ΤΗΛΕΟΠΛΗΚΤΟΥΣ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΤΕΣ, ΜΑΣ ΕΜΦΑΝΙΖΕΙ ΕΡΕΥΝΑ

Είμαστε για τις... σαπουνόπερες

Είμαστε ρατσιστές - όχι μόνο με τους ξένους αλλά και με τους ομοεθνείς μας σε ό,τι έχει να κάνει με τη διαφορετικότητα – είμαστε ξενοφοβικοί, ατομοκεντρικοί, αδιάφοροι και αδρανείς έναντι των κοινωνικών δρώμενων, είμαστε παθητικοί και αποστασιοποιημένοι από ένα σύνολο σημαντικών θεμάτων, πάσχουμε από έλλειψη εμπιστοσύνης και έχουμε υποβαθμισμένη αλληλεγγύη. Καθυστερούμε παράλληλα να ενταχθούμε στην κοινωνία της πληροφορίας, αλλά παίρνουμε τα πρωτεία στο να καθόμαστε μπροστά στην τηλεόραση και να παρακολουθούμε πρωινάδικα και σαπουνόπερες...

Τα μόνα που χρεώνονται στα θετικά μας είναι ότι αισθανόμαστε περισσότερη ασφάλεια στον τόπο μας σε σύγκριση με τους πολίτες άλλων ευρωπαϊκών χωρών, είμαστε σχετικά ικανοποιημένοι από τις υπηρεσίες υγείας και το φορολογικό σύστημα, είμαστε σχετικά ικανοποιημένοι από το βιοτικό μας επίπεδο, έχουμε εμπιστοσύνη στους πολιτειακούς θεσμούς και δείχνουμε διάθεση συνεισφοράς σε φορολογίες... Εάν τώρα συγκρίνει κανείς τα «θετικά» μας με την αδιαφορία και την παθητικότητα που μας διακατέχει, δεν θα είχε άδικο να τα ερμηνεύσει και ως αρνητικά...

Όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά μάς τα προσδίδει Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (ΕΚΕ), η οποία, σε ό,τι αφορά την Κύπρο, διενεργήθηκε από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου ως ο φορέας της εθνικής συμμετοχής της χώρας μας στο εν λόγω πρόγραμμα. Η έρευνα διενεργήθηκε μεταξύ Σεπτεμβρίου – Δεκεμβρίου του 2008, έλαβε δείγμα με προσωπικές συνεντεύξεις από 1.600 νοικοκυριά, βραβεύτηκε με το «Descartes Prize» που είναι το υψηλότερο ευρωπαϊκό βραβείο των κοινωνικών επιστημών και την επεξεργάστηκαν ο αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου, Κώστας Γουλιάμος και ο επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας, δρ Μάριος Βρυωνίδης. Η έρευνα παρουσιάστηκε στη χθεσινή συνεδρία της Επιτροπής Εγκληματικότητας της Βουλής, η οποία συζήτησε το θέμα «του φαινομένου της εντεινόμενης κοινωνικής βίας και της ανάγκης υιοθέτησης μέτρων για καταπολέμηση των αιτιών που την προκαλούν».

Λατρεία με το χαζοκούτι

Το πρώτο στοιχείο της έρευνας αφορά στην τηλεόραση και μέσα από 17 άλλες χώρες που είναι η Βουλγαρία, η Αγγλία, η Ρωσία, η Εσθονία, η Πορτογαλία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Πολωνία, η Γερμανία, η Δανία, η Ισπανία, η Φινλανδία, η Σλοβενία, η Δανία, η Ελβετία και η Σουηδία, παίρνουμε την πρωτιά στην τηλεθέαση. Μας ακολουθεί από κοντά η Βουλγαρία, ενώ όλες οι άλλες χώρες βρίσκονται μακράν από εμάς, με τελευταία τη Σουηδία.

Συγκεκριμένα και ενώ το 2006 το ποσοστό των Κυπρίων που παρακολουθούσε καθημερινά πάνω από 3 ώρες τηλεόραση ήταν κοντά στο 30%, το 2008 ανήλθε σχεδόν στο 50%. Αν κρίνει μάλιστα κανείς από το τι παρακολουθούν οι Κύπριοι, που δεν είναι άλλα από σαπουνόπερες και άλλα συναφή, τότε τα αποτελέσματα είναι ακόμα πιο αποκαρδιωτικά. Την ίδια στιγμή είμαστε από τους τελευταίους στην ανάγνωση εφημερίδων, πράγμα που σύμφωνα με τους ακαδημαϊκούς που επεξεργάστηκαν την έρευνα, μας προσδίδει μια στάση παθητική/ νωχελική απέναντι στα γεγονότα και τις καταστάσεις της ζωής.

Περίπου στον πάτο είμαστε και σε ό,τι αφορά τη χρήση του διαδικτύου. Στις σκανδιναβικές χώρες το ποσοστό ανέρχεται στο 50%, ενώ στην Κύπρο αγγίζει μόλις το 20%. Οι μισοί, δε, Κύπριοι δεν έχουν καν πρόσβαση στην ηλεκτρονική επικοινωνία.

Κοινωνία καχυποψίας

Αντίθετα με την τηλεθέαση, η Κύπρος και η Βουλγαρία βρίσκονται στην τελευταία θέση σε ό,τι αφορά την εμπιστοσύνη προς τους συνανθρώπους τους. Θεωρούν συγκεκριμένα ότι οι συμπολίτες τους διακατέχονται από αλλότρια κίνητρα στις κοινωνικές τους σχέσεις και όχι από ανιδιοτελή διάθεση ή αλληλέγγυα δράση.

Πρωταθλητές στο ρατσισμό

Ένα από τα κρίσιμα ερωτήματα που τέθηκαν στους συμμετέχοντες στην έρευνα ήταν η στάση τους έναντι της παρουσίας των ξένων στη χώρα τους. Τα αποτελέσματα είναι κάτι παραπάνω από θλιβερά, αφού ερχόμαστε πρώτοι στις ρατσιστικές τάσεις. Διεφάνη συγκεκριμένα πως ενώ δεν θα είχαμε ιδιαίτερο πρόβλημα με την είσοδο μεταναστών που ανήκουν στην ίδια φυλή με εμάς, ωστόσο περισσότερο από όλους τους ευρωπαϊκούς λαούς, δεν επιθυμούμε την είσοδο μεταναστών διαφορετικού πολιτισμικού υπόβαθρου.

Οι Κύπριοι εμφανίζονται ρατσιστές και σε ό,τι αφορά τους ίδιους τους ομοεθνείς τους. Δυσκολεύονται δηλαδή να δεχθούν τη διαφορετικότητα στις σεξουαλικές προτιμήσεις και γενικά σε ό,τι έχει να κάνει με στάση ζωής που είναι διαφορετική από τη δική τους.

Παρόλα, πάντως, τα αρνητικά στοιχεία, η ανάγνωση των ευρημάτων της έρευνας με βάση τις ηλικιακές ομάδες και το επίπεδο μόρφωσης των συμμετεχόντων δείχνει ότι γενικά οι Κύπριοι πιο νεαρής ηλικίας και με ψηλότερη μόρφωση καθίστανται πιο δεκτικοί ως προς τη διαφορετικότητα, είτε αυτή αφορά στην εθνική καταγωγή, είτε στη θρησκεία, είτε στη σεξουαλικότητα.

Πηγή: Εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ»

10/03/2011

Ποίημα της εβδομάδας 218

Μετά το δείπνο

Ξαφνική νυχτερίδα κι ολούθενες

υπερπληθώρα σελήνης.

Μα η αλήθεια είν’ η έσχατη μεταμόρφωση

πλάνης

-φρενοπληξία.

Λες είμαι άρρωστος αλλ’ αυτό δεν υπόκειται

στην ιατρική. μπορώ να ξεπεθαίνω.

Κι’ αναστοχάζομαι κάθοντας ήρεμα

στην μόνη μου καρέκλα.

