ανιστόρητα ακούστηκαν τις τελευταίες μέρες, επισημαίνοντας πως οι αντιδράσεις καταδεικνύουν εμμονή στο σοβινισμό και τη μισαλλοδοξία και απόρριψη του διαλόγου και της κατανόησης. Συγκεκριμένα, ο Νέαρχος Γεωργιάδης, κάνει αναφορά στους ισχυρισμούς του Προέδρου της ΠΟΕΔ κ. Μικελλίδη για δήθεν προσπάθεια να πληγεί η ΕΟΚΑ και να μειωθεί η συμβολή της στον αγώνα του ‘55 - ‘59. «Το διήγημά μου είναι η αληθινή ιστορία της φιλίας ανάμεσα σε δυο παιδιά με διαφορετικές εθνικές ταυτότητες, μέσα σε ένα περιβάλλον υπέρμετρου εθνικισμού και δολοφονικού σοβινισμού των δυο κοινοτήτων, που οδήγησε την Κύπρο στην καταστροφή. Η επιθυμία του Μεμέτη προτού πεθάνει είναι να ξαναδεί τον φίλο του για τελευταία φορά. Η ανθρωπιά των δυο παιδιών επικαλείται την ανθρωπιά των αναγνωστών, κι όσοι διάβασαν το διήγημα παραδέχτηκαν ότι συγκινήθηκαν και έκλαψαν», σημειώνει ο Νέαρχος Γεωργιάδης. Ο Πρόεδρος της ΠΟΕΔ κ. Μικελίδης επέκρινε το διήγημα, διότι δήθεν η ΕΟΚΑ έβαζε βόμβες σε τζαμιά και σχολεία των Τουρκοκυπρίων και σοκαρίστηκε από τον χαρακτηρισμό «παράνομη οργάνωση των Ελλήνων εθνικιστών», ως αναφορά στην ΕΟΚΑ, τονίζει ο Ν. Γεωργιάδης για να σημειώσει πως στο διήγημα δεν γίνεται καμιά αναφορά σε «βόμβες που κατέστρεψαν το τζαμί», πράγμα που δείχνει, κατά τον συγγραφέα, ότι οι επικριτές δεν διάβασαν με προσοχή το διήγημα. Η έκφραση «Παράνομη οργάνωση των Ελλήνων εθνικιστών» είναι αντικειμενική και γράφτηκε ως επεξήγηση στη λέξη ΕΟΚΑ, ώστε να μπορούν να την κατανοήσουν οι αναγνώστες των νεότερων γενεών ή άνθρωποι ξένων χωρών, σημειώνει, εξηγώντας πως πράγματι εθνικισμός σημαίνει εθνική υπερηφάνεια ή εθνικός εγωισμός, χωρίς καμιά χροιά είτε αρνητική είτε θετική. Επίσης, η λέξη «παράνομη» είναι κι αυτή αντικειμενική, αφού τα γεγονότα αφορούν την περίοδο της Αγγλοκρατίας, προσθέτει. Ο Ν. Γεωργιάδης υπενθυμίζει τη φιλοσοφία του Υπουργείου Παιδείας για εναλλακτικότητα των απόψεων μέσα στα σχολικά βιβλία, ούτως ώστε οι μαθητές να γνωρίζουν διαφορετικές τοποθετήσεις και να επιλέγουν, μέσα από συζήτηση και μέσα από την ελεύθερή τους σκέψη, τη δική τους τοποθέτηση. «Τα άτομα που βιάστηκαν να επικρίνουν την «Τελευταία επιθυμία του Μεμέτη», χωρίς να διαβάσουν ολόκληρο το διήγημα, αλλά απομονώνοντας ένα απόσπασμα, δείχνουν ότι ένα μέρος της κυπριακής κοινωνίας είναι ακόμα καθηλωμένο στην αναπηρική καρέκλα του παρελθόντος και δεν ανέχεται την αντίθετη άποψη. Εμμένουν στο σοβινισμό και τη μισαλλοδοξία και δεν θέλουν να δουν την Κύπρο να προχωρεί προς τα εμπρός μέσα από την ανοχή, την κατανόηση και τον διάλογο. Το διήγημά μου είναι η αληθινή ιστορία της φιλίας ανάμεσα σε δυο παιδιά με διαφορετικές εθνικές ταυτότητες, μέσα σε ένα περιβάλλον υπέρμετρου εθνικισμού και δολοφονικού σοβινισμού των δυο κοινοτήτων, που οδήγησε την Κύπρο στην καταστροφή. Η επιθυμία του Μεμέτη προτού πεθάνει είναι να ξαναδεί τον φίλο του για τελευταία φορά. Η ανθρωπιά των δυο παιδιών επικαλείται την ανθρωπιά των αναγνωστών, κι όσοι διάβασαν το διήγημα παραδέχτηκαν ότι συγκινήθηκαν και έκλαψαν», δηλώνει ο Ν. Γεωργιάδης. Υπεραμυνόμενος των μηνυμάτων και της διαχρονικότητας του διηγήματός του, ο συγγραφέας του τονίζει πως ο Μεμέτης, πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, παραμένει ζωντανός «σε αντίθεση με τους επικριτές του, που είναι ερωτευμένοι με το αμαρτωλό παρελθόν». Η συντριπτική πλειοψηφία των Κυπρίων έχει ήδη προσχωρήσει σε αυτή τη διακοινοτική φιλία και δεν επιτρέπει την επιστροφή σε καταστάσεις που επισώρευσαν ερείπια, προσφυγιά και ανθρώπινες τραγωδίες, υποστηρίζει ο Ν. Γεωργιάδης. Πάντως πολλά ερωτηματικά δημιουργούνται από τη στάση όσων έσπευσαν να κατακεραυνώσουν το διήγημα και μαζί τον υπό υλοποίηση στόχο του Υπουργείου Παιδείας, αφού η αρμόδια επιτροπή είχε αποφασίσει την απόσυρσή του, πριν ακόμα αυτό δοθεί στους εκπαιδευτικούς ως βοήθημα. Σκοπός, όπως επιβεβαιώνουν τα ίδια τα γεγονότα, ήταν η πρόκληση αχρείαστης συζήτησης για να πληγεί ο υπό αναφορά στόχος του ΥΠΑΜ και να αρχίσει μία κινδυνολογία και παραφιλολογία γύρω από την ανάγκη επαναπροσέγγισης των δύο κοινοτήτων, που μόνο πανικό μπορεί να προκαλέσει.
Το επίμαχο διήγημα του Ν. Γεωργιάδη «Η τελευταία επιθυμία του Μεμέτη» δημοσιεύεται σήμερα στη "Χαραυγή", στη σελίδα 35.
"Η ΧΑΡΑΥΓΗ" 30-10-2008
Διαβάστε το παρακάτω.
