«Ουκ εά με καθεύδειν το του Χαμπιαούρη (Μιλτιάδου) τρόπαιον» «Δεν με αφήνει να ησυχάσω η δόξα του Χαμπιαούρη (Μιλτιάδη)»

του Μανόλη Σόβολου 

 

 

Αξιότιμη κ. Υπουργέ, αγαπητή Αθηνά

Εύχομαι ειλικρινά να μην περάσει από το μυαλό σου και να μην ψελλίσεις την παραπάνω φράση. Θα είναι τραγικό η εκπαίδευση και η κοινωνία να ξαναζήσει όλο εκείνο το απαράδεκτο σκηνικό.  Διακρίνω τις τελευταίες μέρες μια τάση να διολισθήσεις προς τον κοινωνικό αυτοματισμό, θεωρώντας ότι το θέμα προσφέρεται για να προσεταιριστείς τους γονείς και την κοινωνία και έτσι να «τραβήξεις το χαλί» κάτω από τα πόδια της εκπαιδευτικής κοινότητας.  Μην αυταπατάσαι και μην παρασύρεσαι από αυλοκόλακες συμβούλους.  Η κοινωνία μπορεί στην αρχή να φαίνεται μουδιασμένη και ότι «καταπίνει αμάσητα» όσα σερβίρουν οι «μαθητευόμενοι μάγοι» της επικοινωνίας.  Γρήγορα όμως συνέρχεται, διαπιστώνει τα πραγματικά καθημερινά προβλήματα των σχολείων και τιμωρεί όσους επιδιώκουν να ξεγελάσουν με τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα».

Για το δασκαλικό κόσμο είναι τεράστια τιμή που η πολιτεία εμπιστεύτηκε, μέσα σε λίγα χρόνια, σε δυο δασκάλους την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας (λίγοι θα το πίστευαν, ιδιαίτερα μετά την πρώτη εμπειρία).  Κι εσείς με τους χειρισμούς σας κινδυνεύετε να «πιστοποιήσετε» σκωπτικές παροιμίες.  Όχι ότι οι άλλοι, οι έξω από το επάγγελμα, τα κατάφεραν καλύτερα.  Με εσάς όμως, εμείς τουλάχιστον είχαμε άλλες απαιτήσεις και υψηλότερες προσδοκίες.  Πες το αφέλεια, πες το ευσεβείς πόθους, ονόμασέ το όπως θέλεις.  Στη δική σας επιτυχία, ίσως θέλαμε να δούμε την καταξίωση και τη δικαίωση ολόκληρου του δασκαλικού κόσμου, που «ματώνει» επί δεκαετίες καθημερινά στις τάξεις, ενίοτε λοιδορούμενος από «κάθε καρυδιάς καρύδι».  Σας γνωρίζω και τους δυο μέσα από την εκπαιδευτική μου πορεία.  Εκτιμώ την τεχνοκρατική σας κατάρτιση. Τι συμβαίνει άραγε, όταν αναλαμβάνετε πολιτικό αξίωμα, απορούν όλοι;  Πώς οδηγείστε σε καταφανώς αδέξιους χειρισμούς;

Αλήθεια, πιστεύεις ότι αυτά τα κατά καιρούς «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης» έχουν οποιαδήποτε σχέση με πραγματική, ουσιαστική αξιολόγηση;

·      Πότε αξιολογήσατε τη στελέχωση των σχολείων, με την «μετοικεσία» χιλιάδων εκπαιδευτικών κάθε χρόνο;

·      Πότε αξιολογήσατε τη στελέχωση των σχολείων, ακόμα και τον Οκτώβρη και ακόμα παραπέρα;

·      Πότε αξιολογήσατε την μετατροπή των σχολείων σε ετήσια κέντρα διερχομένων εκπαιδευτικών;

·      Πότε αξιολογήσατε τις κακοτεχνίες στην κτιριακή υποδομή και τις ετσιθελικές αποφάσεις των τεχνικών υπηρεσιών;

·      Πότε αξιολογήσατε την εγγραφή των παιδιών 5 ετών και 8 μηνών στην Α’ τάξη, ανέτοιμα, «καίγοντάς» τα μαθησιακά;

·      Πότε αξιολογήσατε το να φέρνετε τα παιδιά, κάθε πρωί στο σχολείο, από τις 7:30, με την «τσίμπλα στο μάτι», λες και θα πάνε για ψάρεμα;

·      Πότε αξιολογήσατε το στοίβαγμα 25 νηπίων σε κάθε τάξη;

·      Πότε αξιολογήσατε τις σοβαρότατες ελλείψεις στην Ειδική Εκπαίδευση;

·      Πότε αξιολογήσατε το πρόγραμμα που είναι γεμάτο με γνωσιοκεντρικά μαθήματα και απουσιάζει η αποφόρτωση του Αναλυτικού Προγράμματος, η προώθηση και εφαρμογή δεξιοτήτων ζωής στην πράξη και όχι μέσα από βιβλία και φυλλάδια;

·      Πότε αξιολογήσατε την κατάσταση οι διευθυντές να είναι ο «τελευταίος τροχός στην άμαξα», απλά εκτελεστικά όργανα εγκυκλίων;  Χωρίς λόγο στο σχεδιασμό του κτιρίου, το εκπαιδευτικό ή βοηθητικό προσωπικό, το αναλυτικό πρόγραμμα, τα διδακτικά βιβλία κ.λ.π.  Όλα αυτά και πολλά άλλα είναι δοσμένα, εξαρτώμενα από ένα πλήθος υπηρεσιών, αρμοδίων και «αρμοδίων».  Τώρα θα πρέπει ο διευθυντής να παρατήσει οτιδήποτε έχει απομείνει από τον δημιουργικό του ρόλο και να συμπληρώνει έντυπα, αξιολογώντας, αριθμητικά, όλα και όλους, για να αξιολογηθεί και αυτός;

·      Πότε αξιολογήσατε ουσιαστικά τα βιβλία, τα οποία στην πλειοψηφία τους δεν είναι διδάξιμα, με μικρά γράμματα, χωρίς ξεκάθαρη δομή ευκρινή τα βασικά στοιχεία, πίνακες, τύπους, κ.λ.π.;

·      Πότε αξιολογήσατε την κατάσταση οι διευθυντές στην Δημοτική να προσπαθούν το 1/3 του ωραρίου τους να ανταποκριθούν και ως δάσκαλοι της τάξης;

·      Πότε αξιολογήσατε ουσιαστικά την πρόσθετη αξία του θεσμού του Επιθεωρητή στο εκπαιδευτικό μας σύστημα; (ανεξάρτητα από τα πρόσωπα που το στελέχωσαν).