Διευθυντής του μηδενός έχω δικούς μου χειρισμούς

θρησκείας.

υφίσταμαι τη ζωή ωσάν περιφραστικός γαλαξίας

όσιος του κακού και μάρτυρας του πόνου.

Χάρμα η ξιπολιά σε καλοκαίρια ρωμαίικα!

Νίκος Καρούζος

Συντάξεις πείνας και ρατσισμού

Παπαγεωργίου Βασίλης

Σε πολύ λίγα χρόνια οι συνταξιούχοι στις ΗΠΑ θα πρέπει να κάνουν δραματικές επιλογές για να επιβιώσουν, προσπαθώντας να λύσουν τα προβλήματα στέγασης, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και διατροφής με μια διαρκώς μειούμενη σύνταξη. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει έρευνα που έγινε από την εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ», τον Οργανισμό Κάιζερ και το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

ΟΜΩΣ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ, αναδεικνύεται, πέραν του γενικού προβλήματος των συνταξιούχων, και το ειδικότερο πρόβλημα των συνεχιζόμενων φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ. Οπως προκύπτει, στο σημερινό ασφαλιστικό σύστημα που απαιτεί από τον ασφαλισμένο να διατηρεί προσωπικό αποταμιευτικό λογαριασμό για τη σύνταξή του μόνο ένας στους τέσσερις Αφροαμερικανούς έχει αυτήν τη δυνατότητα, ενώ η αναλογία για τους ισπανόφωνους είναι ακόμη χειρότερη, αφού υπολογίζεται ότι μόλις ο ένας στους έξι έχει τέτοιο λογαριασμό. Αντιθέτως, το ποσοστό των λευκών εργαζομένων με προσωπικό λογαριασμό συνταξιοδότησης ξεπερνά το 50%.

Οπως υπολογίζεται, το 2050, οι λευκοί συνταξιούχοι θα είναι μια μικρή μειοψηφία. Ετσι, το πρόβλημα της επιβίωσης θα αφορά στη συντριπτική πλειοψηφία των συνταξιούχων και, κυρίως, τους μαύρους και τους ισπανόφωνους.

ΑΥΤΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ αντανακλά τα σημερινά επίπεδα των αμοιβών και των ανισοτήτων που επικρατούν. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι τα ποσοστά φτώχειας για τους ηλικιωμένους μαύρους και ισπανόφωνους είναι διπλάσια από τα ποσοστά των λευκών.

Η εισοδηματική ανισότητα αποτυπώνεται και στα στοιχεία για τα αμερικανικά νοικοκυριά την περίοδο 2005-2009, κατά την οποία το μέσο ετήσιο εισόδημα των λευκών ήταν 55.896 δολάρια, των μαύρων 34.440 δολάρια και των ισπανόφωνων 40.946 δολάρια.

ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ αυτά προκύπτει ότι ένας μικρός αριθμός εργαζομένων ανεξαρτήτως χρώματος μπορεί να αποταμιεύει, ή να πληρώνει μια ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία για να εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή σύνταξη στο μέλλον. Ο αριθμός αυτός είναι πολύ μικρότερος για τους Αφροαμερικανούς και τους ισπανόφωνους.

Οι εισοδηματικές διαφορές αντανακλώνται και στη σημερινή οικονομική κατάσταση των συνταξιούχων στις ΗΠΑ, αφού το ποσοστό των λευκών συνταξιούχων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας είναι 8%, ενώ των μαύρων 20% και των ισπανόφωνων 19%.

ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ, οι φυλετικές διακρίσεις, που έχουν καταργηθεί επισήμως στις ΗΠΑ τη δεκαετία του '60, συνεχίζουν να υφίστανται και να ενισχύονται σε περιόδους κρίσης, αναδεικνύοντας το πιο αποτρόπαιο πρόσωπο του καπιταλισμού.

ΑΠ' ΤΗΝ ΑΛΛΗ, η έρευνα επισημαίνει το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούν οι μεταρρυθμίσεις του ασφαλιστικού συστήματος και ειδικά του συνταξιοδοτικού, όπου ο εργαζόμενος οφείλει μόνος του (χωρίς συνεισφορά των εργοδοτών και του κράτους) να αποταμιεύει για να καλύψει τη μελλοντική του σύνταξη, είτε σε προσωπικό αποταμιευτικό λογαριασμό, είτε στο επιχειρησιακό ταμείο, είτε στις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες.

"ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ" 27-2-2011

Οι «ανταγωνιστές»

Από τη μια, όλοι γνωρίζουν ότι το ξεπέρασμα της καπιταλιστικής κρίσης απαιτεί την καταστροφή ενός μέρους του κεφαλαίου. Απ΄ την άλλη, καμιά μεγάλη καπιταλιστική οικονομία δεν θέλει αυτή η καταστροφή να γίνει στη δική της «επικράτεια». Ετσι φτάνουμε στη διελκυστίνδα μεταξύ των χωρών που παρουσιάζουν πλεόνασμα στις εμπορικές τους συναλλαγές και των χωρών που παρουσιάζουν ελλείμματα. Αυτή τη στιγμή, την πρώτη κατηγορία εκπροσωπούν η Κίνα και η Γερμανία, ενώ τη δεύτερη κατηγορία εκπροσωπούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Εχουμε λοιπόν το εξής φαινομενικά παράδοξο: ενώ η «ανταγωνιστικότητα» είναι το ευαγγέλιο των απανταχού της γης καπιταλιστών, στην προκείμενη περίπτωση βρίσκουμε τον ένα να προσπαθεί να «καταστρέψει» την ανταγωνιστικότητα του άλλου...

Τι άλλο σημαίνει η απαίτηση της κυβέρνησης των ΗΠΑ προς την κυβέρνηση της Κίνας να ανατιμήσει το γουάν έναντι του δολαρίου;

Τι άλλο σημαίνει η επιμονή της Γερμανίας να διατηρεί σε χαμηλά επίπεδα την ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου;

Από τη μια, όλοι μαζί ζητούν από τους λαούς, τη μείωση του εισοδήματος, την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, τη διαρκώς φθηνότερη εργατική δύναμη, όλα αυτά για την «ανταγωνιστικότητα». Απ' την άλλη, στις μεταξύ τους σχέσεις και εξαιτίας των αντιθέσεών τους ζητούν ο ένας απ' τον άλλο να μειώσει την «ανταγωνιστικότητά» του.

Αποδεικνύεται λοιπόν ότι η «ανταγωνιστικότητα» είναι ένας κοινός ζυγός υπό τον οποίο οι εργαζόμενοι σε ΗΠΑ, Κίνα, Γερμανία, σε όλο τον κόσμο, θα ξεζουμίζονται για να διασφαλίζεται και να αναπαράγεται το καπιταλιστικό κέρδος. Οταν όμως πρόκειται για το μοίρασμα της λείας μεταξύ των καπιταλιστών, τότε η «ανταγωνιστικότητα» γίνεται... πρόβλημα.

"ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ" 27-2-2011

«ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» «Μηχανή» κατασκευής εργαζομένων χωρίς μόρφωση και δικαιώματα

Η πολιτική της «Διά Βίου Μάθησης» αφαιρεί το δικαίωμα στη μόρφωση και κατασκευάζει φθηνούς εργαζόμενους - εργαλεία, που θα χρησιμοποιούνται και θα «ανανεώνονται» απ' τους εργοδότες

«Διά Βίου Μάθηση», τρεις λέξεις στη σειρά που, ως σύνολο, αποκτούν ένα πολύ θετικό φορτίο. Οι τρεις αυτές λέξεις, όμως, είναι το «όνομα» μιας ολόκληρης πολιτικής που φέρνει μια νέα σύνδεση της εκπαίδευσης με την εργασία, με στόχο να σαρώσει κάθε δικαίωμα στη μόρφωση, κάθε δικαίωμα στη δουλειά. Το βάρος που δίνει η κυβέρνηση σε αυτή την πολιτική την έχει οδηγήσει ακόμα και σε μια προπαγάνδα με ποσοστά δημοσκοπήσεων, που εύκολα καταρρίπτεται.

