Συγκίνηση και πολύτιμα διδάγματα στην εκδήλωση τιμής για τον κομμουνιστή εκπαιδευτικό Γιάννη Βαγενά

Δυνατά συναισθήματα, μεγάλη συγκίνηση και πολύτιμα διδάγματα ζωής για το «σήμερα» προσέφερε η εκδήλωση που έγινε το βράδυ του Σαββάτου στη Νίκαια προς τιμήν του αγωνιστή κομμουνιστή εκπαιδευτικού Γιάννη Βαγενά. Την εκδήλωση διοργάνωσαν η Τομεακή Οργάνωση Εκπαιδευτικών της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ και οι Οργανώσεις Νίκαιας του Κόμματος στο 9ο Δημοτικό Σχολείο Νίκαιας, εκεί όπου πριν 50 χρόνια ο Γιάννης Βαγενάς ήταν τότε δάσκαλος και έκανε μια ιστορική απεργία πείνας.

Προς τιμήν του, το βράδυ του Σαββάτου αναρτήθηκε τιμητική πλακέτα έξω από το σχολείο για «να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι», τα αποκαλυπτήρια της οποίας έκανε ο πρώην δήμαρχος Νίκαιας Στέλιος Μπενετάτος, που επί δημαρχίας του ο Γιάννης Βαγενάς είχε διατελέσει αντιδήμαρχος Παιδείας.

Την εκδήλωση αγκάλιασε ο σύλλογος διδασκόντων του σχολείου και η διευθύντρια Αθηνά Ποτόγλου, που είχε και ουσιαστική συμβολή στην πραγματοποίησή της. Παραβρέθηκε πλήθος κόσμου και μεταξύ άλλων ο δήμαρχος Νίκαιας Κώστας Μαραγκάκης καθώς και η αντιδήμαρχος Παιδείας Αφροδίτη Μάλαμα, ο επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» στη Νίκαια Παναγιώτης Κατηφές, ο πρόεδρος της ΔΟΕ Σπύρος Μαρίνης, οι βουλευτές και μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ Νίκος Αμπατιέλος και Διαμάντω Μανωλάκου, ο Δημήτρης Γόντικας, μέλος της ΚΕ και Γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ την περίοδο της ιστορικής απεργίας πείνας του Γιάννη Βαγενά που η Οργάνωση είχε συμβάλει στην περιφρούρηση του, αλλά και ο γιος του Γιάννη Βαγενά Ελισσαίος, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ καθώς και πολλά άλλα μέλη της οικογένειάς του.

 

Το βίντεο που προβλήθηκε στην εκδήλωση για τον κομμουνιστή εκπαιδευτικό Γιάννη Βαγενά

Η εκδήλωση άνοιξε με ένα σύντομο βίντεο που περιέγραψε την ιστορική απεργία πείνας, τον αγώνα του Γιάννη Βαγενά για την αποχουντοποίηση της εκπαίδευσης και την αγωνιστική, αγέρωχη στάση του για τα ζητήματα της εκπαίδευσης και γενικότερα.

Ακολούθησε η κεντρική ομιλία από τον Κυριάκο Ιωαννίδη, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και υπεύθυνο του Τμήματος Παιδείας και Έρευνας της ΚΕ, ενώ έγιναν παρεμβάσεις από τη Μαρία Μαργιόλα, εκπαιδευτικό, αντιπρόεδρο του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νίκαιας και την Ξένια Βαγενά, εγγονή του Γιάννη Βαγενά, που είναι επίσης δασκάλα και μάλιστα μια από τους χιλιάδες νεοδιόριστους που διώκονται για τη στάση τους απέναντι στην αντιεκπαιδευτική αξιολόγηση.

Το χρονικό της ιστορικής απεργίας πείνας

«Σήμερα τιμάμε και θυμόμαστε έναν δάσκαλο που δεν αρκέστηκε να διδάσκει τη γραμματική και την αριθμητική. Θυμόμαστε τον δάσκαλο που δίδαξε αξιοπρέπεια. Ανυποταγή. Τον δάσκαλο Γιάννη Βαγενά, που το καλοκαίρι του 1975, εδώ σε αυτό το σχολείο, το 19ο Δημοτικό Σχολείο Νίκαιας τότε, έκανε την πείνα του μάθημα ελευθερίας για χιλιάδες ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους. Που ύψωσε το ανάστημά του απέναντι στα απομεινάρια της χούντας μέσα στην εκπαίδευση και απέδειξε ότι η παιδεία του λαού δεν μπορούσε να συμβιβαστεί με τα κατάλοιπα της δικτατορίας και του αντικομμουνισμού, όπως και σήμερα δεν χωράει στα δεσμά της δικτατορίας του κεφαλαίου, όποια μορφή κι αν έχει αυτή», είπε στην αρχή της ομιλίας του ο Κυριάκος Ιωαννίδης και περιέγραψε το ιστορικό της απεργίας πείνας:

«Ηταν μόλις ένα χρόνο μετά την πτώση της δικτατορίας. Ο λαός μας, η νεολαία μας, ο κόσμος της εκπαίδευσης, προσπαθούσαν να σταθούν στα πόδια τους. Ομως πίσω από τη βιτρίνα της "δημοκρατικής ομαλότητας", οι μηχανισμοί της επταετίας συνέχιζαν να δρουν και στους χώρους της εκπαίδευσης, του στρατού, της διοίκησης. Δηλαδή στον πυρήνα του αστικού κράτους και βασικών του μηχανισμών που αφορούν και την καταστολή αλλά και την ιδεολογική χειραγώγηση.

Οι επιθεωρητές, οι διευθυντές, οι γραφειοκράτες που υμνούσαν το καθεστώς των συνταγματαρχών, παρέμεναν ακόμα στις θέσεις τους, ασκώντας τρομοκρατία σε δασκάλους και καθηγητές. Συνθήκες, που πραγματικά, ο δάσκαλος δεν τολμούσε να αντιταχθεί στη "δικτατορία των επιθεωρητών" (αφού από μια μολυβιά τους εξαρτιόταν η βαθμολογική και μισθολογική του εξέλιξη-ακόμα και η παραμονή του στην εκπαίδευση.

