Όταν η δικαιοσύνη τρέχει που τα ποϊνάρκα μας

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΡΟΥ Δημοσιεύθηκε 12.11.2023

Κάποιοι ανόητοι νομίζουν ότι όταν κάνουμε γιο-γιο τους νόμους για να δείξουμε το νουν μας με τους ξένους, ο ίδιος νόμος δεν θα ξεχειλώσει και για μας. Κοιτάξτε γύρω σας

Πολλή αυστηρότητα στην τήρηση του νόμου και της τάξεως έχει πέσει τελευταία στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε σημείο που μπορεί κάποιος να νομίσει ότι γίναμε και σοβαρό κράτος, πολύ περισσότερο κράτος δικαίου.

Μόλις δύο μήνες πέρασαν από τα επεισόδια στη Χλώρακα, όταν δηλαδή 200 Ελληνοκύπριοι κουκουλοφόροι μπήκαν στο χωριό και άρχισαν να δέρνουν Αφρικανούς και Σύρους και κυρίως να καταστρέφουν τα μαγαζιά τους. Μην ανησυχείτε όμως. Το κράτος είναι εδώ. Η Αστυνομία μας επιλήφθηκε της υπόθεσης, η Νομική Υπηρεσία την έθεσε ενώπιον του δικαστηρίου και με συνοπτικές διαδικασίες η Κυπριακή Δικαιοσύνη αποφάνθηκε: Σε χρόνο ρεκόρ ο Σύρος που τόλμησε να διαμαρτυρηθεί γιατί του έκαναν το μαγαζί Γης Μαδιάμ, ο αθεόφοβος αυτός αλλοδαπός που απείλησε ότι θα αναποδογυρίσει την Πάφο, βρίσκεται πίσω από τα σίδερα. Οκτώ μήνες φυλακή του επιβλήθηκε για απειλές και για εκκλήσεις με σκοπό την πρόκληση επεισοδίων, αλλά και κάτι άλλο το οποίο δεν λέχθηκε. Ότι δηλαδή ρεζίλεψε κάνοντας διαπραγματεύσεις με την «ευχάπαρο» υπουργό Δικαιοσύνης και τον αρχηγό Αστυνομίας για εξομάλυνση της κατάστασης, ενώ ήταν καταζητούμενος από την Αστυνομία! Τώρα θα ρωτήσετε τι έγινε με τους 20 Ε/Κ συλληφθέντες; Αυτοί ακόμα δεν κατηγορήθηκαν. Ούτε αυτοί που συνελήφθησαν την επόμενη βδομάδα στη Λεμεσό όταν κατέστρεψαν μαγαζιά και ξυλοκόπησαν μετανάστες. Ούτε αυτοί που σάπισαν στο ξύλο έναν ηλικιωμένο αλλοδαπό την ώρα που κοιμόταν.

Όπως αντιλαμβάνεστε έχουμε ένα κράτος που η δικαιοσύνη τρέχει από τα ποϊνάρκα του. Όποιος μετανάστης πει κιχ (και δεν τον δικαιολογούμε) συλλαμβάνεται και φυλακίζεται με συνοπτικές διαδικασίες. Οι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας βεβαίως ανήκουν στην κατηγορία αυτών που μπορούν να πηδούν και να δέρνουν ξένους, χωρίς ιδιαίτερες επιπτώσεις. Ιδιαίτερα αν αυτοί οι ξένοι είναι εργάτες ή μετανάστες οι οποίοι στη χώρα μας λογικά θεωρούνται από τον μέσο Κύπριο, ως όντα υποδεέστερα.

Χωρίς ηλικιακές διακρίσεις

Αυτό ισχύει χωρίς ηλικιακές διακρίσεις. Βγήκε προχθές η υφυπουργός Πρόνοιας η κ. Μαριλένα Ευαγγέλου να ποστάρει εν είδει «Νοεμβριανών Διαταγμάτων», μετά την επανάσταση που επέφερε η εκλογή Χριστοδουλίδη, ότι οι νεαροί ασυνόδευτοι αλλοδαποί που φιλοξενούνται σε δομή της Πάφου θα πληρώσουν για τις ζημιές που έκαναν. Θα σταλούν επίσης εξορία σε άλλες δομές για να σπάσουν οι κλίκες. Επί της αρχής ποιος θα μπορούσε να διαφωνήσει, αν και βεβαίως ορθώς εγέρθηκε το επιμέρους ερώτημα, πού θα βρουν τα λεφτά να πληρώσουν.

Σε ένα σοβαρό κράτος το ερώτημα δεν είναι πού θα βρεθούν τα λεφτά, διότι παρακάμπτει το κύριο πρόβλημα. Ότι πολλοί ανήλικοι σε αυτή τη χώρα συμπεριφέρονται ανεύθυνα και κατά καιρούς προκαλούν σοβαρές ζημιές σε περιουσία του κράτους, δηλαδή σε περιουσία που ανήκει στους Κύπριους φορολογούμενους. Η παρατήρηση αυτή μας φέρνει λογικά στην υποβολή της ορθής ερώτησης: Πώς αντιμετωπίζουμε την παραβατικότητα των νέων μας γενικά και όχι μόνο των αλλοδαπών νέων, τους οποίους σχεδόν ρατσιστικά σπεύδουμε σε κάθε περίπτωση να διαχωρίζουμε ανακοινώνοντας άμεσα μέτρα τα οποία δεν διαθέτουν, όπως έλεγε και η μακαρίτισσα η γιαγιά μου, «ούτε μούττην ούτε κώλο»; Ας αφήσουμε κατά μέρος τις παραδιάνταλες επιδοκιμασίες της κυρίας Λουίζας Ζανέττου επιτρόπου Νομοθεσίας κι ας δούμε πώς η νομοθεσία αυτής της χώρας εφαρμόζεται για όλους ανεξαίρετα!