·      Πότε αξιολογήσατε τις πραγματικές ανάγκες των παιδιών;

·      Πότε αξιολογήσατε με ενδιαφέρον και προσοχή τι πραγματικά συμβαίνει στα σχολεία των άλλων χωρών;

Αξιολογήσατε όλα τα παραπάνω, και πολλά άλλα, και σας έμεινε η «αξιολόγηση» των εκπαιδευτικών.  Αυτά τα κατά καιρούς «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης» το μόνο που καταφέρνουν να προωθήσουν είναι ο ασφυκτικός έλεγχος, η συμμόρφωση και η υποταγή.  Καταλήγουν, στην καλύτερη περίπτωση, σε διαδικαστικά θέματα προαγωγών και δημιουργία αχρείαστων υψηλόμισθων θέσεων, μακριά από τις ανάγκες των παιδιών και των απλών εκπαιδευτικών.  Όχι, δεν συμφωνούσα, ούτε τώρα συμφωνώ, απόλυτα με όλες τις θέσεις των συνδικαλιστικών φορέων.  Προσωπικά με ενδιέφερε και με ενδιαφέρει ότι όλα αυτά τα «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης», δεν πρόκειται να βελτιώσουν την καθημερινότητα των παιδιών και των δασκάλων στα σχολεία μας.  Τέτοια «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης» στην μικρή Κύπρο της κουμπαροκρατίας, της ημετεροκρατίας και των γνωριμιών, ρίχνουν στάχτη στα μάτια όλης της κοινωνίας.  Αποπροσανατολίζουν από τα βασανιστικά καθημερινά προβλήματα των σχολείων, των παιδιών και των γονιών τους.

Αναρωτιέσαι «τι εξυπηρετεί το δημοψήφισμα της ΟΕΛΜΕΚ.  Γιατί δεν αναρωτιέσαι τι εξυπηρετεί το «δημοψήφισμα» κάποιας εφημερίδας;  Λες ότι οι διαφωνίες σας με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι λίγες και μικρές και αφορούν διαδικαστικά θέματα.  Αλήθεια! Και είσαι έτοιμη να πυροδοτήσεις ένα εκρηκτικό κλίμα, γι αυτά τα λίγα διαδικαστικά;  Λες ότι είναι πολλά 50 χρόνια που παραμένουμε με το ίδιο σύστημα αξιολόγησης.  Αλήθεια!  Και δεν μπορείς να περιμένεις κάποιους μήνες ή ένα χρόνο για να συμφωνηθούν αυτά τα μικρά διαδικαστικά;  Είσαι έτοιμη να τα τινάξεις όλα στον αέρα για να γραφεί στο βιογραφικό σου, ότι εσύ άλλαξες το σχέδιο αξιολόγησης και έκανες … «μια τρύπα στο νερό»;  Γιατί το ξέρεις καλά τίποτα ουσιαστικό δεν θα γίνει στα σχολεία.

Μήπως, για άλλη μια φορά, επειδή δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα ουσιαστικό για τα πραγματικά προβλήματα των σχολείων, που απαριθμήσαμε πιο πάνω, είσαι έτοιμη να βάλεις μπουρλότο και να πάρεις τη «δόξα» του Χαμπιαούρη;  Αλίμονο!  Θα είναι κρίμα για εσένα, την δασκαλική οικογένεια, την εκπαίδευση, τα παιδιά και τους γονείς τους.  Προσωπικά θα σου πρότεινα κάτι πολύ «αιρετικό»:  Κατέθεσε το νομοσχέδιο όπως το θέλουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, αφού είναι μικρές, διαδικαστικές οι διαφωνίες.  Εξάλλου, είπαμε τίποτα ουσιαστικό δεν θα προσφέρει στη βελτίωση της καθημερινότητας των σχολείων.  Θα γλυτώσουμε την αχρείαστη αναστάτωση και ίσως … βρείτε το χρόνο να ασχοληθείτε με τα πραγματικά καθημερινά προβλήματα.

Αναλυτικότερες απόψεις για τα κατά καιρούς «Νέα Σχέδια Αξιολόγησης», στα οποία είχες εμπλοκή με άλλη ιδιότητα, έχω δημοσιεύσει παλιότερα και δεν χάνουν την επικαιρότητά τους:

Το πρώτο μέρος στο φιλόξενο paideia-news:  https://paideia-news.com/%C2%ABneo%C2%BB-sxedio-aksiologisis-grafeiokratika-anamasimata24307

Και τα δυο μέρη στο Blog μου:

 https://msovolos.blogspot.com/2017/01/blog-post.html

Μπορείς να τους ρίξεις μια ματιά και να πράξεις αναλόγως.

Με εκτίμηση

Μανόλης Σόβολος  (Γονιός και πρώην Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου).

 

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…»

 του Μανόλη Σόβολου

Μικρό αφιέρωμα στα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου και στους γονείς τους

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…».  Σχεδόν κάθε βράδυ, 40 χρόνια πριν, άκουγα αυτή την όμορφη φράση, από τους ευγενικούς και φιλόξενους κατοίκους της Κρυόβρυσης Λακωνίας - γονείς των μαθητών μου – στο μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο του χωριού που πρωτοδιορίστηκα.

Ήταν τέτοιες μέρες και το λεωφορείο της γραμμής προς Νεάπολη, με είχε αφήσει στον κεντρικό δρόμο μέσα στο μεσημέρι.  Συνέχισα περπατώντας 2,5 χιλιόμετρα χωματόδρομο, ανηφορίζοντας στην πλαγιά του βουνού, για να φτάσω στο χωριό.  Τα κατάφερα σχετικά εύκολα, συνηθισμένος από τις πορείες στην στρατιωτική θητεία (είχα απολυθεί μόλις ένα μήνα πριν).  Βλέπεις ήμασταν η τυχερή γενιά, που βρίσκαμε αμέσως δουλειά.  Στις 11 του Σεπτέμβρη του 1984, πρωτόμπαινα στο Δημοτικό Σχολείο με τα 9 - 10 παιδιά.  Το σχολείο σκαρφαλωμένο ένα χιλιόμετρο πάνω από το χωριό κι εγώ ν’ αγναντεύω το Λακωνικό κόλπο.  Από τότε δεν μου έτυχε καλύτερη θέα στα σχολεία που δούλεψα, σε Ελλάδα και Κύπρο. 