Σ' αυτό το περιβάλλον, ο δάσκαλος Γιάννης Βαγενάς, συνδικαλιστής, στέλεχος της Διδασκαλικής Ανανεωτικής Συνδικαλιστικής Κίνησης (ΔΑΣΚ), βρέθηκε στο στόχαστρο. Ηταν ένας από εκείνους που δεν συμβιβάζονταν, που έβαζαν πάνω απ' όλα τη συνείδησή τους και την ευθύνη απέναντι στα παιδιά του λαού.

Οταν, λίγους μήνες πριν, στην πρώτη επέτειο του Πολυτεχνείου, αρνήθηκε να κάνει μάθημα και τίμησε την εξέγερση των φοιτητών, το υπουργείο Παιδείας του κράτησε δύο μεροκάματα. Ηταν το προμήνυμα ότι το "κράτος της συνέχειας" δεν είχε αλλάξει ρότα.

Η ιστορία αρχίζει στο 19ο Δημοτικό Σχολείο Νίκαιας. Εκεί εμφανίστηκε ένας "επιθεωρητής" με βαρύ παρελθόν: ο Ευάγγελος Τσιατάς, γνωστός στην ορεινή Γορτυνία με το παρατσούκλι "Μπινόκλης". Πρώην μέλος της αντικομμουνιστικής οργάνωσης "Χ" του Γρίβα, βασανιστής αγωνιστών της Αντίστασης, άνθρωπος που η χούντα προήγαγε "αριστίνδην" για τις υπηρεσίες του στην "πατρίδα".

Ηρθε στο σχολείο για να "εξετάσει" τον δάσκαλο Βαγενά. Ομως όλοι ήξεραν πως δεν ήρθε να επιθεωρήσει, αλλά να ταπεινώσει, να συντρίψει έναν δάσκαλο που απαιτούσε την αποχουντοποίηση της παιδείας. (…)

Ο Γιάννης Βαγενάς, σε δημόσια δήλωσή του, θα πει καθαρά: "Με διώκουν γιατί είμαι συνδικαλιστής. Γιατί δε σκύβω το κεφάλι, γιατί αγωνίζομαι για την κάθαρση στην Παιδεία".

Πράγματι, ο Βαγενάς ήταν από εκείνους τους δασκάλους που σήκωσαν τη σημαία της ανανέωσης και του εκδημοκρατισμού μέσα στη ΔΟΕ. Αγωνίστηκε να φύγουν οι χουντικοί επιθεωρητές, να αποκτήσει η εκπαίδευση λαϊκό προσανατολισμό.

Απέναντί του στάθηκε ένας ολόκληρος μηχανισμός: το υπουργείο Παιδείας, με επικεφαλής τον Δουγαλή, παλιό γενικό επιθεωρητή της χούντας. Το αποτέλεσμα ήταν να τεθεί σε διαθεσιμότητα με συνοπτικές διαδικασίες.

Στο προαύλιο του σχολείου στήνεται μια πρόχειρη τέντα ανάμεσα σε δύο μουριές.

Κάτω απ' τη σκιά της, καθισμένος σε ένα ξύλινο σκαμνάκι, ο δάσκαλος αρχίζει την απεργία πείνας.

Λαϊκό πανηγύρι αξιοπρέπειας

Η εικόνα αυτή θα μείνει στην ιστορία: ο δάσκαλος, μόνος του, απέναντι σε ένα ολόκληρο κράτος.

Όμως δεν έμεινε μόνος.

Οι μαθητές του, οι γονείς, οι οικοδόμοι, οι εργάτες της γειτονιάς, οι άνθρωποι της Κοκκινιάς, στάθηκαν γύρω του σαν ασπίδα.

Τα παιδιά ζωγράφισαν πανό και πλακάτ με το σύνθημα: "Θέλουμε το δάσκαλό μας!"

Γονείς και κάτοικοι έστησαν λαϊκές φρουρές. Οι γυναίκες της γειτονιάς φώναζαν στους χωροφύλακες: "Αν τολμάτε, χτυπήστε εμάς και τα παιδιά μας!"

Δεν προκαλεί εντύπωση αυτή η στήριξη της γειτονιάς.

Σε ντοκιμαντέρ για την απεργία πείνας του συντρόφου Γιάννη Βαγενά, ακούγεται μια μητέρα να λέει χαρακτηριστικά στον δημοσιογράφο: "Μην με βγάλεις να φαίνομαι αλλά την αλήθεια θα την πω. Ο κύριος Γιάννης μετά το τέλος του σχολείου έκανε μαθήματα στα φτωχά παιδιά που δεν καταλάβαιναν. Γι' αυτό είμαστε μαζί του".

Είχε λοιπόν κερδίσει τη γειτονιά ο σύντροφος Γιάννης. Με απλά λόγια; Είχε κερδίσει τον λαό με το σύνολο της παιδαγωγικής του αντίληψης και στάσης. (...)

Η απεργία πείνας του Βαγενά έγινε λαϊκό πανηγύρι αξιοπρέπειας. Κατέδειξε τη σημασία του να αναλαμβάνουν πρωτοβουλία οι λαϊκές δυνάμεις για ό,τι τους καίει. Τη σημασία παντού, στη δουλειά, στη γειτονιά, να χτίζονται δεσμοί αγώνα και αλληλεγγύης. (...)

Η υπόθεση ξεφεύγει πια από τα στενά όρια ενός σχολείου. Η ΔΟΕ παίρνει θέση, στηρίζει τον απεργό και ζητά την άμεση ανάκληση της διαθεσιμότητας. Δύο ακόμη δάσκαλοι, ο Αντώνης Φεστερίδης και ο Τηλέμαχος Αγγελόπουλος, κατεβαίνουν σε απεργία πείνας στη Σαλαμίνα.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας αναλαμβάνει κοινοβουλευτική πρωτοβουλία. Οι βουλευτές Δημήτρης Γόντικας και Κώστας Κάππος φέρνουν επερώτηση στη Βουλή, απαιτώντας την απομάκρυνση των χουντικών επιθεωρητών και την αποκατάσταση του δασκάλου.