Στην Πάφο πριν μερικές μέρες κάποιοι νεαροί Κύπριοι πρίγκιπες, μαθητές τεχνικής σχολής έκαναν διάφορες ζημιές στο σχολείο και επιπλέον φόρεσαν μια καρέκλα στο κεφάλι ενός καθηγητή. Το θέμα αντιμετωπίστηκε περισσότερο σαν αστείο, ενώ κάποιοι ευαίσθητοι εξέφρασαν και τη λύπη τους για την καρεκλιά που δέχτηκε ο καθηγητής. Γενικά στην Κύπρο όταν οι μαθητές καίνε τάξεις και αποχωρητήρια, όταν μπουγελώνουν και ξυλοφορτώνουν καθηγητές, το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με μια διάθεση ελαφρότητας, του στυλ: «Όλοι κάναμε τέτοια μικροί αλλά στη συνέχεια ωριμάσαμε»! Με λίγα λόγια κάτσε χάφτα καθηγητή να τις τρως μέχρι να ωριμάσει ο Κυπραίος. Το ερώτημα βέβαια είναι αν όντως ωριμάσαμε. Ρίξτε μια ματιά γύρω σας.

 

Τελικά ο καθηγητής έμεινε με το καρούμπαλο και η έντιμη υπουργός Παιδείας βγήκε και μας είπε ότι οι έξι μαθητές που ενεπλάκησαν στα επεισόδια θα αναγκαστούν να αλλάξουν σχολείο. Η τιμωρία τους είναι να μετακινηθούν για να μπορέσουν να διαλύσουν και άλλο σχολείο. Ούτε καν την καρέκλα που έσπασαν στο κεφάλι του καθηγητή δεν κλήθηκαν να πληρώσουν. Πού είναι η επίτροπος εφαρμογής της νομοθεσίας να τοποθετηθεί εδώ; Ίσως τη βοηθούσε να σκεφτεί λίγο παραπάνω αν της θυμίζαμε αυτό που είπε κάποτε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Ότι δεν γίνεται να είσαι υπέρ της δικαιοσύνης για κάποιους ανθρώπους και να μην είσαι υπέρ της δικαιοσύνης για όλους τους ανθρώπους.

Επιλεκτικά

Κάτι τέτοια κάνουμε, απλώς για να μεταφέρουμε τις καρεκλιές και τα καρούμπαλα των καθηγητών από σχολείο σε σχολείο. Θα θυμάστε πέρυσι έκαψαν ολόκληρες τάξεις σε εκπαιδευτικό ίδρυμα και ακόμα ψάχνουν να βρουν τους μαθητές που το έκαναν.

Στο Πουρνάρα βέβαια καμιά 30αριά αλλοδαποί έπαιζαν μπάλα σε μια άτυπη αναμέτρηση Εθνικών ομάδων Νιγηρία vs Συρία όταν αίφνης έσπασε η μπάλα. Επειδή μια μπάλα υπήρχε και εκείνη μπαλωμένη ξεκίνησαν μπουνιές και ιερός πετροπόλεμος. Αλλάχ Ου Άκμπαρ!

Για να βγει (λογικό και αναμενόμενο) με αυστηρό ύφος ο υπουργός Εσωτερικών να μας πει ότι αυτοί οι μετανάστες καταχρώνται της φιλοξενίας της χώρας μας και κάλεσε την Αστυνομία να τους εντοπίσει πάραυτα. Αυτοί λοιπόν θα μπουν σε ένα λεωφορείο και θα τους πάμε στο αεροδρόμιο για άμεση απέλαση. Ίσως πριν τους βάλουν στο αεροπλάνο να αποφασίσει ο κ. υπουργός να τους ρίξουν και ένα χαφτάι ξύλο έτσι για να μας θυμούνται όταν φτάσουν εκεί στα περίχωρα της Αμπούτζα στη Νιγηρία.

Ικανοποίηση

Τέτοια γενικά κάνουμε και ο μέσος Κύπριος παραληρεί από ικανοποίηση. Επιτέλους να πάρουν ένα μάθημα όλοι αυτοί οι ξένοι που έρχονται να ζήσουν στη χώρα μας, ότι η Κύπρος δεν είναι μπάτε σκύλοι αλέστε. Η Κύπρος είναι κράτος δικαίου και οι δικαστές μας δικαιότεροι σταχάνης.

Κάπως έτσι, όλοι μαζί ως κοινωνία και εν χορώ, μπορούμε να λέμε τέτοιου είδους ανοησίες μέχρι να ξημερώσει. Οφείλουμε όμως κάποια στιγμή να σοβαρευτούμε. Αυτή η χώρα από πλευράς απονομής δικαιοσύνης μάλλον βρίσκεται στις αρχές του 20ού αιώνα. Η κατάσταση θυμίζει αυτό που είπε την περίοδο αυτή η αρχηγός των σουφραζετών Emmeline Pankhurst. Ότι «μεταξύ της δικαιοσύνης και της απονομής δικαιοσύνης υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος που τις χωρίζει».

Κάποιοι ανόητοι νομίζουν ότι όταν κάνουμε γιο-γιο τους νόμους για να δείξουμε το νουν μας με τους ξένους, ο ίδιος νόμος δεν θα ξεχειλώσει και για μας. Κοιτάξτε γύρω σας.

 Πηγή:   https://politis.com.cy/apopseis/stiles/708764/otan-i-dikaiosyni-trechei-poy-ta-poinarka-mas

Οι κακοποιημένοι καθηγητές

 ΚΑΤΑΪΔΡΩΜΕΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δημοσιεύθηκε 12.11.2023

Μια λέξη που ακούνε συχνά οι καθηγητές είναι η λέξη κακοποίηση. Τη μαθαίνουν και σε πολλά σεμινάρια που κάνουν, γνωρίζουν τρόπους αντιμετώπισης - το λαλούν παρέμβαση. Το Υπουργείο Παιδείας πάντα επιδεικνύει μεγάλη ευαισθησία όταν ακουστεί αυτή η λέξη και πολύ καλά κάνει.