ΔΙΗΓΗΜΑ - Η τελευταία επιθυμία του Μεμέτη
Στη γειτονιά μας ζούσε η οικογένεια του Τούρκου Μουζαφέρ Ιζέτ, του παπλωματά. Καλός παπλωματάς, ο καλύτερος στην περιοχή, όλα μας τα παπλώματα αυτός τα είχε ράψει, αλλά τι τα θες, Τούρκος! Τι σήμαινε για μένα η φοβερή αυτή λέξη θα το πω παρακάτω. Ο πεντάχρονος γιος του, ο Μεμέτης, ήταν συνομήλικος του αδερφού μου και κάνανε πολλή παρέα. Βάζανε χάμω σε μια γωνιά πλαγιαστές κάτι παλιοκαρέκλες, κάτι τσουβάλια, κάτι παλιολάστιχα αυτοκινήτου, ένα τιμόνι, ότι τάχα ήταν πραγματικό αυτοκίνητο. Μέσα σ’ αυτό το κατά φαντασίαν όχημα μπαίνανε οι δυο τους και κάνανε φανταστικά ταξίδια. Πάντως εγώ δεν έβλεπα με καλό μάτι τα παιχνίδια τους. Φίλος ο δικός μου αδερφός μ’ έναν Τούρκο! Αυτό δεν μπορούσα να το χωνέψω. Οι Τούρκοι ήταν οι προαιώνιοι εχθροί της φυλής μας, της ελληνικής. Έτσι, δεν έλεγαν οι δάσκαλοί μας; Κι έτσι ήταν! Αυτοί κυρίεψαν την Κωνσταντινούπολη, σκοτώσαν τον θρυλικό αυτοκράτορά της Κωνσταντίνο τον Παλαιολόγο και τουρκέψανε τον ξακουστό ναό της Αγια-Σοφιάς, τον κάνανε τζαμί με μιναρέδες. Αυτοί κρεμάσαν τους δεσποτάδες μας μαζί με τον αρχιεπίσκοπο Κυπριανό, από μια συκαμιά της Λευκωσίας. Αυτοί σουβλίσαν ζωντανό τον Αθανάσιο Διάκο, γιατί δεν δέχτηκε να αλλάξει την πίστη του και να γίνει Οθωμανός. Πάτε κι εσείς κι η πίστη σας, Μουρτάτες, να χαθείτε, εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε να πεθάνω!, τους έλεγε, καθώς τον ψήνανε στα αναμμένα κάρβουνα. Βρωμότουρκους, σκυλότουρκους, βρωμόσκυλους – έτσι τους ονομάζαμε. Αλλά κι αυτοί θα λέγανε για μας τα ίδια και χειρότερα. Έτσι τους ονόμαζε κι ο παππούς μου που τους είχε πολεμήσει εθελοντής στη Μικρά Ασία. Έτσι του μάθαν κι αυτουνού οι δάσκαλοί του όταν ήταν μικρός. Ναι, όλοι οι Τούρκοι ήταν κακοί. Παλιοί και τωρινοί, μάχιμοι και άμαχοι, άντρες και γυναίκες, γέροι και παιδιά. Όλοι οι Τούρκοι ήταν εχθροί μας! Κι ο Μουζαφέρ Ιζέτ ο παπλωματάς ήταν Τούρκος! Κι ο μικρός Μεμέτης Τούρκος κι αυτός, δηλαδή βρωμόσκυλο. Ερχόταν να παίξει μ’ εμάς, τα άλλα παιδιά της γειτονιάς κι εμείς τον διώχναμε. - Φύγε! Δεν σε παίζουμε. - Γιατί; Τι σας έκανα; - Είσαι Τούρκος! Να φύγεις! Στην καλύτερη γι’ αυτόν περίπτωση μπορούσε να τον αφήναμε να πλησιάσει λίγο, αλλά όχι και να είναι δίπλα μας. Να έμενε κάπως απόμακρα, λίγο πιο πέρα. Κι ενώ εμείς του γυρίζαμε την πλάτη, εκείνος μας παρακολουθούσε με προσοχή και μας ακολουθούσε σαν αφοσιωμένο, αλλά δαρμένο και ψωριάρικο σκυλί. Αν καμιά φορά έμπαινε στην κουβέντα μας, θέλοντας να πει κι αυτός κάτι, εμείς δεν του δίναμε σημασία ή τον αποδοκιμάζαμε περιφρονητικά. Αλλιώς, θα ήμασταν υποχρεωμένοι σιγά σιγά να τον δεχτούμε στην παρέα μας σαν ισότιμο μέλος. Μα ποιος του έφταιγε, ποιος του είπε να γεννηθεί Τούρκος; Μια μέρα παίζαμε σε μιαν αυλή. Ένα παιδί ακούμπησε να ξεκουραστεί στον κορμό της λεμονιάς και λέρωσε το χέρι του με μύξες που κάποιος τις είχε κολλήσει εκεί. - Ρε, ποιος κόλλησε τη μύξα του στο δέντρο; - Ο Μεμέτης! Ο Μεμέτης! Φωνάξαμε όλοι μ’ ένα στόμα. - Δεν είμαι εγώ, είπε το Τουρκάκι. - Εσύ είσαι, ρε σκυλότουρκε! Και τον έσπασε στο ξύλο. Μια μέρα ο Μεμέτης θύμωσε. - Θα το πω του μπαμπά μου, που έχει δικό του πιστόλι, να σας σκοτώσει. - Και πού το βρήκε το πιστόλι ο μπαμπάς σου; - Του το’ δωσε η ΒΟΛΚΑΝ. Θα του πω ότι με δέρνετε να σας σκοτώσει. Η ΒΟΛΚΑΝ ήταν η παράνομη οργάνωση των τούρκων εθνικιστών. Εμείς βέβαια δεν καταλάβαμε, αν ο Μεμέτης έλεγε ψέματα ή αλήθεια, ότι ο μπαμπάς του είχε πιστόλι που του το είχε δώσει η ΒΟΛΚΑΝ. Πάντως ξανάφαγε ξύλο της χρονιάς του. Μοναδική εξαίρεση ήταν ο αδερφός μου ο Φοίβος. Όσο διώχναμε εμείς τον Μεμέτη τόσο εκείνος τον έκανε παρέα. Κι όσο εχθρικά του φερόμασταν εμείς τόσο φιλικά του φερόταν εκείνος. Κι εγώ κάθε φορά που τους έβλεπα να παίζουν, τους τα χάλαγα. - Μην τους πειράζεις, γιε μου. Ασ’ τα μωρά να παίξουν, φώναζε η μάνα μου. - Δεν θέλω ο αδερφός μου να παίζει με τον Τούρκο! - Κι αν είναι Τούρκος, τι μ’ αυτό; Δεν μας πείραξε σε τίποτε. Είναι κι αυτός ένα αθώο παιδί. Είναι κρίμα. Με τη μάνα του, την κυρία Μουκατές, είμαστε φίλες. Είναι καλή γυναίκα. Και κάθε φορά που κουβεντιάζουμε παραπονιέται ότι τα παιδιά της γειτονιάς βασανίζουν το γιο της. Δεν είναι σωστά πράματα αυτά. Της μάνας μου οι κουβέντες μ’ επηρέασαν. Και στο γενικό μου μίσος για τους Τούρκους αποφάσισα να κάνω μια εξαίρεση για τον Μεμέτη, που πραγματικά