Η απάντηση του υπουργού Παιδείας Ζέπου ήταν χαρακτηριστική: "Υπέρτατον χρέος του σχολείου είναι να προστατεύσει την παιδική ηλικία από πράξεις αυτοδικίας..."

Αντί να τιμωρηθούν οι χουντικοί, στοχοποιούνταν οι δάσκαλοι του λαού. Αυτό το ψευδές "παιδαγωγικό" επιχείρημα - ότι οι δάσκαλοι που αντιστέκονται "πολιτικοποιούν" τους μαθητές - χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα από όσους θέλουν τον εκπαιδευτικό υποταγμένο, απονευρωμένο, ταξικά ουδέτερο.

Μέρα με τη μέρα, η Νίκαια μετατράπηκε σε λαϊκό σχολείο πάλης για τα δημοκρατικά δικαιώματα. Το προαύλιο του 19ου Δημοτικού γέμιζε με εργάτες, μαθητές, φοιτητές, καλλιτέχνες. Ο Γιάννης Ρίτσος στέλνει μήνυμα: "Σας σφίγγω το χέρι. Ελληνες, προχωρείτε"! Ο ίδιος ο Χαρίλαος Φλωράκης επισκέπτεται τον Βαγενά, του δίνει το χέρι και δηλώνει: "Στον ηρωικό αγώνα των δασκάλων εκφράζεται η απόφαση του λαού μας να επιβάλει την αποχουντοποίηση της παιδείας".

Σε εκείνη τη συνάντηση όμως γίνεται και κάτι άλλο. Ο Χαρίλαος Φλωράκης ενημερώνεται για το ενδεχόμενο χτυπήματος της απεργίας πείνας. Και έτσι παίρνεται η απόφαση για την περιφρούρησή της από τις δυνάμεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ.

Η απεργία πείνας κρατά εννέα ημέρες. Οι προκλήσεις δεν λείπουν: φιλοκυβερνητικοί τραμπούκοι απειλούν, η αστυνομία περικυκλώνει την περιοχή, κυκλοφορούν φήμες για βίαιη μεταφορά του απεργού στο νοσοκομείο. Μα ο λαός της Κοκκινιάς περιφρουρεί τη σκηνή του Βαγενά σαν ιερό τόπο.

Η υπόθεση έχει γίνει πια υπόθεση όλου του λαού.

Ο δάσκαλος δεν μπορεί να είναι ουδέτερος μπροστά στην αδικία

Την ένατη μέρα, το υπουργείο Παιδείας ανακοινώνει ότι ο δάσκαλος Βαγενάς "επαναφέρεται στην προηγούμενη υπηρεσιακή του κατάσταση". Ηταν μια λαϊκή νίκη.

Οταν η είδηση έφτασε στη Νίκαια, ξέσπασε πανηγυρισμός. Οι μαθητές φώναζαν ρυθμικά: "Κερδίσαμε τον δάσκαλό μας"! Ο λαός, οι δάσκαλοι, οι εργάτες, πανηγύριζαν, γιατί είχαν δει τη δύναμή τους στην πράξη.

Ο ίδιος ο Βαγενάς, εξαντλημένος, λέει: "Ο αγώνας μου απέβλεπε στην κατοχύρωση του κύρους και της αξιοπρέπειας του δασκάλου και στην κάθαρση της Παιδείας. Εγώ γύρισα στη θέση μου, μα η χούντα μένει σε θέσεις-κλειδιά. Ο αγώνας πρέπει να συνεχιστεί".

Ο αγώνας του Βαγενά δεν ήταν απλώς συνδικαλιστικός. Ηταν πολιτικός, ταξικός, παιδαγωγικός. Ηταν η σύγκρουση ανάμεσα σε δύο κόσμους:

• τον κόσμο της αστικής εξουσίας, που θέλει τον δάσκαλο πειθήνιο όργανο του κράτους,

• και τον κόσμο του λαού, που θέλει τον δάσκαλο φωτεινό παράδειγμα ελευθερίας και κοινωνικής συνείδησης.

Η στάση του Βαγενά αναδεικνύει τι σημαίνει παιδαγωγικό ήθος στο περιεχόμενο της λαϊκής, ταξικής εκπαίδευσης: Ο δάσκαλος δεν μπορεί να είναι ουδέτερος μπροστά στην αδικία. Γιατί και η εκπαίδευση δεν μπορεί και δεν είναι αποκομμένη από την κοινωνική πάλη. (...)

Η υπόθεση Βαγενά δεν έκλεισε με τη δικαίωσή του. Αντίθετα, άνοιξε έναν δρόμο. Ενέπνευσε τους εκπαιδευτικούς να συνεχίσουν τον αγώνα για την κάθαρση στο υπουργείο, για την κατάργηση του χουντικού νόμου 651, για την κατοχύρωση των συνδικαλιστικών ελευθεριών.

Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας, απαλλάχτηκε πια από τον έλεγχο των διορισμένων. Η ΔΑΣΚ και αργότερα οι δυνάμεις της ΕΣΑΚ, έβαλαν στο επίκεντρο τον εκδημοκρατισμό της εκπαίδευσης και τη σύνδεση του σχολείου με τις ανάγκες του λαού».

Ο Κυρ. Ιωαννίδης αναφέρθηκε ακόμα στη μετέπειτα δράση του Γιάννη Βαγενά, από τη θέση του μέλους του ΔΣ της ΔΟΕ, αλλά και του αντιδημάρχου Παιδείας του Δήμου Νίκαιας, την αντιπαράθεσή του με τη σοσιαλδημοκρατία, τις θέσεις του για την Παιδεία, συνδέοντας τα με τη σύγχρονη αντιπαράθεση στους χώρους της εκπαίδευσης.