Στο κυπριακό σχολείο, αν δει κανείς το θέμα λίγο αντικειμενικά, όσοι κακοποιημένοι μαθητές υπάρχουν, υπάρχουν και άλλοι τόσοι κακοποιημένοι δάσκαλοι και δασκάλες, καθηγήτριες και καθηγητές.

Οι εκπαιδευτικοί του τόπου μπορεί να κακοποιηθούν απότομα, ή σταδιακά μέσα στα χρόνια. Στο κυπριακό σχολείο συμβαίνουν και τα δύο.

Απότομη κακοποίηση ονομάζεται το κούντημα του καθηγητή από τις σκάλες από μια παρέα μαθητών. Ξεπίτηδες για να πέσει. Πολλοί καθηγητές έσπασαν ένα χέρι ή πόδι έτσι. Επίσης, στην απότομη κακοποίηση μπαίνουν οι πέτρες που πετάνε οι μαθητές στις τάξεις, τα σπασμένα τζάμια, το ρίξιμο της έδρας στο κεφάλι του κυρίου Κώστα, μιας καρέκλας στην πλάτη της κυρίας Μαρίας, το χτάρσιμο του αυτοκινήτου της κυρίας Ελένης, οι πόμπες πίσω από τις θερμάνσεις του διαδρόμου την ώρα που περνά ο κύριος Χρίστος ο οποίος εδώ και τρία χρόνια έχασε το 50% της ακοής του.

Συχνά οι καθηγητές τρώνε μπουνιές, πάτσους, τριχομάλλισμα. Τις περισσότερες φορές οι τραυματισμένοι εκπαιδευτικοί της Κύπρου δεν το λένε παρακάτω για δύο λόγους. Πρώτον επειδή ντρέπονται που τις έφαγαν και δεύτερο διότι ακόμα και αν το πουν δεν πρόκειται να πάρουν το αίμα τους πίσω με κανένα τρόπο, αφού στο 99% των περιπτώσεων ο κόσμος, δηλαδή οι γονείς και οι μαθητές θα τους ρίξουν το φταίξιμο. Οι υπόλοιποι καθηγητές ενός σχολείου, πάντα υποστηρίζουν τον δερμένο καθηγητή αλλά μόνο στα λόγια, ποτέ στην πράξη. Έτσι πρέπει δηλαδή αφού αυτό ονομάζεται πολιτισμός, διά της ταπείνωσης που υποστηρίζουν και οι σοφοί θεολόγοι. Οι εκπαιδευτικοί σε λίγα χρόνια αγγίζουν τις λεπτές γραμμές της αγιοσύνης, όπως τη βίωσαν οι χριστιανοί μάρτυρες των βασανιστηρίων.

Οι διευθυντές και οι διευθύντριες των σχολείων, στις συχνές αυτές περιπτώσεις προσπαθούν να βρουν πάντα μια λύση να μην διαρρεύσει η ιστορία έξω από το σχολείο. Σκουπίζουν τα αίματα, μαζεύουν τις πέτρες και τα τζάμια, όχι οι ίδιες αλλά οι καθαρίστριες με εντολή τους. Οι διευθυντές δηλαδή πρέπει να βρίσκουν λύσεις που όμως δεν είναι ακριβώς λύσεις. Απλά πηδάνε πάνω από τον κόμπο αφήνοντάς τον πίσω τους.

Παράλληλα με όλα αυτά τρέχει και η ψυχολογική κακοποίηση των καθηγητών, ως αποτέλεσμα της σωματικής, ή από μόνη της. Τα παραδείγματα είναι πολλά. Γονείς που απειλούν, μουχτάρηδες που ζητούν εξηγήσεις, επιθεωρητές απρόσιτοι, τάξεις που δεν σιωπούν με καμιά παιδαγωγική μέθοδο, μηχανισμοί πολύπλοκοι που δεν τους υπερβαίνει ούτε ατομική βόμβα και που υπάρχουν ακριβώς για να κάνουν τα πράγματα όλο και πιο δύσκολα, αφού είναι γνωστό πως μόνο μέσα από τη δυσκολία θα έρθει η πολυπόθητη λύτρωση, δηλαδή η σύνταξη, που όμως και αυτή δύσκολα θα έρθει αφού πολλοί δάσκαλοι πεθαίνουν νέοι από το μεγάλο άγχος.

Ο κακοποιημένος καθηγητής στο τέλος συμφέρει του κράτους. Ενώ το υπηρετεί με ιώβεια υπομονή και μαθαίνει να το αγαπά και να το διδάσκει, το ίδιο αυτό κράτος, ως σαράκι, θα τον αργοροκανίσει μέχρι να καταρρεύσει όπως η μισή Γάζα. Απόδειξη αυτού οι πολλές έρευνες που δείχνουν το επίπεδο χαράς και αυτοεκτίμησης του εκπαιδευτικού μας κόσμου, να βρίσκεται στον πάτο.

Πηγή:    https://politis.com.cy/apopseis/stiles/708602/oi-kakopoiimenoi-kathigites

Γιατί τα social media έπαψαν να είναι social

 Από ψηφιακό χώρο συνάντησης του κοινωνικού μας κύκλου, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν να μετατρέπονται όλο και περισσότερο σε ένα χώρο που μας κάνει άκριτους καταναλωτές περιεχομένου

03 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2023

Ελένη Τζαννάτου

«Το ίντερνετ σήμερα μοιάζει πιο άδειο, σαν ένας διάδρομος που κάνει ηχώ, ακόμα και αν είναι γεμάτο με περισσότερο περιεχόμενο από ποτέ», έγραφε πριν λίγο καιρό ο Κάιλα Τσάκα σε ρεπορτάζ του στο New Yorker όπου αναρωτιόταν «Γιατί το ίντερνετ δεν έχει πια πλάκα». 