δεν μας είχε πειράξει σε τίποτε. Ύστερα ήρθανε χρόνια σκληρά για τις δυο κοινότητες της Κύπρου, τους Έλληνες και τους Τούρκους. Το αίμα άρχισε να κυλάει ανάμεσά μας. Τούρκοι σκότωναν Έλληνες κι Έλληνες σκότωναν Τούρκους. Στα σπίτια, στα χωράφια, στους δρόμους, στα καφενεία… Τις περισσότερες φορές τα θύματα ήταν αθώοι που δεν είχαν πιάσει φονικό όπλο στο χέρι τους. Συχνά γυναίκες, γέροι, παιδιά… Αυτό γινόταν σε άλλες περιοχές. Δεν πιστεύαμε ότι μπορούσε να φτάσει και στην κωμόπολή μας. Μια φορά η κυρία Μουκατές ρώτησε ανήσυχη τη μάνα μου: - Κυρία Λυδία, ποιος περπατούσε χτες τη νύχτα στην αυλή σας; - Κανένας, κυρία Μουκατές, κανείς δεν περπατούσε στην αυλή μας. - Μα ακούσαμε πατήματα. - Μπορεί να ήταν κανένας γάτος. Ο Φοίβος κι ο Μεμέτης είχαν μεγαλώσει και πήγαιναν σχολείο. Όμως εξακολουθούσαν να κάνουν στενή παρέα. Ένα Ελληνόπουλο κι ένα Τουρκόπουλο φίλοι! Ποιος τους το έμαθε αυτό; Πάντως όχι οι δάσκαλοι, ούτε τα σχολεία. Ίσως η ανθρώπινη φύση. Είχα ένα φίλο, Ιάκωβο τον λέγανε, κι είχε μεγάλη φήμη ότι ήταν άφοβος και τολμηρός. Έρχεται μια μέρα και μου λέει: - Πρέπει να πάω κρυφά να κρεμάσω την ελληνική σημαία στο σχολείο μας. Έρχεσαι μαζί μου; Ντράπηκα να αρνηθώ. Θα με νόμιζε για δειλό και θα έχανα τη φιλία του. - Πρέπει όμως να προσέχουμε μη μας δουν οι Εγγλέζοι. Ζούσαμε τα τελευταία χρόνια της αποικιοκρατίας. Πήγαμε απ’ τη μεριά του ποταμού, όπου φύτρωνε μονάχα κάππαρη, και μπήκαμε στην αυλή του σχολείου. Εκείνη την ώρα στην αυλή περπατούσε ένας δάσκαλος. Γιάννης Μικρομμάτης λεγόταν κι είχε ένα γιο στο τρελοκομείο. Αρκετά χρόνια αργότερα πέθανε κι ο ίδιος στο τρελοκομείο της Αθαλάσσας. Ήταν ένας από αυτούς που μας λέγανε για τον Αθανάσιο Διάκο. Ωστόσο εμείς για καλό και για κακό κρυφτήκαμε πίσω από κάτι δέντρα, τις αρτυματιές. Πού ξέρεις, μπορούσε να μας μαρτυρήσει στους Εγγλέζους αν μας έβλεπε. Μπορεί να τον απειλούσαν οι Εγγλέζοι και να αναγκαζόταν να τους πει ποιος είχε κρεμάσει τη σημαία. Περιμέναμε λίγη ώρα κι ο κύριος Γιάννης έφυγε. Βρήκαμε μια ξύλινη σκάλα κι ενώ εγώ φύλαγα σκοπός, ο Ιάκωβος ανέβηκε στη στέγη του σχολείου και ύψωσε μια πρόχειρα καμωμένη ελληνική σημαία. Νόμισα ότι εδώ είχε τελειώσει η αποστολή μας, μα έπεσα έξω. - Πάμε τώρα στο τούρκικο σχολείο, μου λέει. Τον ακολούθησα υποχρεωτικά. Το τούρκικο σχολείο ήταν δίπλα στο τζαμί. Τα έφραζε και τα δυο γύρω γύρω ένα χαμηλό τοιχάρι, με λίγες ακακίες για φράχτη εδώ κι εκεί. Πηδήξαμε πάνω από το χαμηλό τοιχαράκι, πήραμε πέτρες και σπάσαμε ένα ένα όλα τα τζάμια και του σχολείου και του τζαμιού. Τσακ τσακ, άκουγες τις πέτρες να χτυπάνε τα τζάμια και να τα κάνουν θρύψαλα. Το ένα μετά το άλλο, το ένα μετά το άλλο, δεν αφήσαμε ούτε ένα γερό. Και θα κάναμε κι άλλες μεγαλύτερες καταστροφές, αν δεν βλέπαμε από μακριά μια παρέα από τούρκους έφηβους να πλησιάζουν. Καθώς μας είδαν που βγαίναμε από το περιτοίχισμα, κινήθηκαν απειλητικά προς το μέρος μας. Το βάλαμε στα πόδια και τελικά καταφέραμε να ξεφύγουμε. Εκείνη τη μέρα απέδειξα στον εαυτό μου και σε όσους το μάθανε αργότερα, ότι δεν φοβόμουν. Όμως μου έμεινε ένα βάρος στην καρδιά, μια ενοχή ότι είχα κάνει κάτι πολύ άσχημο. Εκείνες τις μέρες ένα φορτηγό σταμάτησε μπρος στο σπίτι του Μουζαφέρ Ιζέτ, του παπλωματά. Μέσα σε λίγη ώρα φορτώσανε τα έπιπλα, τα στρώματα, τα κουζινικά, τις βαλίτσες, τα κασόνια με τα μικροπράγματά τους κι ανέβηκαν και οι ίδιοι στο φορτηγό, ο κύριος Μουζαφέρης, η κυρία Μουκατές κι ο μικρός Μεμέτης. - Κυρία Μουκατές, πού πάτε; - Φεύγουμε, κυρία Λυδία. - Μα γιατί τόσο ξαφνικά; - Ο άντρας μου αποφάσισε να φύγουμε. Θα πάμε στη Λεύκα που είναι και οι άλλοι συγγενείς μας. Και φύγανε... Τώρα που το καλοσκέφτομαι, μετά από τόσα χρόνια, συσχετίζω την πράξη τη δική μας, δηλαδή την καταστροφή του τζαμιού και του σχολείου, με τη φυγή της οικογένειας του Μουζαφέρη. Κι άλλοι Τούρκοι φύγανε εκείνες τις μέρες από την κωμόπολή μας. Την καταστροφή του τζαμιού την πήραν σαν μια απειλητική προειδοποίηση. Και πραγματικά πριν λίγο καιρό που συνάντησα τον Ιάκωβο, και τον ρώτησα ποιος τον είχε παρακινήσει να κάνουμε εκείνο που κάναμε, μου απάντησε ότι ήταν διαταγή της ΕΟΚΑ, της παράνομης ένοπλης οργάνωσης των ελλήνων εθνικιστών. Ο αδερφός του ήταν ένας από τους αρχηγούς της ΕΟΚΑ στην περιοχή μας κι ήταν εκείνος που είχε δώσει τη διαταγή. Μερικοί Τούρκοι είχαν μείνει στη Μόρφου. Ήταν