Σημείωσε ότι και σήμερα «πίσω από τις λέξεις της "μεταρρύθμισης" και του "εκσυγχρονισμού", επιχειρείται να πειθαρχηθεί η συνείδηση του δασκάλου. Να του πουν πως δεν πρέπει να μιλά για πολιτική, πως δεν πρέπει να βλέπει τη φτώχεια, την ανεργία, τον πόλεμο, την αδικία που βιώνουν οι μαθητές του». Ενώ αναφέρθηκε και στην κρίσιμη μάχη ενάντια στην εφαρμογή της αντιπαιδαγωγικής αξιολόγησης που επιδιώκει η κυβέρνηση, λέγοντας ότι «πρόκειται για ζήτημα που αφορά την καρδιά του σχολείου. Και γι' αυτό αγγίζει ή πρέπει να αγγίζει και τους γονείς και τους μαθητές. Χτυπά ολομέτωπα τον ρόλο του εκπαιδευτικού ως παιδαγωγού. Δεν πρόκειται για αξιολόγηση αλλά για κρατικό έλεγχο πάνω στα επίδικα της αντιδραστικής πολιτικής τους. Και γι' αυτό το λόγο προχωράει μαζί με την ένταση της καταστολής», είπε και αναφέρθηκε και στις «διώξεις απέναντι στους εκπαιδευτικούς που "δεν κάθονται καλά" - και ευτυχώς δεν είναι λίγοι».

Και τόνισε ακόμα: «Η ταξική πάλη μέσα στο σχολείο δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει. Κάθε φορά που επιχειρείται να επιβληθεί αξιολόγηση-πειθάρχηση, κάθε φορά που μειώνονται οι δαπάνες για την παιδεία, κάθε φορά που καλούνται να σιωπήσουν οι εκπαιδευτικοί μπροστά στην αδικία, το φάντασμα του "Μπινόκλη" αναδύεται ξανά. Και κάθε φορά που ένας δάσκαλος, μια σχολική κοινότητα, σηκώνει κεφάλι, ξαναζεί η μορφή του Γιάννη Βαγενά» (Διαβάστε εδώ ολόκληρη την ομιλία του).

«Αγαπημένε μου παππού… Δε φοβάμαι γιατί δεν είμαι μόνη μου. Αυτοί πρέπει να μας φοβούνται»

Από καρδιάς μίλησε για τον αγωνιστή δάσκαλο η Μαρία Μαργιόλα, σημειώνοντας ότι: «Ο Βαγενάς ήταν αυτός που σε πολλούς από εμάς πέρασε το μήνυμα ότι, γίναμε δάσκαλοι γιατί χρέος μας είναι να αλλάξουμε το κόσμο. 

Ο Βαγενάς ήταν αυτός που κατάφερε να μας ψηλώσει, μας έκανε να σταθούμε στο μπόι μας, μαθαίνοντας με με τα λόγια του, το βαθύτερο νόημα της ζωής. 

Σε κάποιους αυτό μπορεί να ακούγεται υπερβολικό και φορτισμένο συναισθηματικά. Αλλά αυτή είναι η αλήθεια.

Όταν μας έβλεπε εμάς τις γυναίκες μας έλεγε “καπετάνισσες πως πάει το κίνημα;”, γιατί το νοιάξιμο του ήταν η οργάνωση του αγώνα

Σε γέμιζε αισιοδοξία αλλά και ευθύνες, χωρίς όμως να σε βαρύνουν αλλά σαν να είναι το πιο φυσιολογικό πράγμα. 

Ήταν ο μέντορας μας, ο σύμβουλος μα, όχι όμως με την σημερινή την έννοια. Ήταν αυτός που όταν έγινε σύμβουλος έστειλε ευχαριστήρια επιστολή σε όλους τους συναδέλφους για το έργο τους και την δουλειά τους με τους μαθητές. 

Δίκαια λοιπόν όταν τον συναναστράφηκα για πρώτη φορά μου ήρθε στο μυαλό το τραγούδι του Θεοδωράκης από τα τραγούδια του αγώνα “Ο λεβέντης”, γιατί αυτό ήταν ο Γιάννης Βαγενάς που λειτουργούσε σαν παράδειγμα».

Ρίγη συγκίνησης σκόρπισε με την παρέμβασή της η εγγονή του Γιάννη Βαγενά, Ξένια, που σημείωσε ότι ο παππούς της γεννήθηκε το 1937 στη Κυψέλη, ένα ορεινό χωριό της Αρτας, από φτωχή εργατο-αγροτική οικογένεια, έζησε από μικρός τα βάσανα, τις δυσκολίες των ανθρώπων της δουλειάς, πέρασε στην Ακαδημία και κατάφερε να σπουδάσει δάσκαλος, ενώ στην απεργία πείνας είχε στο πλάι του τους μαθητές του, τους γονείς, όλη τη γειτονιά κάτι που χαρακτήρισε πολύ τιμητικό για έναν δάσκαλο.

«Η αγωνιστική στάση του κομμουνιστή δασκάλου Γιάννη Βαγενά, δίνει δύναμη σε κάθε εκπαιδευτικό, κάθε προοδευτικό άνθρωπο», είπε χαρακτηριστικά και έκλεισε την παρέμβασή της απευθυνόμενη στον παππού της σημειώνοντας:

«Αγαπημένε μου παππού. Οταν έφυγες ήμουν ακόμα φοιτήτρια. Διορίστηκα. Είμαι κι εγώ δασκάλα σαν εσένα. Θέλω να είμαι μια δασκάλα που λέει την αλήθεια. Πριν δυο εβδομάδες πήρα πειθαρχική κλήση. Επειδή υπερασπίζομαι το δημόσιο σχολείο. Επειδή υπερασπίζομαι τα παιδιά. Δε φοβάμαι γιατί δεν είμαι μόνη μου. Αυτοί πρέπει να μας φοβούνται».