Πράγματι, υπάρχουν φορές που αυτή η απεραντοσύνη του διαδικτύου μοιάζει με έναν τρόπο να αυτοαναιρείται και οι χρήστες, μουδιασμένοι και αμήχανοι μπροστά στα «κόλπα» του αλγόριθμου, καταναλώνουν το περιεχόμενο λίγο πολύ «όπως τους έρχεται» και συχνά βρίσκονται απέναντι από έναν όγκο πληροφορίας που δεν τους αφορά πραγματικά πολύ. 

Πλέον δεν μιλάμε για πλατφόρμες που ενθαρρύνουν την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση με άλλα άτομα αλλά για δίκτυα διαχείρισης και παράδοσης περιεχομένου.

Κάτι που πλέον, συμβαίνει κατά κόρον στα social media. Κάποτε, σκρολάραμε στη ροή των κοινωνικών μας δικτύων για να δούμε κυρίως τι κάνουν οι φίλοι και οι άνθρωποι που ακολουθούμε και δευτερευόντως, να ενημερωθούμε από σελίδες που ακολουθούμε. Αν φτιάχναμε βέβαια τον «χάρτη» μιας επίσκεψης στα social media σήμερα, θα ερχόμασταν αντιμέτωποι με reels που μοιάζουν να ξεπετάγονται κυριολεκτικά από παντού (ή αλλιώς, «Ολοι μιμούνται το TikTok»), χορηγούμενες αναρτήσεις από σελίδες που κάπως έχουν σημεία επαφής με τα ενδιαφέροντά μας και πολλά posts με αξιοπερίεργα αντικείμενα από κινέζικα e-shops. Επίσης θα βρίσκαμε αμφιβόλου προέλευσης δημοσιεύσεις για πρόσωπα για τα οποία συζητά όλος ο πλανήτης (δεν πρέπει να υπάρχει προφίλ, όποια και αν είναι η κινητικότητά του, που να μην έχει «φιλοξενήσει» την Τέιλορ Σουίφτ ή τον Μάθιου Πέρι, τις τελευταίες μέρες) και πλέον, ειδικά τον τελευταίο χρόνο που η τεχνητή νοημοσύνη έχει ξεθαρρέψει, και πολύ ψευδές περιεχόμενο, όπως εικόνες που είναι εμφανώς προϊόντα ΑΙ. Ανάμεσα σε όλα αυτά, βλέπουμε και καμιά δημοσίευση των φίλων μας. 

Αλήθεια, πότε τα social media απέκτησαν τόσο «θόρυβο» και μας έκαναν χωρίς να το καταλάβουμε να παρακολουθούμε ό,τι θέλουν αυτά; Για να το πούμε πιο απλά, πώς και γιατί τα social media έπαψαν να είναι social;

«Τακτοποιώντας» τα data

 

Η εταιρεία Hootsuite υπολογίζει ότι 15% των δημοσιεύσεων που βλέπουμε προέρχεται από λογαριασμούς που δεν ακολουθούμε. Φωτ.: Shutterstock

Στην εποχή των άπειρων data, φαίνεται πως προκύπτει τελικά θέμα διαχείρισης της πληροφορίας. Οπως σχολιάζει και ο Κώστας Καρπούζης, επίκουρος καθηγητής του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, με γνωστικό του αντικείμενο την πολιτισμική πληροφορική: «Μια συνηθισμένη ατάκα που ακούμε ανάμεσα στους προγραμματιστές είναι ότι το 50% της αξίας σου σχετίζεται με τις γνώσεις και τις δεξιότητές σου και το υπόλοιπο 50% με το πόσο καλά μπορείς να αναζητήσεις μια πληροφορία, μια ερώτηση που έχει απαντηθεί σε ένα φόρουμ ή ένα τμήμα κώδικα που λύνει το πρόβλημα που μπορεί να σε απασχολεί. Με δεδομένη την πληθώρα κάθε λογής περιεχομένου, το οποίο παράγεται από δημιουργούς, απλούς χρήστες, εταιρικούς λογαριασμούς ή ακόμα και μηχανές τεχνητής νοημοσύνης, νομίζω ότι η πιο σημαντική δεξιότητα στα χρόνια μας είναι όντως το να μπορείς να περιγράψεις το πρόβλημά σου ή αυτό που ψάχνεις με τέτοιον τρόπο ώστε μια μηχανή αναζήτησης να σου επιστρέψει 2-3 χρήσιμους συνδέσμους μέσα στην πρώτη σελίδα των αποτελεσμάτων της». 

Σε ένα από τα μαθήματά του, ο καθηγητής βάζει τους φοιτητές να κάνουν ένα πείραμα, ξεκινώντας από ένα κενό προφίλ στα social media, στο οποίο προσθέτουν μόνο τα δημογραφικά τους στοιχεία και από εκεί και έπειτα προσπαθούν να το «κατευθύνουν» αλληλεπιδρώντας με διάφορα posts. Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι πως το περιεχόμενο που εμφανίζεται στον εκάστοτε εικονικό χρήστη έχει να κάνει κυρίως με το φύλο, την ηλικία του κ.λπ. καθώς και τις αναζητήσεις του σε μηχανές αναζήτησης και άλλα μέσα, και λιγότερο με τα όσα έψαξε στην ίδια την πλατφόρμα – δικαιώνοντας όσους ανησυχούν για το πού πάνε τα cookies τους. 

Σίγουρα, για την ομαλή τους χρήση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ) χρειάζεται να χρησιμοποιούν αλγόριθμους προτεραιοποίησης των δημοσιεύσεων. Αλλωστε, είναι κάτι που γινόταν πάντα, γιατί αν ο κάθε χρήστης έχει κατά μέσο όρο μερικούς εκατοντάδες φίλους και αυτοί είναι ενεργοί, είναι δυσλειτουργικό για αυτόν να του εμφανίζονται όλες αυτές οι δημοσιεύσεις και να καλείται να τις καταναλώσει στον χρόνο που περνά στις αντίστοιχες πλατφόρμες. 