Σε δημοσκόπηση, πριν την πρώτη συνεδρίαση του «Συμβουλίου Διά Βίου Μάθησης και σύνδεσης με την απασχόληση» (ΣΕΒ, ΓΣΕΕ, Περιφέρειες, Δήμοι κ.ά.) εμφανίζεται ένα ποσοστό 93% που πιστεύει ότι η Διά Βίου Μάθηση στην Ελλάδα χρειάζεται ενίσχυση. Το στοιχείο αυτό επανέλαβε η υπουργός Παιδείας, Α. Διαμαντοπούλου, στη συνεδρίαση του Συμβουλίου, για να αποδείξει την καθολική αποδοχή της πολιτικής της κυβέρνησης. Η ίδια η δημοσκόπηση - που παρήγγειλε και δημοσίευσε το υπουργείο Παιδείας - αποδεικνύει το αποτυχημένο επικοινωνιακό παιχνίδι της κυβέρνησης: Το 91% συνδέει τη «Διά Βίου Μάθηση» με την ευχαρίστηση που προσφέρει η διαδικασία εκμάθησης πραγμάτων και 84% με την ολοκλήρωση της προσωπικότητας. Οταν, όμως, φτάνουμε στο «κρίσιμο» ερώτημα (πόσο ενημερωμένοι είναι οι εργαζόμενοι για την πολιτική της Διά Βίου Μάθησης) τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά: 37% δηλώνει «όχι και τόσο ενημερωμένο» και το 34% «καθόλου ενημερωμένο». Σύνολο: 71% δεν γνωρίζει!

«Διά Βίου Μάθηση» για ευέλικτο αναλώσιμο εργατικό δυναμικό

Μετά τη δημοσκόπηση που «έπαιξε» σε όλα τα κυρίαρχα ΜΜΕ ήρθε η «τελετή» της πρώτης συνεδρίασης του «Συμβουλίου Διά Βίου Μάθησης και σύνδεσης με την απασχόληση», όπου ο πρωθυπουργός, η υπουργός Εργασίας και η υπουργός Παιδείας είπαν μεταξύ άλλων:

* Γ. Παπανδρέου: «Χρειαζόμαστε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που συνδέεται με την παραγωγή και με πολύ διαφορετικό τρόπο απ' ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα».

* Λ. Κατσέλη: «Ενας νέος που τελειώνει το Πανεπιστήμιο ή το ΤΕΙ θα χρειαστεί στη ζωή του να αλλάξει ίσως επάγγελμα κάτω απ' τις σημερινές συνθήκες τέσσερις και πέντε, αν όχι περισσότερες, φορές. Επομένως, το βασικό ζήτημα που τίθεται για όλους εμάς είναι πώς προετοιμάζουμε τον νέο άνθρωπο, τον εργαζόμενο να προσαρμοστεί σε αυτές τις αλλαγές που γίνονται».

* Α. Διαμαντοπούλου: «Σε ζήτηση νέων θέσεων εργασίας, ο πιο γοργά αναπτυσσόμενος επαγγελματικός κλάδος σε βάθος δεκαετίας θα αφορά τεχνικούς και συναφή επαγγέλματα και εργαζόμενους στις πωλήσεις. Αυτό σημαίνει πως η χώρα τα αμέσως επόμενα χρόνια θα έχει ανάγκη από επαγγελματίες και τεχνίτες με τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση».

Η Διά Βίου Μάθηση, λοιπόν, δεν είναι απλά μια ενίσχυση της κατάρτισης (όπως γίνεται προς το παρόν με 2 δισ. ευρώ), αλλά μια τελείως διαφορετική αντίληψη για τη σημασία της μόρφωσης και της εκπαίδευσης. Στόχος είναι να θεωρούν «φυσιολογικό» οι εργαζόμενοι ότι θα αλλάζουν πέντε, έξι και επτά επαγγέλματα κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Η πλειοψηφία των θέσεων εργασίας που έχει ανάγκη η «αγορά» (οι εργοδότες) συνδέεται με μια τεχνική και επαγγελματική κατάρτιση, η οποία θα μπορεί διαρκώς να ανανεώνεται. Οι όροι «κατάρτιση» και «μάθηση» εξάλλου, επιλέγονται ακριβώς γιατί υποδηλώνουν πρόσκαιρη γνώση που απαξιώνεται γρήγορα.

Με λίγα λόγια, χρειάζονται μια μεγάλη μάζα φθηνού «ευέλικτου» και «αναλώσιμου» εργατικού δυναμικού που δεν ...έχει ανάγκη την ολοκληρωμένη μόρφωση. Αυτό, βέβαια, δεν το λένε, αλλά το μεταφράζουν ως σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες της «αγοράς εργασίας». Την «αγορά εργασίας», όμως, δεν την ορίζουν άλλοι απ' τους κεφαλαιοκράτες, οι οποίο επενδύουν με κριτήριο το κέρδος τους. Ανάλογα με τους ανταγωνισμούς τους, τις συμπράξεις τους, τις ζημιές που μπορεί να έχουν θα κατευθυνθούν στον α ή β κλάδο, στην εισαγωγή της α ή β τεχνολογίας κ.α. Οταν γίνονται οι αλλαγές αυτές - μέσα σε μια επιχείρηση, έναν κλάδο, ένα μονοπώλιο - πρέπει να υπάρχει ένα «έτοιμο» και εύκολα επανακαταρτίσιμο εργατικό δυναμικό.

Κυνήγι «πιστοποιητικών» για «εξασφάλιση» της ανασφάλειας!

Για να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι στήνεται ένας ολόκληρος μηχανισμός «Διά Βίου Μάθησης», που ξεκινάει απ' το σχολείο και φτάνει στο πανεπιστήμιο, στα ΤΕΙ, στις σχολές κατάρτισης, στα ΙΕΚ, σε κάθε δημόσια ή ιδιωτική εκπαιδευτική δομή. Το σχολείο της «αγοράς» που κατασκευάζει η κυβέρνηση δε θα είναι ενιαίο, άλλο πρόγραμμα σπουδών θα έχει το ένα σχολείο και άλλο το διπλανό. Τα βασικά μαθήματα θα διδάσκονται με κριτήριο τις «τοπικές» ιδιαιτερότητες και τη «χρηστική» τους αξία στην «αγορά», ενώ μαθήματα και δραστηριότητες που θα συνδέονται με την επιχειρηματικότητα θα ενισχυθούν ιδιαίτερα.

Στην Ανώτατη Εκπαίδευση τα προγράμματα σπουδών θα μετατραπούν σε προγράμματα ...κατάρτισης (προγράμματα «μενού», σύμφωνα με την υπουργό Παιδείας). Στην πλειοψηφία των σχολών οι απόφοιτοι θα έχουν μια γενική κατάρτιση σε ένα αντικείμενο, η οποία θα μπορεί να αλλάξει με μια επανακατάρτιση, που θα αποδεικνύεται με πιστοποιητικά και βεβαιώσεις. Με το Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων (μια κλίμακα προσόντων που έχει θεσμοθετήσει στο νόμο για τη Διά Βίου Μάθηση η κυβέρνηση) τα πτυχία, οι βεβαιώσεις και τα πιστοποιητικά θα είναι ένα σύνολο (το οποίο διαρκώς θα πρέπει να ανανεώνεται) που θα το κρίνει ο εργοδότης.

Ολη αυτή τη διαδικασία προσπαθούν να την περάσουν ως «ανάγκη της νέας εποχής», ανάγκη επιμόρφωσης του εργαζόμενου κ.ά. Δεν πρόκειται για οργανωμένη επιμόρφωση σε ένα αντικείμενο, αλλά λίγα «μαθήματα» για (υποχρεωτική) αλλαγή ειδικότητας ή επαγγέλματος. Δεν πρόκειται για «ελευθερία επιλογής», αλλά για καταναγκασμό, ώστε να διατηρηθεί ένας μικρός μισθός ή να βρεθεί μια καινούρια σύμβαση. Οι νέοι πρέπει να γνωρίζουν, από νωρίς, ότι άλλο θα σπουδάσουν, με άλλο θα ασχοληθούν και μπορεί να «περιπλανηθούν» (σε όλη την ΕΕ) για ένα μεροκάματο πείνας.