 Πηγή:   https://www.902.gr/eidisi/politiki/405307/sygkinisi-kai-polytima-didagmata-stin-ekdilosi-timis-gia-ton-kommoynisti

1 / 7

ΛΑΪΚΟ ΠΟΤΑΜΙ ΤΑ ΑΠΕΡΓΙΑΚΑ ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΑ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΧΩΡΑ

«Οξυγόνο» στην πάλη για την ανατροπή

28/02/2025 23:

«Ουκ εά με καθεύδειν το του Χαμπιαούρη (Μιλτιάδου) τρόπαιον» «Δεν με αφήνει να ησυχάσω η δόξα του Χαμπιαούρη (Μιλτιάδη)»

του Μανόλη Σόβολου 

 

 

Αξιότιμη κ. Υπουργέ, αγαπητή Αθηνά

Εύχομαι ειλικρινά να μην περάσει από το μυαλό σου και να μην ψελλίσεις την παραπάνω φράση. Θα είναι τραγικό η εκπαίδευση και η κοινωνία να ξαναζήσει όλο εκείνο το απαράδεκτο σκηνικό.  Διακρίνω τις τελευταίες μέρες μια τάση να διολισθήσεις προς τον κοινωνικό αυτοματισμό, θεωρώντας ότι το θέμα προσφέρεται για να προσεταιριστείς τους γονείς και την κοινωνία και έτσι να «τραβήξεις το χαλί» κάτω από τα πόδια της εκπαιδευτικής κοινότητας.  Μην αυταπατάσαι και μην παρασύρεσαι από αυλοκόλακες συμβούλους.  Η κοινωνία μπορεί στην αρχή να φαίνεται μουδιασμένη και ότι «καταπίνει αμάσητα» όσα σερβίρουν οι «μαθητευόμενοι μάγοι» της επικοινωνίας.  Γρήγορα όμως συνέρχεται, διαπιστώνει τα πραγματικά καθημερινά προβλήματα των σχολείων και τιμωρεί όσους επιδιώκουν να ξεγελάσουν με τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα».

Για το δασκαλικό κόσμο είναι τεράστια τιμή που η πολιτεία εμπιστεύτηκε, μέσα σε λίγα χρόνια, σε δυο δασκάλους την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας (λίγοι θα το πίστευαν, ιδιαίτερα μετά την πρώτη εμπειρία).  Κι εσείς με τους χειρισμούς σας κινδυνεύετε να «πιστοποιήσετε» σκωπτικές παροιμίες.  Όχι ότι οι άλλοι, οι έξω από το επάγγελμα, τα κατάφεραν καλύτερα.  Με εσάς όμως, εμείς τουλάχιστον είχαμε άλλες απαιτήσεις και υψηλότερες προσδοκίες.  Πες το αφέλεια, πες το ευσεβείς πόθους, ονόμασέ το όπως θέλεις.  Στη δική σας επιτυχία, ίσως θέλαμε να δούμε την καταξίωση και τη δικαίωση ολόκληρου του δασκαλικού κόσμου, που «ματώνει» επί δεκαετίες καθημερινά στις τάξεις, ενίοτε λοιδορούμενος από «κάθε καρυδιάς καρύδι».  Σας γνωρίζω και τους δυο μέσα από την εκπαιδευτική μου πορεία.  Εκτιμώ την τεχνοκρατική σας κατάρτιση. Τι συμβαίνει άραγε, όταν αναλαμβάνετε πολιτικό αξίωμα, απορούν όλοι;  Πώς οδηγείστε σε καταφανώς αδέξιους χειρισμούς;

Αλήθεια, πιστεύεις ότι αυτά τα κατά καιρούς «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης» έχουν οποιαδήποτε σχέση με πραγματική, ουσιαστική αξιολόγηση;

·      Πότε αξιολογήσατε τη στελέχωση των σχολείων, με την «μετοικεσία» χιλιάδων εκπαιδευτικών κάθε χρόνο;

·      Πότε αξιολογήσατε τη στελέχωση των σχολείων, ακόμα και τον Οκτώβρη και ακόμα παραπέρα;

·      Πότε αξιολογήσατε την μετατροπή των σχολείων σε ετήσια κέντρα διερχομένων εκπαιδευτικών;

·      Πότε αξιολογήσατε τις κακοτεχνίες στην κτιριακή υποδομή και τις ετσιθελικές αποφάσεις των τεχνικών υπηρεσιών;

·      Πότε αξιολογήσατε την εγγραφή των παιδιών 5 ετών και 8 μηνών στην Α’ τάξη, ανέτοιμα, «καίγοντάς» τα μαθησιακά;

·      Πότε αξιολογήσατε το να φέρνετε τα παιδιά, κάθε πρωί στο σχολείο, από τις 7:30, με την «τσίμπλα στο μάτι», λες και θα πάνε για ψάρεμα;

·      Πότε αξιολογήσατε το στοίβαγμα 25 νηπίων σε κάθε τάξη;

·      Πότε αξιολογήσατε τις σοβαρότατες ελλείψεις στην Ειδική Εκπαίδευση;

·      Πότε αξιολογήσατε το πρόγραμμα που είναι γεμάτο με γνωσιοκεντρικά μαθήματα και απουσιάζει η αποφόρτωση του Αναλυτικού Προγράμματος, η προώθηση και εφαρμογή δεξιοτήτων ζωής στην πράξη και όχι μέσα από βιβλία και φυλλάδια;

·      Πότε αξιολογήσατε την κατάσταση οι διευθυντές να είναι ο «τελευταίος τροχός στην άμαξα», απλά εκτελεστικά όργανα εγκυκλίων;  Χωρίς λόγο στο σχεδιασμό του κτιρίου, το εκπαιδευτικό ή βοηθητικό προσωπικό, το αναλυτικό πρόγραμμα, τα διδακτικά βιβλία κ.λ.π.  Όλα αυτά και πολλά άλλα είναι δοσμένα, εξαρτώμενα από ένα πλήθος υπηρεσιών, αρμοδίων και «αρμοδίων».  Τώρα θα πρέπει ο διευθυντής να παρατήσει οτιδήποτε έχει απομείνει από τον δημιουργικό του ρόλο και να συμπληρώνει έντυπα, αξιολογώντας, αριθμητικά, όλα και όλους, για να αξιολογηθεί και αυτός;