κι ένας γέρος που τον λέγανε Αχμέτη. Του λέγαν τα παιδιά του: - Έλα μαζί μας, πατέρα, στη Λεύκα. Πού θα μείνεις μόνος σου; - Εγώ τα πηγαίνω πολύ καλά με τους Έλληνες, τους έλεγε. Δούλεψα πολλές φορές μαζί τους, με ξέρουν και τους ξέρω. Έχω πολλούς φίλους εδώ. Γιατί να με πειράξουν; Θα μείνω να περιποιούμαι τα περιβόλια μας. Μια νύχτα ο Αχμέτης τηγάνισε αυγά μάτια κι έκατσε να φάει. Την ώρα που πιρούνιασε την πρώτη μπουκιά, πριν ακόμα τη φέρει στο στόμα του, ήρθαν οπλοφόροι και τον πήρανε. Τον έβαλαν με το ζόρι σε ένα αυτοκίνητο, τον πήγαν στους άμμους και τον σκότωσαν. Την άλλη μέρα οι γείτονες είδαν την πόρτα του σπιτιού του ανοιχτή και τα φώτα αναμμένα. Ανησύχησαν. Μπήκαν μέσα και είδαν την καρέκλα που καθόταν ο Αχμέτης πεσμένη στο πάτωμα. Στο τραπέζι ένα πιάτο με τηγανισμένα αυγά αφάγωτα. Χρόνια αργότερα μαθεύτηκε κι αυτή η λεπτομέρεια: το συρτάρι που φύλαγε ο Αχμέτης τα χρήματά του βρέθηκε σπασμένο κι ανοιχτό. Τα χρήματα έλειπαν… Τη χρονιά που οι σφαγές ανάμεσα στις δυο κοινότητες είχαν φτάσει στο αποκορύφωμα, ένα ταξί σταμάτησε στην πόρτα μας κι από μέσα βγήκε η κυρία Μουκατές. Ο πατέρας της ήταν ταξιτζής και πήγαινε μαζί του από τη Λεύκα για τη Λευκωσία για δουλειές. Περνώντας από τη Μόρφου, σταμάτησε να δει την παλιά της γειτόνισσα. - Καλά έκανες, της είπε η μάνα μου και την κάλεσε να μπει μέσα να καθίσει. Έλειπα εκείνη την ώρα στο σχολείο. Ήρθα αργότερα κι όταν το έμαθα, αναρωτήθηκα για ποιο λόγο είχε έρθει η κυρία Μουκατές στο σπίτι μας. Τι γύρευε αυτή, μια Τουρκάλα, ανάμεσα σε μας που είμασταν Έλληνες; Η κυρία Μουκατές είπε στη μάνα μου ότι δεν περνούσανε καλά στη Λεύκα κι ότι ήθελαν να γυρίσουν στη γειτονιά μας. Της είπε ακόμα πως ο Μεμέτης ήταν άρρωστος με την καρδιά του κι ότι είχε πεθυμήσει τον αδερφό μου και του έστελνε πολλούς χαιρετισμούς. - Γιατρεύεται εύκολα όποιος είναι άρρωστος με την καρδιά του; Ρώτησα τη μάνα μου. - Όχι, δεν γιατρεύεται, μου είπε. - Και τι μπορεί να πάθει; - Μπορεί και να πεθάνει… Δεν είπα τίποτα, αλλά μέσα μου ευχήθηκα να μην πεθάνει ο Μεμέτης γιατί ήταν φίλος του αδερφού μου κι ας ήταν Τούρκος. Μια μέρα σταμάτησε πάλι το ίδιο ταξί μπροστά στο σπίτι μας. Και πάλι έλειπα. Από μέσα βγήκε η κυρία Μουκατές και ο Μεμέτης. - Κυρία Λυδία, είπε παίρνοντας τη μάνα μου ιδιαιτέρως. Οι γιατροί λένε πως ο Μεμέτης δεν θα ζήσει για πολύ ακόμα κι αυτός θέλει να δει τον φίλο του το Φοίβο. Είναι καιρός τώρα που με παρακαλεί να τον φέρω να τον δει. Δεν μπορούσα άλλο να του αρνηθώ και τον έφερα. Ο αδερφός μου ήταν στο σχολείο. Πήγε το ταξί και τον έφερε. Καθίσανε με τον Μεμέτη και τα είπανε κάμποση ώρα… Ύστερα η κυρία Μουκατές πήρε το γιο της, μπήκαν στο ταξί και φύγανε. Μετά από λίγο καιρό μάθαμε πως ο Μεμέτης πέθανε στη Λεύκα. Αρκετά χρόνια προσπαθούσα να φανταστώ τι είπανε οι δυο φίλοι μεταξύ τους εκείνη την ώρα. Όμως δεν τολμούσα να ρωτήσω τον αδερφό μου. Μου φαινόταν πως θα ήταν μια ασυγχώρητη αγένεια, μια αδιακρισία που θα τον στενοχωρούσε και θα του έφερνε αμηχανία. Κάποτε παραμέρισα τους ενδοιασμούς μου και τον ρώτησα. Εκείνος όμως απέφυγε να μου απαντήσει. Έχουν περάσει καμιά εικοσπενταριά χρόνια… Κάποτε σκέφτομαι ένα μικρό Τουρκάκι με ραγισμένη καρδιά που ήθελε σαν τελευταία επιθυμία της ζωής του να συναντήσει ένα άλλο παιδί, τον φίλο του, τον μοναδικό Έλληνα που δεν τον είχε περιφρονήσει. Κι όταν τον βλέπω με τη φαντασία μου μέσα στο ταξί να κάνει μια διαδρομή σε τόπους που τους χωρίζει το μίσος και το αίμα, για να πάει στην παλιά του γειτονιά, εκεί που γνώρισε τη φιλία αλλά και την άδικη έχθρα, οι εικόνες του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και του Αθανάσιου Διάκου, των δεσποτάδων και της Αγια-Σοφιάς, της ΕΟΚΑ και της ΒΟΛΚΑΝ ξεθωριάζουν και σβήνουν. Εκμηδενίζονται.Και σκέφτομαι ότι, αν υπάρχει πραγματικά ένας παράδεισος για τους αθώους και τους ταπεινούς, δεν ξέρω ποιοι από όλους αυτούς που ανάφερα θα πηγαίνανε εκεί και ποιοι όχι. Αλλά είμαι σίγουρος ότι ο Μεμέτης θα πήγαινε… κι εκεί θα εύρισκε πολλά παιδιά να παίζει μαζί τους. Και κανείς δεν θα τον έδιωχνε. Κανείς… Κι αν ακόμα μπορούσε να ακούσει τη φωνή μου, θα του έλεγα να μας συγχωρέσει που δεν τον θέλαμε στην παρέα μας, για το ξύλο που του δώσαμε, για το σχολείο του που το χαλάσαμε… Κι ίσως να έφευγε επιτέλους απ’ την καρδιά μου αυτή η ενοχή που με ακολουθεί εδώ και τόσα χρόνια.