Η εταιρεία Hootsuite υπολογίζει ότι το 15% των δημοσιεύσεων που βλέπουμε προέρχεται από λογαριασμούς που δεν ακολουθούμε, έτσι ώστε να ενθαρρυνθούμε να επεκτείνουμε το κοινωνικό μας δίκτυο. Ετσι, μας εμφανίζεται περιεχόμενο που «είναι πιθανό να μας ενδιαφέρει περισσότερο, είτε κάνοντάς μας να ξοδέψουμε χρόνο και χρήμα στην πλατφόρμα, είτε προκαλώντας μας να αλληλεπιδράσουμε μαζί τους, προσθέτοντας ένα σχόλιο, μία αντίδραση ή μια αναδημοσίευση του post», λέει ο Κ. Καρπούζης. 

Οπως, όμως, ορθά συμπεραίνει ο ακαδημαϊκός: «Αυτό δεν είναι κοινωνική δικτύωση: μοιάζει περισσότερο με αυτό που έχουμε συνηθίσει να κάνει το YouTube, στο οποίο πάλι παρακολουθούμε δεκάδες ή εκατοντάδες λογαριασμούς-κανάλια, καταναλώνουμε όμως περιεχόμενο που συνήθως προέρχεται από μια μικρή μειοψηφία από αυτά». Συνεπώς, πλέον δεν μιλάμε για πλατφόρμες που ενθαρρύνουν την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση με άλλα άτομα, αλλά «αυτό που βλέπουμε στην πράξη είναι content delivery networks (CDN), δηλαδή δίκτυα διαχείρισης και παράδοσης περιεχομένου, όπου το περιεχόμενο δεν είναι βίντεο, όπως στο YouTube, αλλά φωτογραφίες, status updates, σχόλια και αντιδράσεις». 

Και σε ένα CDN σκοπός είναι ο χρήστης να μείνει σε αυτό όση περισσότερη ώρα γίνεται, γιατί έτσι θα καταναλώσει περισσότερες διαφημίσεις και άρα θα επιφέρει περισσότερα έσοδα στην πλατφόρμα. Το να μας ενδιαφέρει το περιεχόμενο έχει περισσότερο να κάνει με τη θεματική του και όχι με το πότε αυτό δημοσιεύθηκε. Ετσι, βλέπουμε συχνά να μας εμφανίζονται δημοσιεύσεις που έχουν γίνει μέρες, σπανιότερα και εβδομάδες πριν. Συν τοις άλλοις, τα κοινωνικά δίκτυα χάνουν εν μέρει και τη χρονική τους αμεσότητα (ασχέτως αν κάποτε ένα από αυτά, το Instagram, βασίστηκε ακριβώς σε αυτή). «Aλλωστε, αν ένας χρήστης ψάχνει να αγοράσει ένα δώρο για τα Χριστούγεννα ή να εντοπίσει μια συνταγή για το γιορτινό τραπέζι, μπορεί να ενδιαφερθεί για ένα παλαιότερο αντίστοιχο άρθρο και όχι απαραίτητα για κάτι που γράφτηκε λίγες μέρες πριν», θα συμπληρώσει και ο Κ. Καρπούζης.

Ανεπαρκείς «ανιχνευτές ψεύδους»

 

Ο καθηγητής του ΕΜΠΟ μας καλεί να συμφιλιωθούμε με την ιδέα του ότι ποτέ δεν θα αποκτήσουμε αρκετά αξιόπιστες τεχνολογίες εντοπισμού του τεχνητού περιεχομένου. Φωτ.: Shutterstock

Και αν δεχθούμε πως αν ψάχνουμε δώρα Χριστουγέννων, ο αλγόριθμος των κοινωνικών δικτύων ενδέχεται και να μας βοηθήσει (προβάλλοντας βέβαια συνεχώς τα e-shops που θέλουν αυτά), δεν μπορούμε να πούμε ότι συμβαίνει το ίδιο όταν μας «σερβίρει» fake news ή υποθέτει πως επειδή ψάχνουμε ταινίες και σειρές, μας ενδιαφέρουν και φωτογραφίες διασημοτήτων που έχουν εμφανώς υποστεί επεξεργασία από Photoshop ή/και είναι προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης. Τι συμβαίνει, λοιπόν, και το περιεχόμενο που φαίνεται πως είναι ψευδές ακόμα και με το γυμνό μάτι του χρήστη, δεν μπορεί να εντοπισθεί επαρκώς από τον αλγόριθμο;

Δεν είναι πως δεν υπάρχουν οι αντίστοιχοι μηχανισμοί που δουλεύουν για αυτό. Σύμφωνα με τα στοιχεία από πρόσφατες έρευνες που συγκέντρωσε η Κομισιόν, η Meta για το πρώτο εξάμηνο του 2023 αναφέρει πως 40 εκατομμύρια στοιχεία έλαβαν ένδειξη για επαλήθευση στο Facebook και πάνω από 1,1 εκατ. στο Instagram. Το 95% των χρηστών, αντίστοιχα, επέλεξε να μην κλικάρει περιεχόμενο που είχε προειδοποίηση πως τα στοιχεία δεν είναι επαληθευμένα, ενώ 37% των χρηστών του Facebook και 38% του Instagram που πήγαν να μοιραστούν τέτοιο περιεχόμενο, διέκοψαν τη διαδικασία όταν έλαβαν σχετική προειδοποίηση. 

Στο TikTok, πάλι, το 29,93% των χρηστών σταμάτησε αντίστοιχα να μοιράζεται περιεχόμενο που χαρακτηριζόταν μη επαληθευμένο. Επιπλέον, 140.635 βίντεο που είχαν συγκεντρώσει συνολικά πάνω από ένα δισ. προβολές στην πλατφόρμα αφαιρέθηκαν από αυτή για παραβίαση της πολιτικής παραπληροφόρησης. 

Αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τα στοιχεία δείχνουν πως η Meta επέκτεινε τις συνεργασίες της για επαλήθευση στοιχείων με 26 συνεργάτες που καλύπτουν 22 γλώσσες που χρησιμοποιούνται στην Ε.Ε. 