·      Πότε αξιολογήσατε ουσιαστικά τα βιβλία, τα οποία στην πλειοψηφία τους δεν είναι διδάξιμα, με μικρά γράμματα, χωρίς ξεκάθαρη δομή ευκρινή τα βασικά στοιχεία, πίνακες, τύπους, κ.λ.π.;

·      Πότε αξιολογήσατε την κατάσταση οι διευθυντές στην Δημοτική να προσπαθούν το 1/3 του ωραρίου τους να ανταποκριθούν και ως δάσκαλοι της τάξης;

·      Πότε αξιολογήσατε ουσιαστικά την πρόσθετη αξία του θεσμού του Επιθεωρητή στο εκπαιδευτικό μας σύστημα; (ανεξάρτητα από τα πρόσωπα που το στελέχωσαν).

·      Πότε αξιολογήσατε τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών;

·      Πότε αξιολογήσατε με ενδιαφέρον και προσοχή τι πραγματικά συμβαίνει στα σχολεία των άλλων χωρών;

Αξιολογήσατε όλα τα παραπάνω, και πολλά άλλα, και σας έμεινε η «αξιολόγηση» των εκπαιδευτικών.  Αυτά τα κατά καιρούς «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης» το μόνο που καταφέρνουν να προωθήσουν είναι ο ασφυκτικός έλεγχος, η συμμόρφωση και η υποταγή.  Καταλήγουν, στην καλύτερη περίπτωση, σε διαδικαστικά θέματα προαγωγών και δημιουργία αχρείαστων υψηλόμισθων θέσεων, μακριά από τις ανάγκες των παιδιών και των απλών εκπαιδευτικών.  Όχι, δεν συμφωνούσα, ούτε τώρα συμφωνώ, απόλυτα με όλες τις θέσεις των συνδικαλιστικών φορέων.  Προσωπικά με ενδιέφερε και με ενδιαφέρει ότι όλα αυτά τα «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης», δεν πρόκειται να βελτιώσουν την καθημερινότητα των παιδιών και των δασκάλων στα σχολεία μας.  Τέτοια «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης» στην μικρή Κύπρο της κουμπαροκρατίας, της ημετεροκρατίας και των γνωριμιών, ρίχνουν στάχτη στα μάτια όλης της κοινωνίας.  Αποπροσανατολίζουν από τα βασανιστικά καθημερινά προβλήματα των σχολείων, των παιδιών και των γονιών τους.

Αναρωτιέσαι «τι εξυπηρετεί το δημοψήφισμα της ΟΕΛΜΕΚ.  Γιατί δεν αναρωτιέσαι τι εξυπηρετεί το «δημοψήφισμα» κάποιας εφημερίδας;  Λες ότι οι διαφωνίες σας με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι λίγες και μικρές και αφορούν διαδικαστικά θέματα.  Αλήθεια! Και είσαι έτοιμη να πυροδοτήσεις ένα εκρηκτικό κλίμα, γι αυτά τα λίγα διαδικαστικά;  Λες ότι είναι πολλά 50 χρόνια που παραμένουμε με το ίδιο σύστημα αξιολόγησης.  Αλήθεια!  Και δεν μπορείς να περιμένεις κάποιους μήνες ή ένα χρόνο για να συμφωνηθούν αυτά τα μικρά διαδικαστικά;  Είσαι έτοιμη να τα τινάξεις όλα στον αέρα για να γραφεί στο βιογραφικό σου, ότι εσύ άλλαξες το σχέδιο αξιολόγησης και έκανες … «μια τρύπα στο νερό»;  Γιατί το ξέρεις καλά τίποτα ουσιαστικό δεν θα γίνει στα σχολεία.

Μήπως, για άλλη μια φορά, επειδή δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα ουσιαστικό για τα πραγματικά προβλήματα των σχολείων, που απαριθμήσαμε πιο πάνω, είσαι έτοιμη να βάλεις μπουρλότο και να πάρεις τη «δόξα» του Χαμπιαούρη;  Αλίμονο!  Θα είναι κρίμα για εσένα, την δασκαλική οικογένεια, την εκπαίδευση, τα παιδιά και τους γονείς τους.  Προσωπικά θα σου πρότεινα κάτι πολύ «αιρετικό»:  Κατέθεσε το νομοσχέδιο όπως το θέλουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, αφού είναι μικρές, διαδικαστικές οι διαφωνίες.  Εξάλλου, είπαμε τίποτα ουσιαστικό δεν θα προσφέρει στη βελτίωση της καθημερινότητας των σχολείων.  Θα γλυτώσουμε την αχρείαστη αναστάτωση και ίσως … βρείτε το χρόνο να ασχοληθείτε με τα πραγματικά καθημερινά προβλήματα.

Αναλυτικότερες απόψεις για τα κατά καιρούς «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης», στα οποία είχες εμπλοκή με άλλη ιδιότητα, έχω δημοσιεύσει παλιότερα και δεν χάνουν την επικαιρότητά τους:

Το πρώτο μέρος στο φιλόξενο paideia-news:  https://paideia-news.com/%C2%ABneo%C2%BB-sxedio-aksiologisis-grafeiokratika-anamasimata24307

Και τα δυο μέρη στο Blog μου:

 https://msovolos.blogspot.com/2017/01/blog-post.html

Μπορείς να τους ρίξεις μια ματιά και να πράξεις αναλόγως.

Με εκτίμηση

Μανόλης Σόβολος  (Γονιός και πρώην Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου).

 

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…»

 του Μανόλη Σόβολου

Μικρό αφιέρωμα στα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου και στους γονείς τους

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…».  Σχεδόν κάθε βράδυ, 40 χρόνια πριν, άκουγα αυτή την όμορφη φράση, από τους ευγενικούς και φιλόξενους κατοίκους της Κρυόβρυσης Λακωνίας - γονείς των μαθητών μου – στο μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο του χωριού που πρωτοδιορίστηκα.