Νέαρχος Γεωργιάδης
Ο συγγραφέας της «Τελευταίας επιθυμίας του Μεμέτη», απαντά στις επικρίσεις
Όσοι βιάστηκαν να επικρίνουν την «Τελευταία επιθυμία του Μεμέτη», επιβεβαιώνουν ότι ένα μέρος της κυπριακής κοινωνίας είναι ακόμα καθηλωμένο στην αναπηρική καρέκλα του παρελθόντος και δεν ανέχεται την αντίθετη άποψη, δηλώνει ο συγγραφέας του διηγήματος, Νέαρχος Γεωργιάδης. Μερικές μέρες μετά το θόρυβο που εσκεμμένα δημιούργησαν - όσοι δημιούργησαν - με αφορμή την επιλογή κάποιων κειμένων - βοηθημάτων για τους καθηγητές, για να γίνει εφικτή η υλοποίηση του στόχου του Υπουργείου Παιδείας για δημιουργία κουλτούρας ειρηνικής συμβίωσης Ε/κ και Τ/κ, ο Νέαρχος Γεωργιάδης με γραπτή δήλωσή του, βάζει τα πράγματα στη θέση τους, απαντά σε όσα ανιστόρητα ακούστηκαν τις τελευταίες μέρες, επισημαίνοντας πως οι αντιδράσεις καταδεικνύουν εμμονή στο σοβινισμό και τη μισαλλοδοξία και απόρριψη του διαλόγου και της κατανόησης. Συγκεκριμένα, ο Νέαρχος Γεωργιάδης, κάνει αναφορά στους ισχυρισμούς του Προέδρου της ΠΟΕΔ κ. Μικελλίδη για δήθεν προσπάθεια να πληγεί η ΕΟΚΑ και να μειωθεί η συμβολή της στον αγώνα του ‘55 - ‘59. «Το διήγημά μου είναι η αληθινή ιστορία της φιλίας ανάμεσα σε δυο παιδιά με διαφορετικές εθνικές ταυτότητες, μέσα σε ένα περιβάλλον υπέρμετρου εθνικισμού και δολοφονικού σοβινισμού των δυο κοινοτήτων, που οδήγησε την Κύπρο στην καταστροφή. Η επιθυμία του Μεμέτη προτού πεθάνει είναι να ξαναδεί τον φίλο του για τελευταία φορά. Η ανθρωπιά των δυο παιδιών επικαλείται την ανθρωπιά των αναγνωστών, κι όσοι διάβασαν το διήγημα παραδέχτηκαν ότι συγκινήθηκαν και έκλαψαν», σημειώνει ο Νέαρχος Γεωργιάδης. Ο Πρόεδρος της ΠΟΕΔ κ. Μικελίδης επέκρινε το διήγημα, διότι δήθεν η ΕΟΚΑ έβαζε βόμβες σε τζαμιά και σχολεία των Τουρκοκυπρίων και σοκαρίστηκε από τον χαρακτηρισμό «παράνομη οργάνωση των Ελλήνων εθνικιστών», ως αναφορά στην ΕΟΚΑ, τονίζει ο Ν. Γεωργιάδης για να σημειώσει πως στο διήγημα δεν γίνεται καμιά αναφορά σε «βόμβες που κατέστρεψαν το τζαμί», πράγμα που δείχνει, κατά τον συγγραφέα, ότι οι επικριτές δεν διάβασαν με προσοχή το διήγημα. Η έκφραση «Παράνομη οργάνωση των Ελλήνων εθνικιστών» είναι αντικειμενική και γράφτηκε ως επεξήγηση στη λέξη ΕΟΚΑ, ώστε να μπορούν να την κατανοήσουν οι αναγνώστες των νεότερων γενεών ή άνθρωποι ξένων χωρών, σημειώνει, εξηγώντας πως πράγματι εθνικισμός σημαίνει εθνική υπερηφάνεια ή εθνικός εγωισμός, χωρίς καμιά χροιά είτε αρνητική είτε θετική. Επίσης, η λέξη «παράνομη» είναι κι αυτή αντικειμενική, αφού τα γεγονότα αφορούν την περίοδο της Αγγλοκρατίας, προσθέτει. Ο Ν. Γεωργιάδης υπενθυμίζει τη φιλοσοφία του Υπουργείου Παιδείας για εναλλακτικότητα των απόψεων μέσα στα σχολικά βιβλία, ούτως ώστε οι μαθητές να γνωρίζουν διαφορετικές τοποθετήσεις και να επιλέγουν, μέσα από συζήτηση και μέσα από την ελεύθερή τους σκέψη, τη δική τους τοποθέτηση. «Τα άτομα που βιάστηκαν να επικρίνουν την «Τελευταία επιθυμία του Μεμέτη», χωρίς να διαβάσουν ολόκληρο το διήγημα, αλλά απομονώνοντας ένα απόσπασμα, δείχνουν ότι ένα μέρος της κυπριακής κοινωνίας είναι ακόμα καθηλωμένο στην αναπηρική καρέκλα του παρελθόντος και δεν ανέχεται την αντίθετη άποψη. Εμμένουν στο σοβινισμό και τη μισαλλοδοξία και δεν θέλουν να δουν την Κύπρο να προχωρεί προς τα εμπρός μέσα από την ανοχή, την κατανόηση και τον διάλογο. Το διήγημά μου είναι η αληθινή ιστορία της φιλίας ανάμεσα σε δυο παιδιά με διαφορετικές εθνικές ταυτότητες, μέσα σε ένα περιβάλλον υπέρμετρου εθνικισμού και δολοφονικού σοβινισμού των δυο κοινοτήτων, που οδήγησε την Κύπρο στην καταστροφή. Η επιθυμία του Μεμέτη προτού πεθάνει είναι να ξαναδεί τον φίλο του για τελευταία φορά. Η ανθρωπιά των δυο παιδιών επικαλείται την ανθρωπιά των αναγνωστών, κι όσοι διάβασαν το διήγημα παραδέχτηκαν ότι συγκινήθηκαν και έκλαψαν», δηλώνει ο Ν. Γεωργιάδης. Υπεραμυνόμενος των μηνυμάτων και της διαχρονικότητας του διηγήματός του, ο συγγραφέας του τονίζει πως ο Μεμέτης, πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, παραμένει ζωντανός «σε αντίθεση με τους επικριτές του, που είναι ερωτευμένοι με το αμαρτωλό παρελθόν». Η συντριπτική πλειοψηφία των Κυπρίων έχει ήδη προσχωρήσει σε αυτή τη διακοινοτική φιλία και δεν επιτρέπει την επιστροφή σε καταστάσεις που επισώρευσαν ερείπια, προσφυγιά και ανθρώπινες τραγωδίες, υποστηρίζει ο Ν. Γεωργιάδης. Πάντως πολλά ερωτηματικά δημιουργούνται από τη στάση όσων έσπευσαν να κατακεραυνώσουν το διήγημα και μαζί τον υπό υλοποίηση στόχο του Υπουργείου Παιδείας, αφού η αρμόδια επιτροπή είχε αποφασίσει την απόσυρσή του, πριν ακόμα αυτό δοθεί στους εκπαιδευτικούς ως βοήθημα. Σκοπός, όπως επιβεβαιώνουν τα ίδια τα γεγονότα, ήταν η πρόκληση αχρείαστης συζήτησης για να πληγεί ο υπό αναφορά στόχος του ΥΠΑΜ και να αρχίσει μία κινδυνολογία και παραφιλολογία γύρω από την ανάγκη επαναπροσέγγισης των δύο κοινοτήτων, που μόνο πανικό μπορεί να προκαλέσει.
Το επίμαχο διήγημα του Ν. Γεωργιάδη «Η τελευταία επιθυμία του Μεμέτη» δημοσιεύεται σήμερα στη "Χαραυγή", στη σελίδα 35.