Ατομική «διαδρομή» αμάθειας για ατομική σύμβαση εργασίας

Οι νέοι «όροι» που χρησιμοποιούν δεν είναι καθόλου τυχαίοι. Το δικαίωμα στη μόρφωση μετατρέπεται σε «ευκαιρία» «ατομικής εκπαιδευτικής διαδρομής». Ο καθένας, δηλαδή, θα έχει την προσωπική του ευθύνη για την «εκπαιδευτική» του πορεία. Με τις αναδιαρθρώσεις που προωθούν, δηλαδή, αφαιρούν ό,τι έχει απομείνει απ' αυτή τη λειψή «δημόσια» Παιδεία, που βήμα - βήμα γκρεμίζουν. Δε θα είναι, καν, υποχρέωση του αστικού κράτους η μόρφωση των μαθητών με ενιαία προγράμματα σπουδών. Τα πτυχία των πανεπιστημίων και των ΤΕΙ δε θα έχουν καμία διαφορά από πτυχία κολεγίων, ιδιωτικών ΙΕΚ κ.ά. Θα είναι προγράμματα κατάρτισης και η ουσιαστική επιστημονική γνώση θα περιορίζεται σε έναν πολύ μικρό αριθμό φοιτητών (μέσω των Κέντρων Αριστείας κ.ά.). Μάλιστα, στα πανεπιστήμια θα συμπεριλαμβάνονται και μονοετή και διετή προγράμματα κατάρτισης.

Πρόκειται για πλήρη διάλυση και κατασκευή μιας νέας «Παιδείας», που καμία σχέση δεν έχει με τη μόρφωση, με την επιστημονική γνώση, με την υψηλού επιπέδου τεχνική εκπαίδευση για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο. Ο καθένας θα κάνει μια «συλλογή» πιστοποιητικών και βεβαιώσεων, την οποία θα κρίνει ο εργοδότης. Μπορεί για ένα διάστημα να σε προσλάβει, λίγο μετά να σε στείλει για επανακατάρτιση (με δικά σου έξοδα) ή να σε απολύσει. Η ατομική «συλλογή» πιστοποιητικών δε θα μοιάζει με καμία άλλη (ακόμα και αν μιλάμε για δύο πτυχιούχους πανεπιστημίων με το ίδιο αντικείμενο). Συνεπώς, η «ατομική εκπαιδευτική διαδρομή» θα φέρει ως απόλυτα φυσιολογική εξέλιξη τη γενίκευση των ατομικών συλλογικών συμβάσεων. Το «μοντέλο» της «Διά Βίου Μάθησης» είναι σχεδιασμένο (από τα επιτελεία της καπιταλιστικής ΕΕ) για να εξυπηρετεί τα (ευκαιριακά) συμφέροντα των εργοδοτών. Είναι σχεδιασμένο για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων, για την κερδοφορία του κεφαλαίου. Η «Διά Βίου Μάθηση» είναι η «διαδρομή» που θα οδηγήσει στην αφαίρεση κάθε δικαιώματος στη μόρφωση και τη δουλειά.

Γεράσιμος ΧΟΛΕΒΑΣ

«ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» 20-2-2011

Όσοι γράφουν με το χέρι μαθαίνουν καλύτερα

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ:
Οι μαθητές και οι ενήλικοι που γράφουν με το χέρι, αντί να πληκτρολογούν, μαθαίνουν καλύτερα, υποστηρίζουν Νορβηγοί ερευνητές, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύονται στο επιστημονικό έντυπο Αdvancesin Ηaptics. Το ίδιο συμβαίνει και με όσους διαβάζουν από ένα βιβλίο, αντί από μια οθόνη, σύμφωνα με τη νορβηγική έρευνα, η οποία έρχεται να αναδείξει τη σημασία των παραδοσιακών μεθόδων μάθησης, που τείνουν να εκλείψουν στη σύγχρονη κοινωνία λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων. Εξάλλου, μια δεύτερη αμερικανική έρευνα διαπίστωσε ότι οι μαθητές που μετά το διάβασμα, καλούνται να κάνουν τεστ απομνημόνευσης σε σχέση με αυτά που διάβασαν, θυμούνται περισσότερα πράγματα και έχουν καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με όσους διαβάζουν ξανά και ξανά το ίδιο μάθημα ή με όσους φτιάχνουν αναλυτικά διαγράμματα για να θυμούνται τι διάβασαν πριν.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια Αν Μάνγκεν του Πανεπιστημίου Στάβανγκερ, έκαναν πειράματα με δύο ομάδες εθελοντών, οι οποίοι κλήθηκαν να μάθουν να γράφουν σε μια γλώσσα με άγνωστο αλφάβητο, η οποία περιλάμβανε 20 γράμματα. Η μια ομάδα έπρεπε να μάθει να γράφει με το χέρι διαβάζοντας από βιβλίο και η άλλη με πληκτρολόγιο υπολογιστή διαβάζοντας από οθόνη. Μετά από ενάμιση μήνα, τα τεστ έδειξαν ότι όσοι είχαν μάθει με τον παλιό τρόπο να διαβάζουν και να γράφουν, δηλαδή με το βιβλίο και το χέρι τους, τα πήγαν καλύτερα σε σχέση με όσους έμαθαν στον υπολογιστή. Μεταξύ άλλων, ο συγκριτικός έλεγχος του εγκεφάλου έδειξε ότι η πρώτη ομάδα εμφάνιζε ενεργοποίηση της περιοχής του Μπροκά, ενώ η δεύτερη ελάχιστη ή καθόλου.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, φαίνεται πως το γράψιμο και η ανάγνωση εντυπώνουν καλύτερα τη γνώση στο νου των ανθρώπων σε σχέση με το γράψιμο με πληκτρολόγιο και την ανάγνωση από οθόνη. Όπως επισημαίνουν, η παραδοσιακή γραφή και ανάγνωση ενεργοποιούν περισσότερο τις αισθήσεις μας και προσφέρουν εντονότερα σήματα ανάδρασης από τους μύες και τα άκρα των δακτύλων μας (σε σχέση με την επαφή των χεριών με το πληκτρολόγιο), με συνέπεια η παλιά καλή μέθοδος να ενισχύει πιο αποτελεσματικά τον εγκεφαλικό μηχανισμό μάθησης. Παράλληλα, επειδή απαιτείται περισσότερος χρόνος και νοητική προσπάθεια για να γράψει κανείς με το χέρι, αυτό βοηθά στην εντύπωση της μνήμης.
Η δεύτερη έρευνα του δρα Τζέφρι Κάρπικε του Πανεπιστημίου Περντιού των ΗΠΑ, που δημοσιεύτηκε στο Science, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι διδασκαλίας στην τάξη, που περιλαμβάνουν την απομνημόνευση χρονολογιών και κλίσεων ανωμάλων ρημάτων, είναι καλύτερες στο να αποτυπώνουν τις γνώσεις στο νου των μαθητών, σε σχέση με άλλες πιο σύγχρονες εκπαιδευτικές μεθόδους που αποφεύγουν την απομνημόνευση. Τα πειράματα των ερευνητών έδειξαν ότι όσοι μαθητές καλούνται να απαριθμήσουν, να απαγγείλουν κ.λπ. τα μαθήματά τους λίγο μετά την ανάγνωσή τους, τα θυμούνται μετά καλύτερα (βραχυπρόθεσμη μνήμη), σε σχέση με όσους απλώς τα έχουν διαβάσει πολλές φορές. Αυτή η διαδικασία φαίνεται να αποτυπώνει τα δεδομένα καλύτερα στην μνήμη, από όπου ανακαλούνται αργότερα με μεγαλύτερη ευκολία, ακόμα και μετά το πέρασμα αρκετού χρόνου (μακροπρόθεσμη μνήμη).

"Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ" 13-2-2011

Δεν υπάρχει «συνταγή της επιτυχίας»

Εξίσου αποτελεσματικά δύο εντελώς διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα

Ενδιαφέροντα ήταν τα αποτελέσματα του τελευταίου μαθητικού διαγωνισμού ΡΙSΑ του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, αφού όπως φαίνεται δεν υπάρχει συγκεκριμένη συνταγή για επιτυχία στο εκπαιδευτικό σύστημα. Στο διαγωνισμό/έρευνα συμμετείχαν 15χρονοι από 65 χώρες, ενώ αρίστευσαν οι μαθητές από τη Νότια Κορέα, τη Φινλανδία και την Ιαπωνία. Παράλληλα, οι Πορτογάλοι κατάφεραν να βελτιώσουν μέσα σε λίγα χρόνια θεαματικά τις επιδόσεις τους.

Ποιο σύστημα θα έπρεπε να «αντιγράψει» η κάθε χώρα για να βελτιωθούν οι επιδόσεις των δικών της μαθητών; Μία ματιά σε αυτές τις χώρες δείχνει ότι δεν υπάρχει «ιδανικό» σύστημα για την επιτυχία. Όπως φαίνεται, μάλιστα, μαθητές χωρών που ακολουθούν εντελώς διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα αριστεύουν εξίσου. Απέναντι στο «χαλαρό», μη ανταγωνιστικό σύστημα της Φινλανδίας με τον άφθονο ελεύθερο χρόνο, βρίσκεται το αυστηρότατο και ανταγωνιστικότατο σύστημα της Νότιας Κορέας, που δεν επιτρέπει στους μαθητές να πάρουν ανάσα, ούτε στις διακοπές, ένα σύστημα που θα θύμιζε «κόλαση» σε οποιονδήποτε μαθητή στις δυτικές χώρες.

Προκύπτει σαφέστατα, επίσης, ότι κάθε εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί στοιχείο της εθνικής ταυτότητας κάθε χώρας και είναι προϊόν της νοοτροπίας, που επικρατεί στην κοινωνία της. Σε κάθε περίπτωση η σημασία του εκπαιδευτικού συστήματος είναι τεράστια. Οι ερευνητές του ΟΟΣΑ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εκπαιδευτικές πολιτικές συμβάλλουν κατά 94% στις επιδόσεις των μαθητών, ενώ το μερίδιο του ΑΕΠ κάθε χώρας, δηλαδή του πλούτου που παράγει, κατέχει μόλις το υπόλοιπο 6%.

Εντυπωσιακή η πρόοδος της Πορτογαλίας

Αν και οι Πορτογάλοι μαθητές δεν είναι ανάμεσα στους καλύτερους των χωρών του ΟΟΣΑ, η πρόοδός τους στις έρευνες της ΡΙSΑ είναι εντυπωσιακή.

Από το 2006 έως το 2009 κέρδισαν 17 θέσεις στην ανάγνωση/κατανόηση κειμένου, 21 στα μαθηματικά και 19 στις φυσικές επιστήμες. Αυτή η θεαματική πρόοδος εξηγείται από την ιδιαίτερη έμφαση, που δόθηκε τα τελευταία χρόνια στα παιδιά τα οποία προέρχονται από τα λιγότερο ευνοημένα κοινωνικά στρώματα και στην υποστήριξη με προγράμματα ενισχυτικής διδασκαλίας εκείνων των μαθητών, που εμφανίζουν μαθησιακές δυσκολίες. Χάρις σε αυτήν την πολιτική, η Πορτογαλία είναι σήμερα η έκτη χώρα ανάμεσα στα μέλη του ΟΟΣΑ, που γεφυρώνει με τον καλύτερο τρόπο τις κοινωνικο-οικονομικές διαφορές των μαθητών. Είναι, επίσης, ανάμεσα στις χώρες, που καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά άριστων μαθητών, προερχόμενων από τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα. Στην πρόοδο που σημείωσαν οι μαθητές στην Πορτογαλία συνέβαλε, επίσης, το γεγονός ότι οι καθηγητές ενθαρρύνονται να υποδεικνύουν λύσεις ή και συγκεκριμένες επιλογές στους μαθητές που προτίθενται να εγκαταλείψουν το σχολείο. Με κεντρική απόφαση, ο αριθμός των μαθητών που εξαιτίας των κακών τους επιδόσεων υποχρεώνονται να επαναλάβουν την ίδια τάξη μειώθηκε θεαματικά και δίδεται βάρος στην ενισχυτική διδασκαλία. Σε αυτούς τους μαθητές προσφέρονται ιδιαίτερα μαθήματα, προσωπικά ή σε μικρές ομάδες, εκτός του σχολικού ωραρίου. Τέλος, στην Πορτογαλία έχει τεθεί σε ισχύ ένα σύνθετο σύστημα αξιολόγησης. Δάσκαλοι και καθηγητές αξιολογούνται από συναδέλφους τους, οι οποίοι επιλέγονται από το εκπαιδευτικό συμβούλιο, ενώ τα εκπαιδευτικά προγράμματα που εκπονεί το υπουργείο Παιδείας αξιολογούνται από εθνικά και διεθνή ινστιτούτα ερευνών.

Έμφαση στην πειθαρχία

ΝΟΤΙΑ ΚΟΡΕΑ

Στην τελευταία έρευνα της ΡΙSΑ, οι Νοτιοκορεάτες μαθητές πρώτευσαν στην ανάγνωση/κατανόηση κειμένου και τα μαθηματικά, ενώ κατετάγησαν δεύτεροι στις φυσικές επιστήμες. Ωστόσο, η επιτυχία του νοτιοκορεατικού μοντέλου βρίσκεται στον αντίποδα του φινλανδικού συστήματος. Το κύριο χαρακτηριστικό του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας είναι η καλλιέργεια ενός έντονου ανταγωνισμού ανάμεσα στους μαθητές. Τα μαθήματα αρχίζουν στις 7.30 το πρωί και τελειώνουν στις 3.00 ή και στις 4.00 το απόγευμα. Πολλές φορές, όμως, ο αγώνας για την επιτυχία, υποχρεώνει τους μαθητές να παραμένουν στα σχολεία τους για μάθημα έως τις 11.00 το βράδυ. Συνολικά, ένας μαθητής στη Νότια Κορέα μπορεί να μείνει και 15 ώρες την ημέρα στο σχολείο με αποτέλεσμα να μην έχει αρκετό χρόνο όχι μόνο για ξεκούραση, αλλά ούτε καν για ύπνο. Από γενιά σε γενιά, εξάλλου, διδάσκεται μια αρχή: «Οι τέσσερις ώρες ύπνου είναι επιτυχία. Οι πέντε αποτυχία». Οι μαθητές στη Νότια Κορέα, δεν απαλλάσσονται από το σχολείο ούτε στη διάρκεια των διακοπών τους. Όπως είναι φυσικό, αυτοί οι εντονότατοι ρυθμοί απαγορεύουν κάθε εξωσχολική δραστηριότητα. Τα μαθήματα γίνονται σε τάξεις των 40 μαθητών με τους καθηγητές, αυστηρούς στη συντριπτική τους πλειονότητα, να χρησιμοποιούν συχνά τη σωματική τιμωρία ως μέθοδο διαπαιδαγώγησης. Βασικό χαρακτηριστικό στη διαδικασία της εκμάθησης είναι η αποστήθιση. Σκέψεις για αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα δεν υπάρχουν. Η ομοσπονδία των διδασκόντων, πάντως, ζήτησε πρόσφατα την «εξέλιξη ενός συστήματος που χαρακτηρίζει τη βιομηχανική κοινωνία προς ένα σύστημα που βασίζεται στη γνώση και την πληροφόρηση».