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…».  Λίγες ήταν οι βραδιές που έφαγα μόνος μου στο σπίτι που είχα νοικιάσει στο χωριό.  Μ’ αυτήν την φράση έκαναν πράξη την φιλοξενία τους απέναντι στο δάσκαλο του χωριού.  Με την ευγένεια και τη διακριτικότητα που τους διέκρινε, ουδέποτε ανέφεραν τη λέξη φαγητό στην πρόσκλησή τους.  Πολύτεκνοι όλοι τους, έβαζαν ένα πιάτο φαγητό επιπλέον και για το δάσκαλο των παιδιών τους.  Η έμφαση όμως ήταν στην παρέα, στην κουβέντα που ανοίγαμε γύρω από το τραπέζι, στην συζήτηση για την πρόοδο των παιδιών τους, αλλά και στ’ άλλα ζητήματα που τους απασχολούσαν.  Η προσφορά των γονιών προς εμένα, αλλά και κάθε δάσκαλο που πέρασε από το χωριό, ασφαλώς κι ήταν σημαντική στο πρακτικό κομμάτι της σίτισης.  Την ίδια ώρα όμως ήταν σημαντική και στην οικοδόμηση δυνατών σχέσεων εμπιστοσύνης και συνεργασίας, στην μετάδοση δυνατών μηνυμάτων και αξιών στα παιδιά τους και σ’ εμένα.

Οι γονείς και τα παιδιά γνωρίζουν τι τους δίδαξα εκείνη τη σχολική χρονιά.  Δεν ξέρω αν έχουν συνηδητοποιήσει πόσα πολλά πράγματα δίδαξαν εκείνοι σ’ εμένα, 40 χρόνια πριν.  Δεν είμαι σίγουρος ακόμα πόσο καλός μαθητής αποδείχθηκα.  Το σίγουρο είναι ότι τα παιδιά τους ήταν από τους/τις καλύτερους/ες μαθητές/τριες που συνάντησα τόσο ακαδημαϊκά όσο και σε συμπεριφορά και ήθος.

Φέτος αρχές Αυγούστου, 40 χρόνια μετά, γονείς και παιδιά, βρεθήκαμε για λίγο στο χωριό.  Έλειπαν δυστυχώς όσοι οι ανάγκες της ζωής τους έφεραν μακριά και όσοι το νήμα της ζωής τους κόπηκε πρόωρα.  Το σύντομο συναπάντημα έφερε πολλές συγκινήσεις, αναμνήσεις, χαρά και νοσταλγία.  Συγχρόνως όμως έφερε και πολλά ερωτήματα και θλίψη.  Για το χωριό και την ύπαιθρο της Ελλάδας που ερημώνει ραγδαία.  Για την απαξίωση των σπουδών και τους μισθούς πείνας.  Για την ανεργία και την εγκατάλειψη της νέας γενιάς.  Για την προοπτική και το μέλλον των δικών τους παιδιών.  Για τις πολιτικές που γύρισαν την πλάτη στην αγροτική παραγωγή.  Για τα έργα υποδομής που δεν έγιναν ποτέ.  Για τις πολιτικές που οδήγησαν στην αστυφιλία και στο ξερίζωμα των ανθρώπων από τον τόπο τους.  Για τις δυσκολίες των ανθρώπων που μένουν στα χωριά εγκαταλειμμένοι από την πολιτεία.

40 χρόνια πριν, με την ορμή της νιότης, την ημιμάθεια και την αφέλεια, πίστευα ότι έδινα εύλολα τις απαντήσεις στα ερωτήματα των παιδιών (ή έτσι νόμιζα…).  40 χρόνια μετά τα ερωτήματα καίνε, ξύνουν βαθιές πληγές και οι απαντήσεις κρύβονται καλά στους αγώνες που δώσαμε ή εγκαταλείψαμε.  Ξύνουν και τις δικές μας πληγές, των δασκάλων, που με την αδράνεια ή την αφέλειά μας συνηγορήσαμε ή ανεχτήκαμε το κλείσιμο των ολιγοθέσιων σχολείων.  Πιστέψαμε με περισσή ευκολία τις υποσχέσεις για νέα περιφερειακά σχολεία, πλήρως εξοπλισμένα και στελεχωμένα με εργαστήρια, ειδικές αίθουσες, γυμναστήρια, όλες τις ειδικότητες κ.ά.  Στις περισσότερες περιπτώσεις ότι απέμεινε είναι το κλείσιμο των σχολείων και η λειτουργία μερικών τάξεων σε κάποια μεγαλύτερα χωριά. 

Συμβάλλαμε άθελά μας να έρθει μια ώρα αρχύτερα η ερήμωση της επαρχίας.  Κάποιοι πιστεύουν ότι η εξέλιξη αυτή ήταν αναπόφευκτη και μη αναστρέψιμη.  Το γεγονός είναι ότι συγκεκριμένες πολιτικές διέλυσαν την παιδεία και την υγεία, ιδιαίτερα στην ελληνική επαρχία.  Ο δάσκαλος και ο γιατρός στα χωριά μας θεωρήθηκε περιττό κόστος.  Σήμερα πλέον ακόμα και τα περιφερειακά σχολεία και νοσοκομεία οδηγούνται στο κλείσιμο.  Ακόμα και μέσα στις μεγάλες πόλεις και στην Αθήνα κλείνουν τάξεις και σχολεία, στοιβάζοντας τα παιδιά σε υπερπλήρεις αίθουσες.  Τα ιατρεία και τα νοσοκομεία υπολειτουργούν. 