Ήταν τέτοιες μέρες και το λεωφορείο της γραμμής προς Νεάπολη, με είχε αφήσει στον κεντρικό δρόμο μέσα στο μεσημέρι.  Συνέχισα περπατώντας 2,5 χιλιόμετρα χωματόδρομο, ανηφορίζοντας στην πλαγιά του βουνού, για να φτάσω στο χωριό.  Τα κατάφερα σχετικά εύκολα, συνηθισμένος από τις πορείες στην στρατιωτική θητεία (είχα απολυθεί μόλις ένα μήνα πριν).  Βλέπεις ήμασταν η τυχερή γενιά, που βρίσκαμε αμέσως δουλειά.  Στις 11 του Σεπτέμβρη του 1984, πρωτόμπαινα στο Δημοτικό Σχολείο με τα 9 - 10 παιδιά.  Το σχολείο σκαρφαλωμένο ένα χιλιόμετρο πάνω από το χωριό κι εγώ ν’ αγναντεύω το Λακωνικό κόλπο.  Από τότε δεν μου έτυχε καλύτερη θέα στα σχολεία που δούλεψα, σε Ελλάδα και Κύπρο. 

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…».  Λίγες ήταν οι βραδιές που έφαγα μόνος μου στο σπίτι που είχα νοικιάσει στο χωριό.  Μ’ αυτήν την φράση έκαναν πράξη την φιλοξενία τους απέναντι στο δάσκαλο του χωριού.  Με την ευγένεια και τη διακριτικότητα που τους διέκρινε, ουδέποτε ανέφεραν τη λέξη φαγητό στην πρόσκλησή τους.  Πολύτεκνοι όλοι τους, έβαζαν ένα πιάτο φαγητό επιπλέον και για το δάσκαλο των παιδιών τους.  Η έμφαση όμως ήταν στην παρέα, στην κουβέντα που ανοίγαμε γύρω από το τραπέζι, στην συζήτηση για την πρόοδο των παιδιών τους, αλλά και στ’ άλλα ζητήματα που τους απασχολούσαν.  Η προσφορά των γονιών προς εμένα, αλλά και κάθε δάσκαλο που πέρασε από το χωριό, ασφαλώς κι ήταν σημαντική στο πρακτικό κομμάτι της σίτισης.  Την ίδια ώρα όμως ήταν σημαντική και στην οικοδόμηση δυνατών σχέσεων εμπιστοσύνης και συνεργασίας, στην μετάδοση δυνατών μηνυμάτων και αξιών στα παιδιά τους και σ’ εμένα.

Οι γονείς και τα παιδιά γνωρίζουν τι τους δίδαξα εκείνη τη σχολική χρονιά.  Δεν ξέρω αν έχουν συνηδητοποιήσει πόσα πολλά πράγματα δίδαξαν εκείνοι σ’ εμένα, 40 χρόνια πριν.  Δεν είμαι σίγουρος ακόμα πόσο καλός μαθητής αποδείχθηκα.  Το σίγουρο είναι ότι τα παιδιά τους ήταν από τους/τις καλύτερους/ες μαθητές/τριες που συνάντησα τόσο ακαδημαϊκά όσο και σε συμπεριφορά και ήθος.

Φέτος αρχές Αυγούστου, 40 χρόνια μετά, γονείς και παιδιά, βρεθήκαμε για λίγο στο χωριό.  Έλειπαν δυστυχώς όσοι οι ανάγκες της ζωής τους έφεραν μακριά και όσοι το νήμα της ζωής τους κόπηκε πρόωρα.  Το σύντομο συναπάντημα έφερε πολλές συγκινήσεις, αναμνήσεις, χαρά και νοσταλγία.  Συγχρόνως όμως έφερε και πολλά ερωτήματα και θλίψη.  Για το χωριό και την ύπαιθρο της Ελλάδας που ερημώνει ραγδαία.  Για την απαξίωση των σπουδών και τους μισθούς πείνας.  Για την ανεργία και την εγκατάλειψη της νέας γενιάς.  Για την προοπτική και το μέλλον των δικών τους παιδιών.  Για τις πολιτικές που γύρισαν την πλάτη στην αγροτική παραγωγή.  Για τα έργα υποδομής που δεν έγιναν ποτέ.  Για τις πολιτικές που οδήγησαν στην αστυφιλία και στο ξερίζωμα των ανθρώπων από τον τόπο τους.  Για τις δυσκολίες των ανθρώπων που μένουν στα χωριά εγκαταλειμμένοι από την πολιτεία.

40 χρόνια πριν, με την ορμή της νιότης, την ημιμάθεια και την αφέλεια, πίστευα ότι έδινα εύλολα τις απαντήσεις στα ερωτήματα των παιδιών (ή έτσι νόμιζα…).  40 χρόνια μετά τα ερωτήματα καίνε, ξύνουν βαθιές πληγές και οι απαντήσεις κρύβονται καλά στους αγώνες που δώσαμε ή εγκαταλείψαμε.  Ξύνουν και τις δικές μας πληγές, των δασκάλων, που με την αδράνεια ή την αφέλειά μας συνηγορήσαμε ή ανεχτήκαμε το κλείσιμο των ολιγοθέσιων σχολείων.  Πιστέψαμε με περισσή ευκολία τις υποσχέσεις για νέα περιφερειακά σχολεία, πλήρως εξοπλισμένα και στελεχωμένα με εργαστήρια, ειδικές αίθουσες, γυμναστήρια, όλες τις ειδικότητες κ.ά.  Στις περισσότερες περιπτώσεις ότι απέμεινε είναι το κλείσιμο των σχολείων και η λειτουργία μερικών τάξεων σε κάποια μεγαλύτερα χωριά. 