"Η ΧΑΡΑΥΓΗ" 30-10-2008
Διαβάστε το παρακάτω.
ΔΙΗΓΗΜΑ - Η τελευταία επιθυμία του Μεμέτη
Στη γειτονιά μας ζούσε η οικογένεια του Τούρκου Μουζαφέρ Ιζέτ, του παπλωματά. Καλός παπλωματάς, ο καλύτερος στην περιοχή, όλα μας τα παπλώματα αυτός τα είχε ράψει, αλλά τι τα θες, Τούρκος! Τι σήμαινε για μένα η φοβερή αυτή λέξη θα το πω παρακάτω. Ο πεντάχρονος γιος του, ο Μεμέτης, ήταν συνομήλικος του αδερφού μου και κάνανε πολλή παρέα. Βάζανε χάμω σε μια γωνιά πλαγιαστές κάτι παλιοκαρέκλες, κάτι τσουβάλια, κάτι παλιολάστιχα αυτοκινήτου, ένα τιμόνι, ότι τάχα ήταν πραγματικό αυτοκίνητο. Μέσα σ’ αυτό το κατά φαντασίαν όχημα μπαίνανε οι δυο τους και κάνανε φανταστικά ταξίδια. Πάντως εγώ δεν έβλεπα με καλό μάτι τα παιχνίδια τους. Φίλος ο δικός μου αδερφός μ’ έναν Τούρκο! Αυτό δεν μπορούσα να το χωνέψω. Οι Τούρκοι ήταν οι προαιώνιοι εχθροί της φυλής μας, της ελληνικής. Έτσι, δεν έλεγαν οι δάσκαλοί μας; Κι έτσι ήταν! Αυτοί κυρίεψαν την Κωνσταντινούπολη, σκοτώσαν τον θρυλικό αυτοκράτορά της Κωνσταντίνο τον Παλαιολόγο και τουρκέψανε τον ξακουστό ναό της Αγια-Σοφιάς, τον κάνανε τζαμί με μιναρέδες. Αυτοί κρεμάσαν τους δεσποτάδες μας μαζί με τον αρχιεπίσκοπο Κυπριανό, από μια συκαμιά της Λευκωσίας. Αυτοί σουβλίσαν ζωντανό τον Αθανάσιο Διάκο, γιατί δεν δέχτηκε να αλλάξει την πίστη του και να γίνει Οθωμανός. Πάτε κι εσείς κι η πίστη σας, Μουρτάτες, να χαθείτε, εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε να πεθάνω!, τους έλεγε, καθώς τον ψήνανε στα αναμμένα κάρβουνα. Βρωμότουρκους, σκυλότουρκους, βρωμόσκυλους – έτσι τους ονομάζαμε. Αλλά κι αυτοί θα λέγανε για μας τα ίδια και χειρότερα. Έτσι τους ονόμαζε κι ο παππούς μου που τους είχε πολεμήσει εθελοντής στη Μικρά Ασία. Έτσι του μάθαν κι αυτουνού οι δάσκαλοί του όταν ήταν μικρός. Ναι, όλοι οι Τούρκοι ήταν κακοί. Παλιοί και τωρινοί, μάχιμοι και άμαχοι, άντρες και γυναίκες, γέροι και παιδιά. Όλοι οι Τούρκοι ήταν εχθροί μας! Κι ο Μουζαφέρ Ιζέτ ο παπλωματάς ήταν Τούρκος! Κι ο μικρός Μεμέτης Τούρκος κι αυτός, δηλαδή βρωμόσκυλο. Ερχόταν να παίξει μ’ εμάς, τα άλλα παιδιά της γειτονιάς κι εμείς τον διώχναμε. - Φύγε! Δεν σε παίζουμε. - Γιατί; Τι σας έκανα; - Είσαι Τούρκος! Να φύγεις! Στην καλύτερη γι’ αυτόν περίπτωση μπορούσε να τον αφήναμε να πλησιάσει λίγο, αλλά όχι και να είναι δίπλα μας. Να έμενε κάπως απόμακρα, λίγο πιο πέρα. Κι ενώ εμείς του γυρίζαμε την πλάτη, εκείνος μας παρακολουθούσε με προσοχή και μας ακολουθούσε σαν αφοσιωμένο, αλλά δαρμένο και ψωριάρικο σκυλί. Αν καμιά φορά έμπαινε στην κουβέντα μας, θέλοντας να πει κι αυτός κάτι, εμείς δεν του δίναμε σημασία ή τον αποδοκιμάζαμε περιφρονητικά. Αλλιώς, θα ήμασταν υποχρεωμένοι σιγά σιγά να τον δεχτούμε στην παρέα μας σαν ισότιμο μέλος. Μα ποιος του έφταιγε, ποιος του είπε να γεννηθεί Τούρκος; Μια μέρα παίζαμε σε μιαν αυλή. Ένα παιδί ακούμπησε να ξεκουραστεί στον κορμό της λεμονιάς και λέρωσε το χέρι του με μύξες που κάποιος τις είχε κολλήσει εκεί. - Ρε, ποιος κόλλησε τη μύξα του στο δέντρο; - Ο Μεμέτης! Ο Μεμέτης! Φωνάξαμε όλοι μ’ ένα στόμα. - Δεν είμαι εγώ, είπε το Τουρκάκι. - Εσύ είσαι, ρε σκυλότουρκε! Και τον έσπασε στο ξύλο. Μια μέρα ο Μεμέτης θύμωσε. - Θα το πω του μπαμπά μου, που έχει δικό του πιστόλι, να σας σκοτώσει. - Και πού το βρήκε το πιστόλι ο μπαμπάς σου; - Του το’ δωσε η ΒΟΛΚΑΝ. Θα του πω ότι με δέρνετε να σας σκοτώσει. Η ΒΟΛΚΑΝ ήταν η παράνομη οργάνωση των τούρκων εθνικιστών. Εμείς βέβαια δεν καταλάβαμε, αν ο Μεμέτης έλεγε ψέματα ή αλήθεια, ότι ο μπαμπάς του είχε πιστόλι που του το είχε δώσει η ΒΟΛΚΑΝ. Πάντως ξανάφαγε ξύλο της χρονιάς του. Μοναδική εξαίρεση ήταν ο αδερφός μου ο Φοίβος. Όσο διώχναμε εμείς τον Μεμέτη τόσο εκείνος τον έκανε παρέα. Κι όσο εχθρικά του φερόμασταν εμείς τόσο φιλικά του φερόταν εκείνος. Κι εγώ κάθε φορά που τους έβλεπα να παίζουν, τους τα χάλαγα. - Μην τους πειράζεις, γιε μου. Ασ’ τα μωρά να παίξουν, φώναζε η μάνα μου. - Δεν θέλω ο αδερφός μου να παίζει με τον Τούρκο! - Κι αν είναι Τούρκος, τι μ’ αυτό; Δεν μας πείραξε σε τίποτε. Είναι κι αυτός ένα αθώο παιδί. Είναι κρίμα. Με τη μάνα του, την κυρία Μουκατές, είμαστε φίλες. Είναι καλή γυναίκα. Και κάθε φορά που κουβεντιάζουμε παραπονιέται ότι τα παιδιά της γειτονιάς βασανίζουν το γιο της. Δεν είναι σωστά πράματα αυτά. Της μάνας μου οι κουβέντες μ’ επηρέασαν. Και στο γενικό μου μίσος για τους Τούρκους αποφάσισα να κάνω μια εξαίρεση για τον Μεμέτη, που