«Τανίν» και φροντιστήρια

ΙΑΠΩΝΙΑ

Μαζί με τη Νότια Κορέα, τη Σαγκάη και το Χονγκ Κονγκ, η Ιαπωνία αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα των καλών επιδόσεων της Ασίας στην εκπαίδευση. Στην τελευταία έρευνα της ΡΙSΑ, οι Ιάπωνες μαθητές κατετάγησαν πέμπτοι στην ανάγνωση/κατανόηση κειμένου, τρίτοι στα μαθηματικά και δεύτεροι στις επιστήμες ανάμεσα στους συμμαθητές τους από τις χώρες του ΟΟΣΑ. Στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου βασικό ρόλο στο εκπαιδευτικό σύστημα παίζει ο «τανίν», ο υπεύθυνος καθηγητής για κάθε τάξη. Ο «τανίν» είναι ο συνδετικός κρίκος της ομάδας των μαθητών, ενώ η συνοχή του τμήματος διευκολύνεται από τη σχεδόν παντελή απουσία επανάληψης της ίδιας τάξης για τους αδύναμους μαθητές. Χαρακτηριστικό του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ιαπωνία είναι η διαφορετική εκπαιδευτική μέθοδος ανάμεσα στο δημοτικό και το γυμνάσιο - λύκειο. Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση ενθαρρύνεται η συζήτηση μεταξύ των μαθητών, ενώ στη δευτεροβάθμια βασικό ρόλο παίζει η πρόσληψη της γνώσης, που μεταδίδει ο καθηγητής.

Η σχολική ημέρα στην Ιαπωνία τελειώνει το απόγευμα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τελειώνουν και τα μαθήματα. Ποσοστό 65% των μαθητών παρακολουθεί συμπληρωματικά μαθήματα σε «ζούκου», δηλαδή σε ιδιωτικά φροντιστήρια. Τα «ζούκου» στην Ιαπωνία, είναι περισσότερα από τα σχολεία. Σε αυτά τα εκπαιδευτήρια, οι μαθητές δεν προετοιμάζονται μόνο για την είσοδό τους στις σχολές της ανώτατης εκπαίδευσης, αλλά και για την εισαγωγή τους σε λύκεια, που θεωρούνται καλά και δέχονται μαθητές με εξετάσεις. Τα «ζούκου» επιβαρύνουν κατά μέσο όρο με 1.800 ευρώ το οικογενειακό εισόδημα το χρόνο.

Μαθητές χωρίς στρες

ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ

Σύμφωνα με την έρευνα της ΡΙSΑ, η οποία δημοσιεύεται από το 2000 κάθε τρία χρόνια, οι Φινλανδοί μαθητές έχουν τις καλύτερες επιδόσεις στον κόσμο με εξαίρεση την έρευνα του 2009 στην οποία κατετάγησαν δεύτεροι. Το μυστικό του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας είναι αρκετά απλό: ένα από τα βασικά μελήματα δασκάλων και καθηγητών είναι να μην προκαλούν στρες στους μαθητές. Η έμφαση δίδεται σε αυτά που μπορούν να κάνουν οι μαθητές και όχι σε αυτά που δεν μπορούν. Οι δυνατότητές τους έχουν μεγαλύτερη σημασία από τις αδυναμίες τους. Ακόμη και αν είναι αδύναμοι κάποιοι από αυτούς, δεν πρέπει να αισθάνονται ως τέτοιοι. Με βάση αυτό το σκεπτικό, το μηδέν (0) έχει καταργηθεί. Στην κλίμακα του 10, ο χαμηλότερος βαθμός είναι το 4 και δίδεται σπάνια. Εξάλλου, δεν γίνεται κατάχρηση της βαθμολογίας, αφού τα σχολεία δεν είναι υποχρεωμένα να δίνουν ελέγχους με τις επιδόσεις των μαθητών παρά μόνο στα δυο τελευταία χρόνια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Οι κακοί μαθητές τυγχάνουν ιδιαίτερης μέριμνας. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες για το «φινλανδικό θαύμα», ποσοστό 19,7% των μαθητών, που παρουσιάζουν μαθησιακές δυσκολίες, μπαίνουν σε προγράμματα ενισχυτικής διδασκαλίας, όταν στις χώρες του ΟΟΣΑ ο μέσος όρος είναι μόλις 6%.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό του φινλανδικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι ότι το βάρος δίνεται στον τρόπο απόκτησης της γνώσης και λιγότερο στην ίδια τη γνώση. Αντί οι μαθητές να αποστηθίζουν τα ονόματα των ποταμών της χώρας -πληροφορία που μπορεί να βρουν εύκολα στο διαδίκτυο- μαθαίνουν να ερευνούν, να ψάχνουν τις απαντήσεις στα βιβλία τους, ή και αλλού, να εντοπίζουν και να αξιολογούν μια πηγή.

Επιπλέον, τα κριτήρια της πρόσληψης των εκπαιδευτικών είναι πολύ αυστηρά. Μόλις 15% των υποψηφίων προσλαμβάνονται κάθε χρόνο, ενώ το επάγγελμα του εκπαιδευτικού χαίρει μεγάλης εκτίμησης στη φινλανδική κοινωνία. Ακριβώς λόγω των αυστηρών κριτηρίων πρόσληψης, οι καθηγητές δεν περνούν από αξιολογικούς ελέγχους κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους καριέρας. Τέλος, δωρεάν δεν παρέχεται μόνον η παιδεία, αλλά και όλες οι κοινωνικές υπηρεσίες, που συνδέονται με αυτήν, όπως τα προϊόντα του κυλικείου στο σχολείο.

"Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ" 13-2-2011

Ποίημα της εβδομάδας 217

Ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης

Άρεσε γενικώς στην Αλεξάνδρεια,

τες δέκα μέρες που διέμεινεν αυτού,

ο ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης

Αριστομένης, υιός του Μενελάου.

Ως τ' όνομά του, κ' η περιβολή, κοσμίως, ελληνική.

Δέχονταν ευχαρίστως τες τιμές, αλλά

δεν τες επιζητούσεν· ήταν μετριόφρων.

Αγόραζε βιβλία ελληνικά,

ιδίως ιστορικά και φιλοσοφικά.

Προ πάντων δε άνθρωπος λιγομίλητος.

Θάταν βαθύς στες σκέψεις, διεδίδετο,

κ' οι τέτοιοι τόχουν φυσικό να μη μιλούν πολλά.

Μήτε βαθύς στες σκέψεις ήταν, μήτε τίποτε.

Ένας τυχαίος, αστείος άνθρωπος.

Πήρε όνομα ελληνικό, ντύθηκε σαν τους Έλληνας,

έμαθ' επάνω, κάτω σαν τους Έλληνας να φέρεται·

κ' έτρεμεν η ψυχή του μη τυχόν

χαλάσει την καλούτσικην εντύπωσι

μιλώντας με βαρβαρισμούς δεινούς τα ελληνικά,

κ' οι Αλεξανδρινοί τον πάρουν στο ψιλό,

ως είναι το συνήθειο τους, οι απαίσιοι.

Γι' αυτό και περιορίζονταν σε λίγες λέξεις,

προσέχοντας με δέος τες κλίσεις και την προφορά·

κ' έπληττεν ουκ ολίγον έχοντας

κουβέντες στοιβαγμένες μέσα του.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Ποίημα της εβδομάδας 216

Περιμένοντας το βράδυ

Δεν ξέρω πως, δεν ξέρω που, δεν ξέρω πότε...

όμως τα βράδια κάποιος κλαίει πίσω από την πόρτα

κι η μουσική είναι φίλη μας - και συχνά μέσα στον ύπνο

ακούμε τα βήματα- ή περνούν μες

στον καθρέφτη πρόσωπα

που τα είδαμε κάποτε σ ' ένα δρόμο ή ένα παράθυρο

και ξανάρχονται επίμονα

σαν ένα άρωμα απ ' τη νιότη μας - το μέλλον είναι άγνωστο

το παρελθόν ένα αίνιγμα....