Το TikTok, με τη σειρά του, κάνει προσπάθειες να καλύψει σε επίπεδο ελέγχου στοιχεία σε γλώσσες όπως τα ρωσικά, τα ουκρανικά, τα λευκορωσικά και 17 ακόμα ευρωπαϊκές γλώσσες, ενώ ξεκίνησε μία νέα συνεργασία με το Reuters. Σε αυτό το πλαίσιο, 832 βίντεο που αφορούσαν τον πόλεμο έχουν ελεγχθεί για την εγκυρότητά τους, με τα 211 να αφαιρούνται από την πλατφόρμα. 

Παρόλα αυτά, ο καθηγητής του ΕΜΠΟ μας καλεί να συμφιλιωθούμε με την ιδέα του ότι ποτέ δεν θα αποκτήσουμε αρκετά αξιόπιστες τεχνολογίες εντοπισμού του τεχνητού περιεχομένου είτε αυτό είναι κείμενο, είτε εικόνα ή μουσική και ομιλία. «Αυτό που κάνουν οι άνθρωποι που εργάζονται ή συνεργάζονται με τις πλατφόρμες είναι ότι ακολουθούν μια συστηματική διαδικασία ελέγχου των δημοσιεύσεων και αναζήτησης της αρχικής πηγής. Στην καλύτερη περίπτωση, ίσως μπορούμε να δημιουργήσουμε εργαλεία που να βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους στην αναζήτηση πληροφορίας, αλλά απέχουμε πολύ από την αυτόματη επισήμανση των fake news, ειδικά με δεδομένο ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (ΜΓΜ), όπως είναι το ChatGPT ή το Google Bard, δεν έχουν –ακόμη– κάποιον ενσωματωμένο μηχανισμό ελέγχου της λογικής ενός επιχειρήματος ή ελέγχου της εφαρμογής της επιστημονικής μεθόδου», θα πει.

Και έπειτα, αν μιλάμε για τεχνητή νοημοσύνη, ερχόμαστε αντιμέτωποι με το πρόβλημα των «παραισθήσεων». Οπως εξηγεί ο Κ. Καρπούζης, «από τις πρώτες μέρες πειραματισμού με το ChatGPT, είδαμε ότι τα ΜΓΜ παράγουν λογικοφανές κείμενο με βάση όσα έχουν εκπαιδευθεί, το οποίο όμως έχει λογικά ή αντικειμενικά σφάλματα. Η πιθανότητα να παραχθεί ένα τέτοιο κείμενο αυξάνεται δραματικά όταν τα γεγονότα, οι τοποθεσίες και οι άνθρωποι για τους οποίους ρωτάμε ένα ΜΓΜ δεν έχουν περιγραφεί σε μεγάλους όγκους κειμένων, όπως κατά κόρον συμβαίνει για το περιεχόμενο που σχετίζεται με την Ελλάδα. Ετσι, το ΜΓΜ καταφεύγει στη δημιουργία συσχετίσεων που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα και οι οποίες φαίνονται λογικοφανείς με όσα λίγα ξέρει. Η παρενέργεια είναι ότι ένα τέτοιο παραπλανητικό κείμενο αποκτά τον δικό του σύνδεσμο, οπότε μπορεί το Google ή μια άλλη μηχανή αναζήτησης να το προσπελάσει, δημιουργώντας έτσι μια νέα, εκ των πραγμάτων λανθασμένη “γνώση”».

Η νέα εποχή των social media

Με έναν τρόπο, μοιάζει λες και οι ρόλοι έχουν αλλάξει: οι χρήστες των social media, από δημιουργοί περιεχομένου πλέον, είναι περισσότερο καταναλωτές μέσα σε αυτά.

«Με μια (μικρή) δόση υπερβολής, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι πλατφόρμες είναι αυτές που εκπαιδεύουν τους χρήστες και τους δημιουργούν, αντί να γίνεται το αντίστροφο», σχολιάζει από την πλευρά του ο Κ. Καρπούζης, που θεωρεί πως το ζήτημα πάει πέρα από τα κοινωνικά δίκτυα και είναι με έναν τρόπο και θέμα εκπαίδευσης. «Προσφέρουμε στα παιδιά μας μεγάλους όγκους πληροφορίας, χωρίς να τα εξοπλίζουμε με τις δεξιότητες που σχετίζονται με την αξιολόγησή της ή με το πώς θα χρησιμοποιήσουν την επιστημονική μέθοδο ή την απλή λογική για να δημιουργήσουν καινούργια γνώση. Eτσι, τελικά εκπαιδεύουμε καταναλωτές περιεχομένου, ενώ ακόμα και οι δημιουργοί ουσιαστικά προσαρμόζουν το περιεχόμενό τους σε αυτό που τους υπαγορεύει ο αλγόριθμος προτεραιοποίησης ενός ΜΚΔ ή ενός CDN, ώστε η δημιουργία τους να παρουσιασθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερους χρήστες: όλες οι διαφημίσεις είναι πλέον ίδιες, όλα τα thumbnails στο YouTube έχουν την ίδια δομή, και όλοι οι τίτλοι δημοσιεύσεων παραπέμπουν περισσότερο σε clickbait παρά στο ίδιο το περιεχόμενο», καταλήγει. 