40 χρόνια πριν οι κάτοικοι σε πολλά χωριά, με προσωπικό κόστος, διέθεταν σπίτι για το δάσκαλο και τον γιατρό.  40 χρόνια μετά, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, δάσκαλοι και γιατροί αφήνονται να κοιμούνται στα αυτοκίνητα, σε κάμπινγκ, σε παγκάκια, κ.ά. Πάρα πολλοί αναγκάζονται σε παραίτηση μη αντέχοντας το κόστος και τις συνθήκες διαβίωσης. Κυβέρνηση και τοπικοί άρχοντες κλείνουν τα μάτια, με μια απύθμενη επίδειξη κοινωνικής αναλγησίας.

Κι εδώ στην Κύπρο, που τα οικογενειακά και επαγγελματικά βήματα μ’ έφεραν τα περισσότερα χρόνια, οι δάσκαλοι βιώνουν κάθε χρόνο τον παραλογισμό των ακατανόητων μεταθέσεων και μετακινήσεων.  Κάθε χρόνο (!!!) χιλιάδες εκπαιδευτικοί αλλάζουν σχολείο έτσι χωρίς ουσιαστικό λόγο.  Στην Ευρώπη (είχα πολλές συναντήσεις στα πλαίσια προγραμμάτων Comenius και Erasmus) απορούν και γελάνε μαζί μας, όταν μαθαίνουν ότι δεν έχουμε σταθερότητα προσωπικού στα σχολεία μας.  Είναι αδιανόητο γι αυτούς ότι δεν γνωρίζουν οι εκπαιδευτικοί σε ποιο σχολείο θα εργαστούν την επόμενη χρονιά. 

Στη Σλοβενία, για παράδειγμα, (σε σχολείο που επισκέφτηκα) μου έδωσαν από τον Μάη βιβλιαράκι που παρέλαβαν οι γονείς για την επόμενη σχολική χρονιά.  Με όλες τις πληροφορίες:  δάσκαλοι και προγράμματα για κάθε τάξη, ημερομηνίες εκδρομών, καινοτομίες και δραστηριότητες.  Εβδομάδες κατασκηνώσεων με κάθε λεπτομέρεια (ναι, από το νηπιαγωγείο συμμετέχουν με τους δασκάλους τους, σε τέσσερις εβδομαδιαίες κατασκηνώσεις, ιστορικού, περιβαλλοντικού, αθλητικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος).  Όλα προγραμματισμένα και καταγραμμένα από την προηγούμενη χρονιά.  Όλοι ενημερωμένοι με ποιους θα συνεργαστούν, έτοιμοι να οργανωθούν και να προγραμματίσουν στην διάρκεια του καλοκαιριού.  Εμείς, σε μια σταλιά τόπο, ανακοινώνουμε ακόμα διορισμούς, μεταθέσεις, μετακινήσεις, κομπάζουμε για χρόνια ότι τα σχολεία μας είναι έτοιμα και κρύβουμε επιμελώς τα ουσιαστικά προβλήματα κάτω από το χαλί ή το χάλι μας.  Κάθε σύγκριση φέρνει θλίψη, οργή και αγανάκτηση …

Ας το επαναλάβουμε και στη νέα Υπουργό, που γνωρίζει καλά το θέμα:  Όσες ευφάνταστες μεταρρυθμίσεις και να σχεδιάσεις, όσες σπουδαίες επιτροπές και να διορίσεις, όσα και πρωτοπόρα προγράμματα να εισαγάγεις, θα κτίζεις «παλάτια με τραπουλόχαρτα στην άμμο».  Θα γκρεμίζονται στο πρώτο φύσημα του ανέμου.  Δεν μπορεί να δημιουργηθεί κλίμα και κουλτούρα σχολείου.  Κανένας δεν θα νιώσει σύνδεση με το σχολείο του, οι εκπαιδευτικοί έρχονται και μέχρι να μάθουν τους χώρους και τους ανθρώπους του, φεύγουν γι αλλού.  Η νοοτροπία του προσωρινού «βασιλεύει» και υπονομεύει οποιαδήποτε αξιόλογη προσπάθεια σε όλους τους τομείς.

«Δάσκαλε, κόπιασε απόψε να κάνουμε παρέα…».  Αυτή η φράση που ξανάκουσα φέτος, 40 χρόνια μετά, από τα παιδιά και τους γονείς τους στην Κρυόβρυση, στροβιλίζεται συνέχεια στο μυαλό μου, καθώς ξέρω καλά πως το δάκρυ που κύλησε απ’ τα μάτια μας δεν ήταν μόνο από την συγκίνηση της αντάμωσης.  Ήταν και δάκρυ της πίκρας και της οργής για όλους αυτούς που για δεκαετίες ρήμαξαν τον τόπο μας.

Εμείς υποσχεθήκαμε, όσο είμαστε καλά, να συνεχίσουμε να κάνουμε παρέα και να … «μετράμε τ’ άστρα».

Μανόλης Σόβολος

Πρώην Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου και γονιός

Δημοσιεύτηκε και στο www.paideia-news.com:  https://paideia-news.com/ekpaideysi/2024/09/07/%C2%ABdaskale-kopiase-apopse-na-kanoyme-parea%E2%80%A6%C2%BB/

 

Σήμερα ήταν εκεί …

 

Όταν ήρθε ο καιρός να πάει στο Δημοτικό Σχολείο, οι βιοποριστικές ανάγκες της οικογένειας και οι συνθήκες της εποχής, την ανάγκασαν να παρατήσει το σχολείο, μετά από λίγους μήνες, για να βοηθάει τους γονείς, να φροντίζει τα άλλα μικρότερα αδέρφια της και το κοπάδι με τα ζώα.  Κατάλαβε νωρίς, μέσα από την απουσία, την αξία της εκπαίδευσης και της μόρφωσης (θα μου πεις βέβαια, σήμερα έχει γεμίσει ο τόπος εγγράμματους αμόρφωτους… άλλη ιστορία…).  Γι αυτό οι συνεχείς συμβουλές που έδιναν, με το σύζυγό της ήταν: «να μάθετε γράμματα, να μορφωθείτε».

Όταν ο πρώτος γιος της έπαιρνε το πρώτο του πτυχίο, από την Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία, εκείνη με τον σύζυγό της, δούλευαν στα χωράφια.  Μετά όταν έπαιρνε το πτυχίο της Μετεκπαίδευσης από το Μαράσλειο Διδασκαλείο, για εκείνη η δουλειά στα χωράφια συνεχιζόταν.  Αργότερα όταν η κόρη της και ο δεύτερος γιος της έπαιρναν τα πτυχία τους, πάλι βρισκόταν στα χωράφια και στα θερμοκήπια. 