η στιγμή βιαστική κι ανεξήγητη...

Οι ταξιδιώτες χάθηκαν στο βάθος

άλλους τους κράτησε για πάντα το φεγγάρι...

οι καγκελόπορτες το βράδυ ανοίγουνε μ ' ένα λυγμό

οι ταχυδρόμοι ξεχάσαν το δρόμο

κι η εξήγηση θα ' ρθει κάποτε

όταν δεν θα χρειάζεται πια καμιά εξήγηση...

Τάσος Λειβαδίτης

Ποίημα της εβδομάδας 215

Ανάμνηση απ’ τον Ταΰγετο

Έστηνε ἡ Άνοιξη την προτομή μου

σε μικρούς λόφους ειρήνης,

έλαμπε καθισμένο στο ραβδί μου ένα πουλί από φως

κ’ έβρεχε ιριδισμούς στα πρόβατα το αιώνιο σέλας της αγάπης.

Μες στη σιωπή, το θαλασσί φλοίβησμα του αίματός μου

ανάδινε τον ήχο του αδραχτιού της μητέρας μου,

που ύφαινε στων σταχτιών το πράσινο και το λευκό μαλλί του αυγερινού.

Μικρός Εωσφόρος του φωτός στου Ευρώτα τις ροδοδάφνες,

έπαιρνα δίπλα τα βουνά βρεγμένος από το φεγγάρι

με δυο άσπρους κρίνους στην καρδιά,

μ’ εφτά σημαίες στα χείλη,

κι απάνω από των γερακιών τις ατελεύτητες μοναξιές

επόπτευα το σύμπαν, θησαυρίζοντας τοπία

κι αλλοτινά φώτα στη μνήμη μου.

Νικηφόρος Βρεττάκος

Πολυδύναμος δάσκαλος και αμήχανες ηγεσίες

Άρθρο το οποίο δημοσίευσα στην τοπική εφημερίδα των Λατσιών "Κακκαρίστρα"

Στη στήλη δίπλα μπορείτε να ψηφίσετε στη σχετική δημοσκόπηση.

Ένα θέμα που κατά καιρούς απασχόλησε την εκπαιδευτική κοινότητα είναι το θέμα του «πολυδύναμου» δασκάλου (νεολογισμός-εφεύρεση της ηγεσίας της ΠΟΕΔ…). Το θέμα ερχόταν, συνήθως, στην επικαιρότητα όταν κάποια ομάδα εκπαιδευτικών πίεζε για διορισμό στα Δημοτικά σχολεία. Η ηγεσία της ΠΟΕΔ αντιδρούσε και υποστήριζε με πάθος τη θέση ότι στα Δημοτικά σχολεία έχει θέση μόνο ο «πολυδύναμος δάσκαλος». Είναι φυσικό σ’ ένα τέτοιο συγκρουσιακό περιβάλλον συμφερόντων, που διαμορφωνόταν έντεχνα από τις δυο πλευρές, να απουσιάζει ο νηφάλιος λόγος, τα τεκμηριωμένα επιχειρήματα και η έγνοια για τη βελτίωση της παρεχόμενης παιδείας στα παιδιά.

Τις τελευταίες δεκαετίες οι αλλαγές που έχουν συμβεί σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, της εκπαίδευσης και της τεχνολογίας είναι σημαντικές. Στο θέμα της διδασκαλίας των ειδικών μαθημάτων από εξειδικευμένους δασκάλους μοιάζει όλα να έχουν σταματήσει στον προηγούμενο αιώνα. Στην εποχή μας που η εξειδίκευση σ’ όλους τους τομείς αποτελεί γεγονός και συγχρόνως προϋπόθεση για βελτίωση και πρόοδο, κάποιοι μένουν προσκολλημένοι σε ευκαιριακές αποφάσεις που πήραν πριν δεκαετίες. Χαρακτηριστικό του παραλογισμού της ηγεσίας της ΠΟΕΔ είναι και το εξής: Η μεγαλύτερη αντιπαράθεση της ηγεσίας της ΠΟΕΔ εκδηλώθηκε απέναντι στους καθηγητές Φυσικής Αγωγής (γυμναστική) που επεδίωκαν, για δικούς τους λόγους, το διορισμό τους στα Δημοτικά σχολεία. Το κυριότερο επιχείρημα της ηγεσίας της ΠΟΕΔ ήταν ότι όσοι διορίζονται στα Δημοτικά σχολεία πρέπει να έχουν παιδαγωγική και ψυχολογική κατάρτιση. Όμως αγνοούσαν(;) ότι οι καθηγητές Φυσικής Αγωγής στις σπουδές τους στα ΤΕΦΑΑ της Ελλάδας, από όπου οι περισσότεροι προέρχονται, έχουν μαθήματα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας. Έτσι ένα σωστό στην ουσία του επιχείρημα δεν μπορούσε να στηριχθεί.

Μια άλλη ομάδα που διεκδίκησε διορισμό στα Δημοτικά σχολεία ήταν οι καθηγητές Μουσικής. Η ηγεσία της ΠΟΕΔ δέχτηκε μόνο το διορισμό όσων ήδη υπηρετούσαν και μετά από τις επιμορφωτικές περιπλανήσεις τους, αγωνίστηκε για την αναβάθμισή τους. Αποκλείει όμως το διορισμό ειδικών δασκάλων και για τη Μουσική. Την ίδια στιγμή όμως, η κατάσταση στη βάση των δασκάλων είναι τελείως διαφορετική από αυτή που ίσως φαντασιώνεται η ηγεσία της ΠΟΕΔ. Στα σχολεία στα οποία δεν υπάρχουν ειδικοί δάσκαλοι για να διδάξουν τα μαθήματα της Μουσικής, της Φυσικής Αγωγής, της Τέχνης και των Αγγλικών, παρατηρούνται σοβαρά προβλήματα στον καταρτισμό του προγράμματος και στην ανάθεση αυτών των μαθημάτων. Οι περισσότεροι δάσκαλοι δεν αισθάνονται ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν με επάρκεια στις αυξημένες απαιτήσεις που υπάρχουν στα παραπάνω μαθήματα. Συχνά λοιπόν στην αρχή της χρονιάς δημιουργούνται αχρείαστες εντάσεις και προβλήματα στην ανάθεση των συγκεκριμένων μαθημάτων.

Η εξέλιξη και η εξειδίκευση των παραπάνω μαθημάτων τα τελευταία χρόνια είναι τέτοια που δεν μπορεί να υποστηρίξει κάποιος σοβαρά ότι θα μπορούν ΟΛΟΙ οι δάσκαλοι να ανταποκριθούν σ’ ΟΛΑ αυτά τα αντικείμενα με επάρκεια. Αν υπάρχει κάποιος εκπαιδευτικός με επάρκεια σ’ όλα τα αντικείμενα είναι φυσικά η εξαίρεση και όχι ο κανόνας. Είναι καιρός νομίζουμε να αφήσουμε κατά μέρος τις σοφιστείες και να ασχοληθούμε σοβαρά και υπεύθυνα με το θέμα. Πολλές φορές όταν το θέμα συζητείται σε κλίμα αντιπαράθεσης συσκοτίζεται και τίθενται παραπλανητικά και δευτερεύοντα ερωτήματα ή διλήμματα. Πολυδύναμος δάσκαλος ή ειδικός δάσκαλος στο Δημοτικό σχολείο; Να μπουν ή όχι οι ειδικότητες στα Δημοτικά; Να διοριστούν ή όχι οι καθηγητές στα Δημοτικά; Όλα τα παραπάνω είναι ερωτήματα που δεν εστιάζουν στην ουσία του θέματος, επικεντρώνονται σε μικροσυνδικαλιστικά συμφέροντα, δεν εξυπηρετούν το στόχο της αναβάθμισης και βελτίωσης της παιδείας. Η έγνοια μας δεν μπορεί να είναι ο διορισμός ή το «βόλεμα» οποιασδήποτε ομάδας στο Δημοτικό σχολείο. Εκείνο το οποίο πρέπει να απασχολεί όλους, εκπαιδευτικούς, γονείς, μαθητές, πολιτεία, είναι εκείνοι που θα διδάσκουν το οποιοδήποτε αντικείμενο να το κάνουν με επάρκεια και παιδαγωγική και ψυχολογική ευαισθησία.