πραγματικά δεν μας είχε πειράξει σε τίποτε. Ύστερα ήρθανε χρόνια σκληρά για τις δυο κοινότητες της Κύπρου, τους Έλληνες και τους Τούρκους. Το αίμα άρχισε να κυλάει ανάμεσά μας. Τούρκοι σκότωναν Έλληνες κι Έλληνες σκότωναν Τούρκους. Στα σπίτια, στα χωράφια, στους δρόμους, στα καφενεία… Τις περισσότερες φορές τα θύματα ήταν αθώοι που δεν είχαν πιάσει φονικό όπλο στο χέρι τους. Συχνά γυναίκες, γέροι, παιδιά… Αυτό γινόταν σε άλλες περιοχές. Δεν πιστεύαμε ότι μπορούσε να φτάσει και στην κωμόπολή μας. Μια φορά η κυρία Μουκατές ρώτησε ανήσυχη τη μάνα μου: - Κυρία Λυδία, ποιος περπατούσε χτες τη νύχτα στην αυλή σας; - Κανένας, κυρία Μουκατές, κανείς δεν περπατούσε στην αυλή μας. - Μα ακούσαμε πατήματα. - Μπορεί να ήταν κανένας γάτος. Ο Φοίβος κι ο Μεμέτης είχαν μεγαλώσει και πήγαιναν σχολείο. Όμως εξακολουθούσαν να κάνουν στενή παρέα. Ένα Ελληνόπουλο κι ένα Τουρκόπουλο φίλοι! Ποιος τους το έμαθε αυτό; Πάντως όχι οι δάσκαλοι, ούτε τα σχολεία. Ίσως η ανθρώπινη φύση. Είχα ένα φίλο, Ιάκωβο τον λέγανε, κι είχε μεγάλη φήμη ότι ήταν άφοβος και τολμηρός. Έρχεται μια μέρα και μου λέει: - Πρέπει να πάω κρυφά να κρεμάσω την ελληνική σημαία στο σχολείο μας. Έρχεσαι μαζί μου; Ντράπηκα να αρνηθώ. Θα με νόμιζε για δειλό και θα έχανα τη φιλία του. - Πρέπει όμως να προσέχουμε μη μας δουν οι Εγγλέζοι. Ζούσαμε τα τελευταία χρόνια της αποικιοκρατίας. Πήγαμε απ’ τη μεριά του ποταμού, όπου φύτρωνε μονάχα κάππαρη, και μπήκαμε στην αυλή του σχολείου. Εκείνη την ώρα στην αυλή περπατούσε ένας δάσκαλος. Γιάννης Μικρομμάτης λεγόταν κι είχε ένα γιο στο τρελοκομείο. Αρκετά χρόνια αργότερα πέθανε κι ο ίδιος στο τρελοκομείο της Αθαλάσσας. Ήταν ένας από αυτούς που μας λέγανε για τον Αθανάσιο Διάκο. Ωστόσο εμείς για καλό και για κακό κρυφτήκαμε πίσω από κάτι δέντρα, τις αρτυματιές. Πού ξέρεις, μπορούσε να μας μαρτυρήσει στους Εγγλέζους αν μας έβλεπε. Μπορεί να τον απειλούσαν οι Εγγλέζοι και να αναγκαζόταν να τους πει ποιος είχε κρεμάσει τη σημαία. Περιμέναμε λίγη ώρα κι ο κύριος Γιάννης έφυγε. Βρήκαμε μια ξύλινη σκάλα κι ενώ εγώ φύλαγα σκοπός, ο Ιάκωβος ανέβηκε στη στέγη του σχολείου και ύψωσε μια πρόχειρα καμωμένη ελληνική σημαία. Νόμισα ότι εδώ είχε τελειώσει η αποστολή μας, μα έπεσα έξω. - Πάμε τώρα στο τούρκικο σχολείο, μου λέει. Τον ακολούθησα υποχρεωτικά. Το τούρκικο σχολείο ήταν δίπλα στο τζαμί. Τα έφραζε και τα δυο γύρω γύρω ένα χαμηλό τοιχάρι, με λίγες ακακίες για φράχτη εδώ κι εκεί. Πηδήξαμε πάνω από το χαμηλό τοιχαράκι, πήραμε πέτρες και σπάσαμε ένα ένα όλα τα τζάμια και του σχολείου και του τζαμιού. Τσακ τσακ, άκουγες τις πέτρες να χτυπάνε τα τζάμια και να τα κάνουν θρύψαλα. Το ένα μετά το άλλο, το ένα μετά το άλλο, δεν αφήσαμε ούτε ένα γερό. Και θα κάναμε κι άλλες μεγαλύτερες καταστροφές, αν δεν βλέπαμε από μακριά μια παρέα από τούρκους έφηβους να πλησιάζουν. Καθώς μας είδαν που βγαίναμε από το περιτοίχισμα, κινήθηκαν απειλητικά προς το μέρος μας. Το βάλαμε στα πόδια και τελικά καταφέραμε να ξεφύγουμε. Εκείνη τη μέρα απέδειξα στον εαυτό μου και σε όσους το μάθανε αργότερα, ότι δεν φοβόμουν. Όμως μου έμεινε ένα βάρος στην καρδιά, μια ενοχή ότι είχα κάνει κάτι πολύ άσχημο. Εκείνες τις μέρες ένα φορτηγό σταμάτησε μπρος στο σπίτι του Μουζαφέρ Ιζέτ, του παπλωματά. Μέσα σε λίγη ώρα φορτώσανε τα έπιπλα, τα στρώματα, τα κουζινικά, τις βαλίτσες, τα κασόνια με τα μικροπράγματά τους κι ανέβηκαν και οι ίδιοι στο φορτηγό, ο κύριος Μουζαφέρης, η κυρία Μουκατές κι ο μικρός Μεμέτης. - Κυρία Μουκατές, πού πάτε; - Φεύγουμε, κυρία Λυδία. - Μα γιατί τόσο ξαφνικά; - Ο άντρας μου αποφάσισε να φύγουμε. Θα πάμε στη Λεύκα που είναι και οι άλλοι συγγενείς μας. Και φύγανε... Τώρα που το καλοσκέφτομαι, μετά από τόσα χρόνια, συσχετίζω την πράξη τη δική μας, δηλαδή την καταστροφή του τζαμιού και του σχολείου, με τη φυγή της οικογένειας του Μουζαφέρη. Κι άλλοι Τούρκοι φύγανε εκείνες τις μέρες από την κωμόπολή μας. Την καταστροφή του τζαμιού την πήραν σαν μια απειλητική προειδοποίηση. Και πραγματικά πριν λίγο καιρό που συνάντησα τον Ιάκωβο, και τον ρώτησα ποιος τον είχε παρακινήσει να κάνουμε εκείνο που κάναμε, μου απάντησε ότι ήταν διαταγή της ΕΟΚΑ, της παράνομης ένοπλης οργάνωσης των ελλήνων εθνικιστών. Ο αδερφός του ήταν ένας από τους αρχηγούς της ΕΟΚΑ στην περιοχή μας κι ήταν εκείνος που είχε δώσει τη διαταγή. Μερικοί Τούρκοι είχαν μείνει στη Μόρφου. Ήταν κι ένας γέρος που τον λέγανε