Λίγα χρόνια αργότερα, όταν τα πρώτα εγγόνια της, από την κόρη της, έπαιρναν τα πτυχία τους, εκείνη συνέχιζε τον αγώνα στο χωριό και στα χωράφια.  Μόλις που κατάφερε να πάει στην αποφοίτηση της πρώτης εγγονής της.

Όταν ο γιος της έπαιρνε το Μεταπτυχιακό του στην Εκπαιδευτική Διοίκηση, εκείνη βρισκόταν «εγκλωβισμένη» στο χωριό και στις δουλειές του σπιτιού.

Σήμερα ήταν εκεί.  Όταν ο γιος της έπαιρνε το δεύτερο πτυχίο του, Δημοσιογραφίας, από το Πανεπιστήμιο Κύπρου.  Σήμερα ήταν εκεί, για πρώτη φορά, σε μια αποφοίτηση παιδιού της.  Σήμερα ήταν εκεί, για να καλύπτει και την απουσία του συζύγου της που «έφυγε» νωρίς.  Σήμερα ήταν εκεί, ζωντανό σύμβολο μιας γενιάς που πότισε τη γη πραγματικά με ιδρώτα και αίμα.  Για να μπορέσει η γενιά μας «να μάθει γράμματα, να μορφωθεί».  Με μόνη ευχή και ελπίδα να μην μείνουμε «εγγράμματοι αμόρφωτοι». Σήμερα ήταν εκεί.  Πού να πάει άλλωστε;  Έχει αντικαταστήσει εδώ και καιρό την τσάπα με το μπαστούνι …

 

Σοβαρές παθογένειες της Κυπριακής Εκπαίδευσης

 

Στα πλαίσια μιας εργασίας μας στο Πανεπιστήμιο ασχοληθήκαμε με τις «Δαπάνες στην Εκπαίδευση».  Μελετήσαμε τις συνέπειες της υποχρηματοδότησης, εκπαιδευτικές αλλά και κοινωνικές.

Πρώτα βασικά συμπεράσματα:

•    Η  Εκπαίδευση δεν είναι προτεραιότητα της κυπριακής πολιτείας.  Οι εκπαιδευτικές δαπάνες μειώνονται ως ποσοστό του ΑΕΠ αλλά και στον προϋπολογισμό.
•    Τα επιτυχημένα Εκπαιδευτικά Συστήματα στην Ε.Ε. επενδύουν στην Εκπαίδευση, έχουν καλές υποδομές και κοινωνικές παροχές.
•    Η Κύπρος δεν στηρίζει την Προδημοτική Εκπαίδευση.  Βρισκόμαστε στον πάτο της Ευρώπης στις δαπάνες για την Προδημοτική Εκπαίδευση.
•    Τα περισσότερα έξοδα για εκπαίδευση στην Ευρώπη, τα έχουν οι γονείς στην Κύπρο.  Οι μηνιαίες δαπάνες των κυπριακών νοικοκυριών για εκπαίδευση, ως ποσοστό των συνολικής δαπάνης τους, είναι η υψηλότερη ανάμεσα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
•    Η Παγκόσμια Έκθεση για την Παρακολούθηση της Εκπαίδευσης της UNESCO, το 2021-22, «Μη κρατικοί φορείς στην εκπαίδευση: Ποιος επιλέγει; Ποιος χάνει;», τα νοικοκυριά στην Ελλάδα συμβάλλουν το 27% της συνολικής εκπαιδευτικής δαπάνης, που είναι το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  Στην κατάταξη της έκθεσης, η Κύπρος έρχεται δεύτερη με 24%, ο δε μέσος όρος των σχετικών δαπανών είναι 11% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 16% στις χώρες υψηλού εισοδήματος και 30% παγκοσμίως.
•    Οι Ιδιωτικές Εκπαιδευτικές Δαπάνες στην Κύπρο, είναι υπερδιπλάσιες από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Αυτό συμβαίνει σ' όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.  Οι γονείς βάζουν το χέρι «βαθιά στην τσέπη» για την εκπαίδευση των παιδιών τους.
•    Σύμφωνα με τα στοιχεία από τον Οργανισμό για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (OECD) και την έρευνα PISA 2018, όπως αναφέρονται στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα παιδιά που έχουν χαμηλή επίδοση στην Γλώσσα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έκθεσης σε εκφοβιστική συμπεριφορά.  Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά για την Κύπρο, καθώς η χώρα μας είναι στην πρώτη θέση στην κατάταξη, όσον αφορά σε εκφοβιστική συμπεριφορά απέναντι σε παιδιά με χαμηλή επίδοση στην Γλώσσα.
•    Μια άλλη σημαντική παράμετρος και συνέπεια της μείωσης των εκπαιδευτικών δαπανών είναι η πρόωρη εγκατάλειψη της εκπαίδευσης και κατάρτισης.  Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat και του OECD, τα ποσοστά που αφορούν την Κύπρο είναι ιδιαίτερα αυξημένα σε σχέση με το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
•    Η χώρα μας κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις στις επενδύσεις στην Έρευνα, ανάμεσα στις Ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat.

Στην Έκθεσή της η UNESCO , για το 2021-22, καταγράφει τις παθογένειες των εκπαιδευτικών συστημάτων και προβαίνει σε σημαντικές εισηγήσεις:

1. Να καταστεί η εκπαίδευση πραγματικά δωρεάν, καταργώντας τα κρυφά κόστη.
2. Να καθιερωθούν πρότυπα ποιότητας που θα ισχύουν εξίσου για όλα τα κρατικά και μη κρατικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.
3. Να ενισχυθεί η ικανότητα της κυβέρνησης να παρακολουθεί και να επιβάλλει τους ρυθμιστικούς κανονισμούς.
4. Να ενθαρρύνουν την καινοτομία για το κοινό καλό.
5. Να προστατευθεί η εκπαίδευση από κατεστημένα συμφέροντα.

Όπως αντιλαμβάνεστε η Κυβέρνηση τις έγραψε κι αυτές «στα παλαιότερα των υποδημάτων της».