Συμβάλλαμε άθελά μας να έρθει μια ώρα αρχύτερα η ερήμωση της επαρχίας.  Κάποιοι πιστεύουν ότι η εξέλιξη αυτή ήταν αναπόφευκτη και μη αναστρέψιμη.  Το γεγονός είναι ότι συγκεκριμένες πολιτικές διέλυσαν την παιδεία και την υγεία, ιδιαίτερα στην ελληνική επαρχία.  Ο δάσκαλος και ο γιατρός στα χωριά μας θεωρήθηκε περιττό κόστος.  Σήμερα πλέον ακόμα και τα περιφερειακά σχολεία και νοσοκομεία οδηγούνται στο κλείσιμο.  Ακόμα και μέσα στις μεγάλες πόλεις και στην Αθήνα κλείνουν τάξεις και σχολεία, στοιβάζοντας τα παιδιά σε υπερπλήρεις αίθουσες.  Τα ιατρεία και τα νοσοκομεία υπολειτουργούν. 

40 χρόνια πριν οι κάτοικοι σε πολλά χωριά, με προσωπικό κόστος, διέθεταν σπίτι για το δάσκαλο και τον γιατρό.  40 χρόνια μετά, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, δάσκαλοι και γιατροί αφήνονται να κοιμούνται στα αυτοκίνητα, σε κάμπινγκ, σε παγκάκια, κ.ά. Πάρα πολλοί αναγκάζονται σε παραίτηση μη αντέχοντας το κόστος και τις συνθήκες διαβίωσης. Κυβέρνηση και τοπικοί άρχοντες κλείνουν τα μάτια, με μια απύθμενη επίδειξη κοινωνικής αναλγησίας.

Κι εδώ στην Κύπρο, που τα οικογενειακά και επαγγελματικά βήματα μ’ έφεραν τα περισσότερα χρόνια, οι δάσκαλοι βιώνουν κάθε χρόνο τον παραλογισμό των ακατανόητων μεταθέσεων και μετακινήσεων.  Κάθε χρόνο (!!!) χιλιάδες εκπαιδευτικοί αλλάζουν σχολείο έτσι χωρίς ουσιαστικό λόγο.  Στην Ευρώπη (είχα πολλές συναντήσεις στα πλαίσια προγραμμάτων Comenius και Erasmus) απορούν και γελάνε μαζί μας, όταν μαθαίνουν ότι δεν έχουμε σταθερότητα προσωπικού στα σχολεία μας.  Είναι αδιανόητο γι αυτούς ότι δεν γνωρίζουν οι εκπαιδευτικοί σε ποιο σχολείο θα εργαστούν την επόμενη χρονιά. 

Στη Σλοβενία, για παράδειγμα, (σε σχολείο που επισκέφτηκα) μου έδωσαν από τον Μάη βιβλιαράκι που παρέλαβαν οι γονείς για την επόμενη σχολική χρονιά.  Με όλες τις πληροφορίες:  δάσκαλοι και προγράμματα για κάθε τάξη, ημερομηνίες εκδρομών, καινοτομίες και δραστηριότητες.  Εβδομάδες κατασκηνώσεων με κάθε λεπτομέρεια (ναι, από το νηπιαγωγείο συμμετέχουν με τους δασκάλους τους, σε τέσσερις εβδομαδιαίες κατασκηνώσεις, ιστορικού, περιβαλλοντικού, αθλητικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος).  Όλα προγραμματισμένα και καταγραμμένα από την προηγούμενη χρονιά.  Όλοι ενημερωμένοι με ποιους θα συνεργαστούν, έτοιμοι να οργανωθούν και να προγραμματίσουν στην διάρκεια του καλοκαιριού.  Εμείς, σε μια σταλιά τόπο, ανακοινώνουμε ακόμα διορισμούς, μεταθέσεις, μετακινήσεις, κομπάζουμε για χρόνια ότι τα σχολεία μας είναι έτοιμα και κρύβουμε επιμελώς τα ουσιαστικά προβλήματα κάτω από το χαλί ή το χάλι μας.  Κάθε σύγκριση φέρνει θλίψη, οργή και αγανάκτηση …

Ας το επαναλάβουμε και στη νέα Υπουργό, που γνωρίζει καλά το θέμα:  Όσες ευφάνταστες μεταρρυθμίσεις και να σχεδιάσεις, όσες σπουδαίες επιτροπές και να διορίσεις, όσα και πρωτοπόρα προγράμματα να εισαγάγεις, θα κτίζεις «παλάτια με τραπουλόχαρτα στην άμμο».  Θα γκρεμίζονται στο πρώτο φύσημα του ανέμου.  Δεν μπορεί να δημιουργηθεί κλίμα και κουλτούρα σχολείου.  Κανένας δεν θα νιώσει σύνδεση με το σχολείο του, οι εκπαιδευτικοί έρχονται και μέχρι να μάθουν τους χώρους και τους ανθρώπους του, φεύγουν γι αλλού.  Η νοοτροπία του προσωρινού «βασιλεύει» και υπονομεύει οποιαδήποτε αξιόλογη προσπάθεια σε όλους τους τομείς.

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…».  Αυτή η φράση που ξανάκουσα φέτος, 40 χρόνια μετά, από τα παιδιά και τους γονείς τους στην Κρυόβρυση, στροβιλίζεται συνέχεια στο μυαλό μου, καθώς ξέρω καλά πως το δάκρυ που κύλησε απ’ τα μάτια μας δεν ήταν μόνο από την συγκίνηση της αντάμωσης.  Ήταν και δάκρυ της πίκρας και της οργής για όλους αυτούς που για δεκαετίες ρήμαξαν τον τόπο μας.

Εμείς υποσχεθήκαμε, όσο είμαστε καλά, να συνεχίσουμε να κάνουμε παρέα και να … «μετράμε τ’ άστρα».

Μανόλης Σόβολος

Πρώην Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου και γονιός

Δημοσιεύτηκε και στο www.paideia-news.com:  https://paideia-news.com/ekpaideysi/2024/09/07/%C2%ABdaskale-kopiase-apopse-na-kanoyme-parea%E2%80%A6%C2%BB/