Αχμέτη. Του λέγαν τα παιδιά του: - Έλα μαζί μας, πατέρα, στη Λεύκα. Πού θα μείνεις μόνος σου; - Εγώ τα πηγαίνω πολύ καλά με τους Έλληνες, τους έλεγε. Δούλεψα πολλές φορές μαζί τους, με ξέρουν και τους ξέρω. Έχω πολλούς φίλους εδώ. Γιατί να με πειράξουν; Θα μείνω να περιποιούμαι τα περιβόλια μας. Μια νύχτα ο Αχμέτης τηγάνισε αυγά μάτια κι έκατσε να φάει. Την ώρα που πιρούνιασε την πρώτη μπουκιά, πριν ακόμα τη φέρει στο στόμα του, ήρθαν οπλοφόροι και τον πήρανε. Τον έβαλαν με το ζόρι σε ένα αυτοκίνητο, τον πήγαν στους άμμους και τον σκότωσαν. Την άλλη μέρα οι γείτονες είδαν την πόρτα του σπιτιού του ανοιχτή και τα φώτα αναμμένα. Ανησύχησαν. Μπήκαν μέσα και είδαν την καρέκλα που καθόταν ο Αχμέτης πεσμένη στο πάτωμα. Στο τραπέζι ένα πιάτο με τηγανισμένα αυγά αφάγωτα. Χρόνια αργότερα μαθεύτηκε κι αυτή η λεπτομέρεια: το συρτάρι που φύλαγε ο Αχμέτης τα χρήματά του βρέθηκε σπασμένο κι ανοιχτό. Τα χρήματα έλειπαν… Τη χρονιά που οι σφαγές ανάμεσα στις δυο κοινότητες είχαν φτάσει στο αποκορύφωμα, ένα ταξί σταμάτησε στην πόρτα μας κι από μέσα βγήκε η κυρία Μουκατές. Ο πατέρας της ήταν ταξιτζής και πήγαινε μαζί του από τη Λεύκα για τη Λευκωσία για δουλειές. Περνώντας από τη Μόρφου, σταμάτησε να δει την παλιά της γειτόνισσα. - Καλά έκανες, της είπε η μάνα μου και την κάλεσε να μπει μέσα να καθίσει. Έλειπα εκείνη την ώρα στο σχολείο. Ήρθα αργότερα κι όταν το έμαθα, αναρωτήθηκα για ποιο λόγο είχε έρθει η κυρία Μουκατές στο σπίτι μας. Τι γύρευε αυτή, μια Τουρκάλα, ανάμεσα σε μας που είμασταν Έλληνες; Η κυρία Μουκατές είπε στη μάνα μου ότι δεν περνούσανε καλά στη Λεύκα κι ότι ήθελαν να γυρίσουν στη γειτονιά μας. Της είπε ακόμα πως ο Μεμέτης ήταν άρρωστος με την καρδιά του κι ότι είχε πεθυμήσει τον αδερφό μου και του έστελνε πολλούς χαιρετισμούς. - Γιατρεύεται εύκολα όποιος είναι άρρωστος με την καρδιά του; Ρώτησα τη μάνα μου. - Όχι, δεν γιατρεύεται, μου είπε. - Και τι μπορεί να πάθει; - Μπορεί και να πεθάνει… Δεν είπα τίποτα, αλλά μέσα μου ευχήθηκα να μην πεθάνει ο Μεμέτης γιατί ήταν φίλος του αδερφού μου κι ας ήταν Τούρκος. Μια μέρα σταμάτησε πάλι το ίδιο ταξί μπροστά στο σπίτι μας. Και πάλι έλειπα. Από μέσα βγήκε η κυρία Μουκατές και ο Μεμέτης. - Κυρία Λυδία, είπε παίρνοντας τη μάνα μου ιδιαιτέρως. Οι γιατροί λένε πως ο Μεμέτης δεν θα ζήσει για πολύ ακόμα κι αυτός θέλει να δει τον φίλο του το Φοίβο. Είναι καιρός τώρα που με παρακαλεί να τον φέρω να τον δει. Δεν μπορούσα άλλο να του αρνηθώ και τον έφερα. Ο αδερφός μου ήταν στο σχολείο. Πήγε το ταξί και τον έφερε. Καθίσανε με τον Μεμέτη και τα είπανε κάμποση ώρα… Ύστερα η κυρία Μουκατές πήρε το γιο της, μπήκαν στο ταξί και φύγανε. Μετά από λίγο καιρό μάθαμε πως ο Μεμέτης πέθανε στη Λεύκα. Αρκετά χρόνια προσπαθούσα να φανταστώ τι είπανε οι δυο φίλοι μεταξύ τους εκείνη την ώρα. Όμως δεν τολμούσα να ρωτήσω τον αδερφό μου. Μου φαινόταν πως θα ήταν μια ασυγχώρητη αγένεια, μια αδιακρισία που θα τον στενοχωρούσε και θα του έφερνε αμηχανία. Κάποτε παραμέρισα τους ενδοιασμούς μου και τον ρώτησα. Εκείνος όμως απέφυγε να μου απαντήσει. Έχουν περάσει καμιά εικοσπενταριά χρόνια… Κάποτε σκέφτομαι ένα μικρό Τουρκάκι με ραγισμένη καρδιά που ήθελε σαν τελευταία επιθυμία της ζωής του να συναντήσει ένα άλλο παιδί, τον φίλο του, τον μοναδικό Έλληνα που δεν τον είχε περιφρονήσει. Κι όταν τον βλέπω με τη φαντασία μου μέσα στο ταξί να κάνει μια διαδρομή σε τόπους που τους χωρίζει το μίσος και το αίμα, για να πάει στην παλιά του γειτονιά, εκεί που γνώρισε τη φιλία αλλά και την άδικη έχθρα, οι εικόνες του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και του Αθανάσιου Διάκου, των δεσποτάδων και της Αγια-Σοφιάς, της ΕΟΚΑ και της ΒΟΛΚΑΝ ξεθωριάζουν και σβήνουν. Εκμηδενίζονται.Και σκέφτομαι ότι, αν υπάρχει πραγματικά ένας παράδεισος για τους αθώους και τους ταπεινούς, δεν ξέρω ποιοι από όλους αυτούς που ανάφερα θα πηγαίνανε εκεί και ποιοι όχι. Αλλά είμαι σίγουρος ότι ο Μεμέτης θα πήγαινε… κι εκεί θα εύρισκε πολλά παιδιά να παίζει μαζί τους. Και κανείς δεν θα τον έδιωχνε. Κανείς… Κι αν ακόμα μπορούσε να ακούσει τη φωνή μου, θα του έλεγα να μας συγχωρέσει που δεν τον θέλαμε στην παρέα μας, για το ξύλο που του δώσαμε, για το σχολείο του που το χαλάσαμε… Κι ίσως να έφευγε επιτέλους απ’ την καρδιά μου αυτή η ενοχή που με ακολουθεί εδώ και τόσα χρόνια.
Νέαρχος Γεωργιάδης
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)