 Μπορείτε να δείτε όλη την εργασία με τις σχετικές οπτικοποιήσεις στο blog:

  https://dapanesekpaidefsis.blogspot.com/

Μανόλης Σόβολος και Σταύρος Σταύρου

 

 

«Με τόσα ψέματα που ντύθηκαν οι λέξεις …»

 του Μανόλη Σόβολου

Για άλλη μια φορά ο Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας προσπαθεί να κάνει το άσπρο μαύρο, «μαγειρεύοντας» ακόμη και τους αριθμούς από τις Επίσημες Αρχές ή Διεθνείς Οργανισμούς.  Επιχειρεί να παρουσιάσει μια πλασματική εικόνα και να πείσει ότι έχει κάνει έργο στο Υπουργείο.  Ο Υπουργός, στις 25 Νοεμβρίου 2022, παρουσίασε στις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές Οικονομικών και Προϋπολογισμού, και Παιδείας και Πολιτισμού, τον Προϋπολογισμό του ΥΠΑΝ για το 2023. 

Σύμφωνα με δημοσιεύματα στις δηλώσεις του ανέφερε ότι: «Ο Προϋπολογισμός του Υπουργείου Παιδείας ξεπερνά το 5% του ΑΕΠ».  Επίσης ανέφερε: «Επειδή είμαστε στο τέλος της διακυβέρνησης αυτής, αν συγκρίνουμε τον Προϋπολογισμό του 2023 με τον πρώτο χρόνο του κύκλου διακυβέρνησης, δηλαδή με το 2018, έχουμε μια αύξηση 26%».

Όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία από την Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου (Δείκτες Εκπαίδευσης) οι Δημόσιες Δαπάνες στην Εκπαίδευση εμφανίζονται το 2018 να είναι 5,8% του ΑΕΠ.  Από το 2013 που ανέλαβε η παρούσα Κυβέρνηση, παρουσιάζει συνεχή μείωση, σύμφωνα με τα επίσημα δημοσιευμένα στοιχεία. 

Και για να το κάνουμε πιο ξεκάθαρο στον κύριο Υπουργό …

Τώρα πώς γίνεται το «ξεπερνά το 5%», για το 2023, να είναι αυξημένο κατά 26% από το 5,8% που ήταν το 2018, μόνο τα παράδοξα μαθηματικά του ΥΠΑΝ μπορούν να το … φαντάζονται.

Και όλα αυτά παρουσιάζονται ως επιτεύγματα, την ώρα που τα στοιχεία της UNESCO Institute for Statistics, όπως παρουσιάζονται από την Παγκόσμια Τράπεζα, δείχνουν ακόμη χειρότερα τα πράγματα.

Όμως, όσοι ζουν σ’ αυτόν τον τόπο δεν περίμεναν τον ΥΠΑΝ για να τους πει ποια είναι τα πραγματικά στοιχεία της εκπαίδευσης.  Ζουν καθημερινά την προσπάθεια της κυβέρνησης για αποδόμηση της Δημόσιας Εκπαίδευσης και την υποβάθμιση του Δημόσιου Σχολείου.  Έχουν αντιληφθεί το «έργο» που έχει επιτελέσει ο ΥΠΑΝ και οι προκάτοχοί του.  Ευελπιστούν ότι θα είναι ο τελευταίος σε μια σειρά «από το κακό στο χειρότερο».

Συζήτηση για τα Σχολεία. Ο Μανόλης Σόβολος στον ρ/σ "ΑΣΤΡΑ", στην "ΠΡΩΙΝΗ ΕΚΔΟΣΗ"

 Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τα σχολεία, του Μανόλη Σόβολου με την Έλπις Γεωργίου, στην "ΠΡΩΙΝΗ ΕΚΔΟΣΗ" του ρ/σ "ΑΣΤΡΑ".

https://drive.google.com/file/d/1CteXMA3RV6jO33bm8K1s4pnMTyAqgN5R/view

Καλή σας ακρόαση

 

Διπλή συνέντευξη: Κρίσιμες αποφάσεις καθορίζουν τον μελλοντικό χαρακτήρα της Ε.Ε.

24 Ιουλίου 2022                                       του Μανόλη Σόβολου

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της. Τα τελευταία χρόνια ήρθε αντιμέτωπη με πρωτόγνωρα προβλήματα και δοκιμάστηκε σκληρά από διαφορετικές κρίσεις. Δεν βγήκε αλώβητη, αλλά παρουσίασε μια ανθεκτικότητα, παρ’ όλη τη δυσκολία στα αντανακλαστικά της. Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των λαών;

Για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης μιλήσαμε με τους ευρωβουλευτές της Κύπρου Νιαζί Κιζίλγιουρεκ και Λουκά Φουρλά. Δέχθηκαν πρόθυμα να μας απαντήσουν στα ερωτήματα για την αντίδραση στις κρίσεις, για τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία και για τις προοπτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ερωτήσεις:

1. Η Ε.Ε. ήρθε τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπη με πολλές κρίσεις (οικονομία, μετανάστευση, πανδημία, πόλεμος στην Ουκρανία). Πώς κρίνετε την αντίδραση και τα αντανακλαστικά της Ε.Ε. απέναντι σ’ αυτές τις κρίσεις;
2. Η τελευταία κρίση με τον πόλεμο στην Ουκρανία φαίνεται να έχει ξεφύγει από τα πλαίσια που θα επιθυμούσαν οι λαοί της Ευρώπης. Θεωρείτε ότι μπορούσε η Ε.Ε. να αντιδράσει πιο έγκαιρα και αποτελεσματικά (εξαντλώντας ίσως διπλωματικά μέσα) ώστε να αποφευχθεί ο πόλεμος;
3. Οι κυρώσεις απέναντι στη Ρωσία έχουν επεκταθεί πέρα από την ηγεσία της (έχουν στοχοποιηθεί καλλιτέχνες, αθλητές, άνθρωποι του Πολιτισμού και το έργο τους κ.λπ.). Πόσο ανησυχητικό είναι αυτό για τον πολιτισμό μας; Είναι πιθανό να συμβάλει σ’ ένα φαύλο κύκλο ενίσχυσης ρατσιστικών προσεγγίσεων, αποκλεισμού και διαιώνισης της βίας;
4. Τι θεωρείτε ότι πρέπει να γίνει ώστε η Ε.Ε. να ενδυναμώσει την αυτονομία της και τα δημοκρατικά της χαρακτηριστικά, για να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των λαών της για ειρήνη και ευημερία;