Για τον καθηγητή το μεγάλο πρόβλημα αυτή τη στιγμή, αλλά και για τα επόμενα χρόνια, είναι η διαμερισματοποίηση των χρηστών και του περιεχομένου, κάτι που ενισχύει και το φαινόμενο των echo chambers: οι χρήστες θεωρούν ότι η επιλογή του Μέσου στο οποίο δημοσιεύουν ή στο οποίο περνούν την ώρα τους τούς χαρακτηρίζει, με τους 40+ να καταφεύγουν συνήθως στο Facebook αντί για το Instagram και το TikTok που χρησιμοποιούν οι νεότερες γενιές. Το LinkedIn κατακλύζεται από χρήστες που σπεύδουν να μοιραστούν μαζί μας τις επαγγελματικές τους επιτυχίες και τις νέες τους δεξιότητες, το Twitter περνά μια κρίση ταυτότητας, ενώ στη Δύση ξεχνάμε ότι ανατολικά από εμάς κυριαρχούν άλλα ΜΚΔ όπως το Telegram στις ανατολικές χώρες της Ευρώπης ή το Weibo και το WeChat στην Κίνα. Αντίστοιχα, εφαρμογές που ξεκίνησαν από την ανταλλαγή μηνυμάτων, όπως το Viber και το Whatsapp, έχουν πλέον ρίξει το βάρος τους στη δημιουργία online κοινοτήτων, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Google έχει αποσυρθεί προσωρινά από το συγκεκριμένο πεδίο αλλά τίποτα δεν εξασφαλίζει ότι δεν θα επανέλθει. Ετσι, φαίνεται να δημιουργούνται κοινότητες από χρήστες με βάση κοινά ενδιαφέροντα ή δημογραφικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά, μέσα στις οποίες διακινείται μόνο ένα μικρό ποσοστό του περιεχομένου που παράγεται συνολικά. Ετσι, αυτοί οι χρήστες αποκτούν μια περιορισμένη και στρεβλή εικόνα της κοινής γνώμης, στην οποία η πλειονότητα συμφωνεί με τα δικά τους πιστεύω, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους κάποια αντίθετη ή, έστω, διαφορετική άποψη. 

Οπως σχολιάζει κλείνοντας ο Κ. Καρπούζης: «Συνολικά, κινούμαστε σε μια κατεύθυνση όπου οι χρήστες απομακρύνονται ακόμα περισσότερο από τη δημιουργική διαδικασία και περιορίζονται στην κατανάλωση, χωρίς αυτό όμως να μπορεί εύκολα να τους επηρεάσει στην πολιτική τους στάση, παρά μόνο ίσως στην καταναλωτική συμπεριφορά. Τελικά, φαίνεται ότι η σπουδαιότερη χρήση των ΜΚΔ είναι στην κατεύθυνση της συλλογής δεδομένων, προτιμήσεων και ενδιαφερόντων από τους χρήστες, ώστε οι διαφημίσεις και το περιεχόμενο που εμφανίζεται να είναι στοχευμένα και, έτσι, να μεγιστοποιούν τον χρόνο που ξοδεύουμε στις πλατφόρμες. Μπορεί κάτι τέτοιο να ακούγεται σαν θεωρία συνωμοσίας, η πράξη όμως αυτό δείχνει, ειδικά σε περιόδους που τα γεγονότα προσφέρονται για να χωριστούμε σε δύο στρατόπεδα, όπως σε μεγάλες καταστροφές, εκλογικές διαδικασίες ή πολεμικές συρράξεις».

Πηγή:    https://www.kathimerini.com.cy/gr/geek/geek-social/giati-ta-social-media-epapsan-na-einai-social

Μήπως να θεραπεύσουμε και το σχολείο;

 

Χρυστάλλα Χατζηδημητρίου

8 Νοεμβρίου 2023

Ο Μιχάλης Παπαδόπουλος, εκπαιδευτικός ψυχολόγος στα σχολεία για χρόνια, συνταξιούχος πλέον, στη διάρκεια της θητείας του, αλλά και μετέπειτα με παρεμβάσεις του -κυρίως μέσα από βιβλία που έγραψε- συνδέει τη σχολική παραβατικότητα και τη βία, με την σχολική αποτυχία και τον αναλφαβητισμό. Και ως λύση επιμένει να προτείνει την προσαρμογή του σχολείου στο παιδί – ιδιαίτερα στο κοινωνικά «μειονεκτικό» παιδί – και όχι μόνο την προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο. Εξ ου και οι τίτλοι δύο εκ των βιβλίων του: «Θεραπεύοντας το σχολείο» και «Φυλακισμένα Γράμματα». Οι απόψεις του αυτές δεν είναι τυχαίες, αφού με τα προγράμματα που είχαν εισαχθεί στα σχολεία –κατόπιν δικών του πρωτοβουλιών- ήρθε σε άμεση επαφή με εκατοντάδες παιδιά που χαρακτηρίζονταν ως προβληματικά. Παιδιά που είχαν «κανονική» νοημοσύνη, όμως προέρχονταν από αδικημένες κοινωνικά τάξεις.

«Το παιδί, είχε εξηγήσει ο κ. Παπαδόπουλος σε μια συνέντευξη του, είναι θύμα της αναπαραγωγής των κοινωνικών ανισοτήτων, διότι με την εισδοχή του στο σχολείο διαθέτει λιγότερες «αποσκευές» ή πολιτισμικό κεφάλαιο όπως το ονομάζει ο Γάλλος κοινωνιολόγος Pierre Bourdieu, σε γλώσσα εμπειρίες και βιώματα από τα παιδιά των μεσαίων και των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Επιπλέον, τα παιδιά που δεν έλκονται από καμία επιβράβευση από τους δασκάλους, καταδικάζονται σε «αφωνία» με αποτέλεσμα τα γράμματα τους να καταλήγουν στη «φυλακή».

Ως μία από τις παθογένειες του σχολείου θεωρεί το ρυθμό της μάθησης, αφού αφιερώνεται ο ίδιος χρόνος για όλα τα παιδιά, ενώ το κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό μάθησης. Για αυτό και πολλοί μένουν απέξω, οδηγούνται στην περιθωριοποίηση και ίσως σε καταστροφικές συμπεριφορές. «Το  σχολικό κλίμα, υποστηρίζει, είναι ένας παράγοντας που σχετίζεται καθοριστικά, με τη βία και τη θυματοποίηση: όσο πιο θετικό είναι το σχολικό κλίμα, τόσο λιγότερη βία έχουμε».