Σήμερα στα Δημοτικά σχολεία υπάρχουν αρκετοί δάσκαλοι που έχουν τα προσόντα, το μεράκι και τη θέληση να διδάξουν κάποιο αντικείμενο απ’ όλα αυτά. Σπάνια θα βρούμε δάσκαλο που να θεωρεί τον εαυτό του επαρκή για να διδάξει δυο ή περισσότερα απ’ αυτά τα εξειδικευμένα μαθήματα, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια που το επίπεδο και οι απαιτήσεις έχουν ανέβει πάρα πολύ. Τις περισσότερες φορές όμως οι δάσκαλοι δεν επαρκούν για να καλύψουν όλα τα σχολεία και σ’ όλα τα αντικείμενα. Απ’ την άλλη δεν είναι λίγες οι φορές που μπορεί να βρεθούν σε κάποιο σχολείο περισσότεροι του ενός που να θέλουν να διδάξουν το ίδιο αντικείμενο. Άλλες φορές η προσέγγιση του Διευθυντή μπορεί να συμβεί να είναι διαφορετική και να μην αξιοποιεί δασκάλους που μπορούν και θέλουν να διδάξουν κάποιο εξειδικευμένο αντικείμενο. Έτσι πάλι δημιουργούνται αχρείαστες εντάσεις και όλοι αυτοί οι δάσκαλοι που για χρόνια «ξεζουμίστηκαν» διδάσκοντας το αντικείμενο, σε πάρα πολλές τάξεις, ξαφνικά βρίσκονται παροπλισμένοι και γεμάτοι πικρία για τον παραγκωνισμό τους.

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα έπρεπε να σταθεί και να μελετήσει όλες τις πτυχές του θέματος και κυρίως να ανοίξει το διάλογο για να τεθούν τα πραγματικά ερωτήματα τα οποία θα έπρεπε να μας απασχολήσουν: Με ποιες διαδικασίες θα φτάσουν στα σχολεία όσο το δυνατόν πιο καλά καταρτισμένοι εκπαιδευτικοί τόσο στα αντικείμενα όσο και στην παιδαγωγική και στην ψυχολογία; Πώς θα εξασφαλίσουμε, κατά το δυνατόν, ότι ΟΛΑ τα αντικείμενα θα παρέχονται σ’ ΟΛΑ τα παιδιά στην καλύτερη ποιότητα; Πώς θα διασφαλίσουμε ότι οι δάσκαλοι που έχουν τα προσόντα, το μεράκι και τη θέληση να διδάσκουν τα εξειδικευμένα αντικείμενα θα μπορούν να το πράττουν χωρίς να εξαρτώνται από τη βούληση του Διευθυντή ή όποιων άλλων συγκυριών;

Πάρα πολλές φορές θέσαμε το θέμα στα συλλογικά όργανα της ΠΟΕΔ. Δυστυχώς, όπως και σ’ άλλα θέματα, δεν υπάρχει βούληση για να υπάρξει σοβαρή μελέτη και λύση. Προτιμούν την απραξία, οχυρωμένοι σε μια συγκυριακή απόφαση πριν από χρόνια. Δεν μπορούμε όμως να θυματοποιούμε ακόμα και τα μέλη μας, χωρίς να βλέπουμε πού οδηγούνται τα πράγματα. Σ’ άλλες χώρες δίνουν τεράστια σημασία στην επαρκή κατάρτιση των εκπαιδευτικών στις βασικές τους σπουδές και την εξειδίκευση σε δυο τουλάχιστον θέματα. Στην Ελλάδα, πριν 20 χρόνια, οι δάσκαλοι έκαναν μέχρι και απεργιακούς αγώνες για την εισαγωγή των ειδικοτήτων στα Δημοτικά σχολεία.

Απ’ την άλλη και το Υπουργείο Παιδείας επαίρεται ότι έχει τους δασκάλους με τα πιο πολλά μεταπτυχιακά προσόντα (master και διδακτορικά). Όμως όλα αυτά έχουν γίνει χωρίς κανένα οποιοδήποτε σχεδιασμό, με προσωπική πρωτοβουλία, με τεράστιο οικονομικό και οικογενειακό κόστος για τους δασκάλους. Δεν είναι λίγες οι φορές που όλα αυτά έγιναν με το «σπρώξιμο» ενός απαρχαιωμένου συστήματος αξιολόγησης και προαγωγών. Στο «κυνήγι» λοιπόν ενός επιπρόσθετου προσόντος, για μια κάποια προαγωγή, έχει χαθεί η ουσία της μεταπτυχιακής μόρφωσης και εξειδίκευσης. Αναπόφευκτα φτάσαμε να έχουμε πάρα πολλούς δασκάλους με μεταπτυχιακά και εξειδικεύσεις, αλλά δεν έχουμε δασκάλους, τουλάχιστον όχι όσους χρειαζόμαστε, για να διδάξουν τα εξειδικευμένα αντικείμενα με επάρκεια και ποιότητα που απαιτείται στη σύγχρονη εποχή.

Είναι επιτακτική ανάγκη να συζητηθεί σοβαρά το θέμα των ειδικοτήτων στα Δημοτικά Σχολεία. Πρώτα πρέπει να κατοχυρωθούν οι δάσκαλοι που με γνώση και μεράκι για χρόνια διδάσκουν τα μαθήματα ειδικοτήτων στα σχολεία. Να μην επαφίεται στη διεύθυνση του σχολείου αν θα τους αξιοποιήσει στο θέμα που για χρόνια διδάσκουν. Συγχρόνως να γίνει καταγραφή για τις ανάγκες σε ειδικότητες παγκύπρια. Να εξασφαλιστεί η διδασκαλία των ειδικών μαθημάτων από τους συναδέλφους που για τόσα χρόνια τα διδάσκουν. Αν υπάρχουν επιπλέον ανάγκες να διορίζονται δάσκαλοι ειδικοτήτων μόνο αν έχουν παιδαγωγική και ψυχολογική κατάρτιση. Ουσιαστική και σε βάθος επιμόρφωση σε όσους δασκάλους θελήσουν να εξειδικευτούν σε κάποιο αντικείμενο. Όλα αυτά φυσικά είναι μεταβατικά μέτρα. Οριστική λύση μπορεί να δώσει μόνο η ίδρυση Παιδαγωγικών Σχολών στα Πανεπιστήμια, για τους δασκάλους όλων των βαθμίδων. Εκεί να υπάρχει η αναγκαία εξειδίκευση και η παιδαγωγική και ψυχολογική κατάρτιση για όλους. Η ηγεσία των δασκάλων, αλλά και οι άλλοι οργανωμένοι φορείς, επιβάλλεται να στρέψουν την προσοχή τους προς τις βασικές σπουδές των εκπαιδευτικών στα Πανεπιστήμια. Να αγωνιστούν για την αλλαγή νοοτροπίας και την άμεση επαναχάραξη του σχεδιασμού με την ίδρυση Παιδαγωγικών σχολών στα Πανεπιστήμια.

Ποίημα της εβδομάδας 214

Τότε

Τότε, κάτω απ’ το γυάλινο

γέλιο των όπου γης ηγεμόνων,

γόοι μαζών, θρήνοι βρεφών,

σχηματίζανε μέσα μου καταρράχτες.

Και τότε,

ασκεπής, μες στον άγριο καιρό,

σκυμμένος στη γης,

προσπαθούσα να σπείρω

αλλά το ψωμί της αγάπης

σάπιζε στο χωράφι μου.

Νικηφόρος Βρεττάκος