Νιαζί Κιζίλγιουρεκ: H ΕΕ να ενδυναμώσει τη στήριξη προς τα κράτη-μέλη για κοινωνική συνοχή

1. Πρέπει να πούμε ότι η ΕΕ εξελίσσεται και μέσα από τις κρίσεις. Οι αντιδράσεις της ωριμάζουν και σε κάθε κρίση η αντίδρασή της αλλάζει. Προσπάθησε να απαντήσει στην οικονομική κρίση με λιτότητα και με νεοφιλελεύθερες πολιτικές, οι οποίες βασίζονταν στην απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, σε σμίκρυνση του κράτους και σε μείωση των κρατικών δαπανών, κάτι όμως που είχε ως αποτέλεσμα την κοινωνική κρίση. Πλέον βρισκόμαστε σε μια μετα-νεοφιλελεύθερη ιστορική περίοδο που είναι κοινώς παραδεκτό πως το οικονομικό μοντέλο του μικρού κράτους, το οποίο δεν πρέπει να «ξοδεύει», απέτυχε πλήρως. Απόδειξη αποτελεί και η απάντηση της ΕΕ στην πανδημία, όπου για πρώτη φορά στην ιστορία της η Ένωση βγήκε στις αγορές ως οντότητα για να δωρίσει μετά 338 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, πέραν των 385,5 δισεκατομμυρίων ευρώ που προσφέρει ακόμα ως δάνεια στα κράτη-μέλη μέσω του ίδιου μηχανισμού.

Η προσφυγική κρίση το 2008 είχε μια εξίσου προβληματική αντιμετώπιση. Τα κράτη-μέλη δεν έδειξαν καμία αλληλεγγύη μεταξύ τους, δεν άνοιξαν νόμιμες μεταναστευτικές οδούς μέσα στην ίδια την Ένωση και επέτρεψαν τη συγκέντρωση χιλιάδων προσφύγων σε εξευτελιστικούς χώρους φιλοξενίας στον ευρωπαϊκό Νότο -ιδιαίτερα στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία.

Την ίδια ώρα, χιλιάδες άνθρωποι πνίγονταν στη Μεσόγειο. Αντί η ΕΕ να αντιμετωπίσει τότε ανθρωπιστικά το πρόβλημα, έκανε συμφωνία με την Τουρκία, ούτως ώστε να συγκρατεί τους πρόσφυγες στο έδαφός της με ανταλλαγή πακτωλό χρημάτων. Σήμερα, η αντιμετώπιση των προσφύγων από την Ουκρανία είναι σαφώς πιο ανθρώπινη, παρ’ όλο που την ίδια ώρα η Ελλάδα συμμετέχει πλέον αποδεδειγμένα σε επαναπροωθήσεις μεταναστών, και η Ισπανία χρησιμοποιεί βία για να τους σταματήσει στα σύνορα με το Μαρόκο (σκοτώνοντας πρόσφατα πέντε άτομα).

2. Ο πόλεμος ήταν μια αναπάντεχη εξέλιξη, την οποία δεν περίμενε, νομίζω, η ΕΕ. Υπό αυτή την έννοια δεν νομίζω πως μπορούσαν να ληφθούν άλλα μέτρα. Εκεί που ίσως να χρειαστεί περισσότερη προσπάθεια αυτή τη στιγμή είναι αφενός για λήξη του πολέμου και αφετέρου για στήριξη της Ουκρανίας για ανοικοδόμηση.

3. Όντως οι κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία έφεραν μαζί τους και έναν επικίνδυνο παροξυσμό ενάντια σε καθετί ρωσικό. Αυτό είναι όντως πολύ ανησυχητικό, γιατί δεν μπορεί ο Πολιτισμός να πέσει θύμα του πολέμου. Βεβαίως, ο ρατσιστικός λόγος δεν είναι καινούριο φαινόμενο. Δυστυχώς, ένας υποβόσκων ρατσισμός βρίσκεται ακόμα και στη δημιουργία του χαρτοφυλακίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί προεδρίας Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν για την «προώθηση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής μας».

Ήδη από τη δημιουργία του χαρτοφυλακίου είχαμε τονίσει πως ένα τέτοιο πορτφόλιο εντάσσεται στην ερμηνεία μιας βαθιά συντηρητικής, λευκής, ανδροκρατούμενης, αυστηρά χριστιανικής κοινωνίας, η οποία έχει την τάση να αποκλείει οποιονδήποτε ζει διαφορετικά και πιστεύει κάτι άλλο από αυτήν. Επίσης, η αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης έφερε στην επιφάνεια ρατσιστικές προσεγγίσεις και κάποια κράτη αρνήθηκαν να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούσαν, με αποτέλεσμα να δούμε εκατοντάδες νεκρούς στη Μεσόγειο, αλλά και τις εικόνες ντροπής που ακόμα βλέπουμε στις δομές υποδοχής.

4. Για εμβάθυνση της δημοκρατίας χρειάζεται πάντοτε να υπάρχει και η κοινωνική ειρήνη. Το πρώτο που πρέπει, λοιπόν, να κάνει η ΕΕ είναι να ενδυναμώσει τη στήριξη προς τα κράτη-μέλη για κοινωνική συνοχή, για δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας και για κοινωνική και οικονομική προστασία των χαμηλών εισοδηματικών στρωμάτων. Ακολούθως, σε ευρωπαϊκό επίπεδο χρειάζεται να δοθούν λύσεις στο έλλειμμα δημοκρατίας που παρουσιάζεται στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, οι οποίοι δεν ελέγχονται δημοκρατικά. Για αυτόν το λόγο χρειάζεται αφενός να δοθεί στο Ευρωκοινοβούλιο νομοθετική πρωτοβουλία και να θεσπιστεί ο έλεγχός του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Λουκάς Φουρλάς: Δεν μπορούμε να μιλάμε για έλλειψη δημοκρατίας στην Ευρώπη

1. Κάθε κρίση μειώνει την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών και αυτό είναι ένα πραγματικό πρόβλημα. Όντως, η ΕΕ έχει έρθει αντιμέτωπη με πολλές κρίσεις τα τελευταία χρόνια και όμως κάθε φορά υπό την πίεση των γεγονότων βρίσκει τις λύσεις. Δεν μου αρέσει να ωραιοποιώ τις καταστάσεις. Προβλήματα και κρίσεις πάντοτε θα υπάρχουν. Ωστόσο, ξεχωρίζω τις αντιδράσεις σε δύο στρατόπεδα.

Στο ένα είναι όλοι εκείνοι που έτσι και αλλιώς δεν πίστεψαν ποτέ στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα και που δεν χάνουν την ευκαιρία να κατηγορήσουν την Ένωση για αδράνεια, καθυστερήσεις και αντικρουόμενα συμφέροντα. Στο άλλο είμαστε όλοι εμείς. Εμείς, που αγαπάμε την ευρωπαϊκή μας οικογένεια και παλεύουμε για όλα όσα εκείνη πρεσβεύει. Η πανδημία άνοιξε ξανά πληγές στην ΕΕ.

Η Ένωση κατηγορήθηκε και κτυπήθηκε από το λαϊκισμό των εχθρών της. Θα πρέπει, όμως, να δούμε όλοι ψύχραιμα και μακριά από σκοπιμότητες την αλήθεια, χωρίς να ξεχνάμε τα όσα έχει καταφέρει ώστε να καταστεί μια παγκόσμια υπολογίσιμη δύναμη. Η ΕΕ χρηματοδότησε την όλη προσπάθεια των εταιρειών με δισεκατομμύρια ευρώ και ένα χρόνο μετά, είχε στη διάθεσή της ήδη τρία εμβόλια. Αυτό από μόνο του αποτελεί, αν μη τι άλλο, τεράστια επιτυχία για την ανθρωπότητα στο σύνολό της.

2. Δυστυχώς, με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την εισβολή της Ρωσίας σε ένα ανεξάρτητο γειτονικό της κράτος χτυπήθηκε η ειρήνη που είχαμε για δεκαετίες στην Ευρώπη. Η ΕΕ ως υπερασπιστής του διεθνούς δικαίου προειδοποιούσε τη Ρωσία πολύ πριν την εισβολή της Μόσχας για κυρώσεις άνευ προηγουμένου και κατέβαλε έντονες διπλωματικές προσπάθειες ώστε να αποφευχθεί, έστω στο παρά πέντε, μια ρωσική επέμβαση, ωστόσο αυτή έγινε. Θεωρώ, όμως, ότι η απόφαση της Ρωσίας ήταν ειλημμένη.

Καμία εισβολή δεν είναι νόμιμη και δεν νοείται τον 21^ο αιώνα να έχουμε καταστροφικούς πολέμους όπου χάνονται ανθρώπινες ζωές και καταστρέφονται τα έθνη και οι οικονομίες. Εμείς συνεχίζουμε αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες για εξεύρεση διπλωματικής λύσης το συντομότερο δυνατό.

3. Η απρόκλητη επίθεση της Ρωσίας έναντι μιας κυρίαρχης και ανεξάρτητης χώρας στη γειτονιά της Ευρώπης μάς βρίσκει όλους ενωμένους. Καταδικάζουμε απερίφραστα τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία μαζί με τους Ευρωπαίους εταίρους μας. Η αναγνώριση του Ντονμπάς ως ανεξάρτητης περιοχής από μέρους της Μόσχας και η μετέπειτα επέμβαση των στρατιωτικών της δυνάμεων, ξύπνησαν άσχημες μνήμες στην Ευρώπη.

Ως εκ τούτου, με ενιαία φωνή σπεύσαμε να επιβάλουμε κυρώσεις στην κυβέρνηση Πούτιν και καλώς πράξαμε. Θα τις εντείνουμε ακόμη παραπάνω για να υπερασπιστούμε το διεθνές δίκαιο και την αξιοπιστία μας. Ο σκοπός δεν είναι άλλος από το να ασκηθεί πίεση στο καθεστώς Πούτιν, ώστε να εναρμονιστεί με το διεθνές δίκαιο και να σταματήσει τις παράνομες ενέργειές του στην Ουκρανία.

Σε καμία περίπτωση δεν επιθυμούμε να τιμωρήσουμε τους πολίτες της Ρωσίας και τον πολιτισμό της που έχει συνεισφέρει πολλά σε παγκόσμιο επίπεδο.

4. Θα αναφερθώ και πάλι στους πολέμιους της Ένωσης. Ορισμένοι από τους ευρωσκεπτικιστές διαφωνούν με την τάση της Ένωσης για περαιτέρω ολοκλήρωση, άλλοι δεν συμφωνούν με την υφιστάμενη μορφή της, άλλοι με τον τρόπο λειτουργίας της, ενώ κάποιοι μιλούν για έλλειψη δημοκρατικών διαδικασιών.

Όλα αυτά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ναι, υπάρχουν ζητήματα. Κάθε κράτος-μέλος όμως, έχει ζητήματα και στο εθνικό του Κοινοβούλιο και στην κυβέρνηση. Να υπογραμμίσω ότι κάθε Ευρωπαίος πολίτης έχει την ευκαιρία και το «δώρο» να αποφασίσει ποιοι θα είναι οι εκπρόσωποί του στην Ευρωβουλή.

Επομένως, δεν μπορούμε να μιλάμε για έλλειψη δημοκρατίας στην Ευρώπη. Πρόσφατα, ακούσαμε και τους πολίτες που έστειλαν τα δικά τους μηνύματα, τις δικές τους ανησυχίες και προβληματισμούς για το μέλλον της Ευρώπης. Θέλω να διαβεβαιώσω ότι όλα αυτά λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπόψη.

Συνυπολογίζοντας τη χαοτική αποχώρηση των Αμερικανών από το Αφγανιστάν με την εισβολή στην Ουκρανία, θεωρώ ότι έχουν δημιουργηθεί δυναμικές και για πρώτη φορά πραγματικές προοπτικές για ισχυρή αυτονόμηση της ΕΕ και καθορισμό κοινής εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.

 Πηγή:  https://dialogos.com.cy/dipli-synenteyxi-krisimes-apoffaseis-kathorizoyn-ton-mellontiko-charaktira-tis-e-e/