Ένα άλλο παράγοντα που θεωρεί σημαντικό είναι ο ανταγωνισμός που χαρακτηρίζει το εκπαιδευτικό σύστημα. «Ο ανταγωνισμός σκοτώνει την ελεύθερη σκέψη, την κριτική σκέψη, τη φαντασία και την ευχαρίστηση στη γνώση. Τα παιδιά πρέπει να λειτουργούν σε ομάδες και να βοηθά το ένα το άλλο. Ο δάσκαλος πρέπει να ενθαρρύνει όλα τα παιδιά να σκεφτούν και όχι να υποδεικνύει για απαντήσεις, μόνο τον άριστο «Κωστάκη». Το σχολείο πρέπει να βοηθήσει ώστε να υποχωρήσει ο παιδικός εγωκεντρισμός. Ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό, είναι να βάλεις τα παιδιά να δουλεύουν σε ομάδα. Να μάθει το παιδί να περιμένει και τον άλλο…να μάθει να ακούει και την άλλη άποψη, να μάθει να μην επιδιώκει να είναι πάντα «πρώτος».

Ενδεχομένως όλα αυτά να ακούγονται πολύ ρομαντικά. Ωστόσο, τώρα που η συζήτηση για την σχολική βία φουντώνει, ίσως πρέπει να εντάξουμε και την ερώτηση: μήπως πρέπει να θεραπευτεί και το σχολείο;

Πηγή:    https://www.philenews.com/apopsis/arthra-apo-f/article/1405042/mipos-na-therapefsoume-ke-to-scholio/

Πόσο IQ διαθέτουν οι έξυπνες πόλεις;

 

Χρυστάλλα Χατζηδημητρίου

7 Νοεμβρίου 2023

Έξυπνες πόλεις, έξυπνα φώτα τροχαίας, έξυπνοι χώροι στάθμευσης, έξυπνες στάσεις, έξυπνοι μετρητές…

Ή πλέον τα πράγματα μας έχουν ξεπεράσει σε εξυπνάδα και δεν τα καταλαβαίνουμε ή κάποιοι μας δουλεύουν. Ποτέ άλλοτε η διακίνηση στους δρόμους δεν ήταν τόσο βασανιστική (πάντα ήτανε, αλλά όχι σε αυτό το βαθμό), αλλά ο υπουργός Συγκοινωνιών, δήμαρχοι και άλλοι, κάθε φορά που μιλάνε, αναφέρονται σε έξυπνα συστήματα.

Το ίδιο έξυπνα είναι κι όλα όσα συνδέουν τον πολίτη με την κρατική μηχανή. Ένα μαρτύριο να συμπληρώσεις και να υποβάλεις τη φορολογική δήλωση, χωρίς καν να έχεις να δηλώσεις τίποτα άλλο παρά ένα μισθό ή μία σύνταξη (τα οποία είναι ήδη δηλωμένα). Κι άλλο ένα μαρτύριο να βρεις τον τρόπο να πληρώσεις τις οφειλές. Και για απορίες, μπορείς –λέει- να τηλεφωνήσεις, ωστόσο δεν δίνεται αριθμός τηλεφώνου. Δίνεται φαξ. Υπάρχει άνθρωπος τη σήμερον ημέρα που επικοινωνεί με φαξ; Και έχουν όλοι οι πολίτες μηχανές να στέλνουν φαξ; Τι είναι, κάτι σαν βραστήρας νερού, είδος περίπου πρώτης ανάγκης που το έχουνε οι πλείστοι στο σπίτι; Πως συμβαδίζει η τόση εξυπνάδα με κάτι σχεδόν παρωχημένο;

Ως εναλλακτική λύση, μπορεί ο πολίτης να κατεβάσει (να κάνει download που λέμε και στα χωριά) ένα έγγραφο σε μορφή pdf, 14 σελίδων, για να λύσει τις απορίες του. Τόσο προχωρημένοι πλέον πρέπει να είναι οι πολίτες, που είτε 30 χρόνων είναι, είτε 80, θα πρέπει να γνωρίζουν πως να τα κάνουν όλα αυτά. Αλλιώς οι οφειλές τους θα στοιβαχτούν και θα πολλαπλασιαστούν (ή μπορούν να τα βάλουν σε ένα φάκελο και να τα αφήσουν στο γραφείο του υπουργού Οικονομικών κι ας βρει αυτός τον τρόπο να πάνε εκεί που πρέπει, όπως έκανε κάποιος απελπισμένος πολίτης). Όσον αφορά άλλα θέματα που έχουν να κάνουν με φορολογία, μπορεί κάποιος να τηλεφωνήσει στο 22308000 (για Λευκωσία) το οποίο –φυσικά- δεν απαντά κανείς. Όπως τα πλείστα κυβερνητικά τηλέφωνα ή τηλέφωνα Δήμων. Αν τύχει κι απαντήσει κάποιος, κι είναι –μάλιστα- και ευγενικός, είναι σαν να κέρδισες στο λόττο.

Για τα περί κοινωνικών ασφαλίσεων (εγγραφή στο Ergani και Sisnet) τα έχουμε ξαναπεί. Ηλικιωμένοι και οικιακοί βοηθοί εκπέμπουν sos κι όποιος έχει την καλοσύνη, την γνώση και τον χρόνο προστρέχει για βοήθεια.

Οι τράπεζες προσπαθούν να μην έχουν πλέον καμμιά επαφή με τους πελάτες, οι δημόσιες υπηρεσίες το ίδιο, οι δημοτικές παρομοίως. Έχουν περάσει όλοι σε μια έξυπνη εποχή κι έχουν αφήσει τους πολίτες απέξω να δεινοπαθούν να βρουν άκρη. Κι ενώ τα έξυπνα συστήματα είναι για να διευκολύνουν τη ζωή, εδώ έχει γίνει ακόμα πιο περίπλοκη για τον μισό πληθυσμό.

Πηγή:    https://www.philenews.com/apopsis/arthra-apo-f/article/1404624/poso-iq-diathetoun-i-exipnes-polis/

Το εμπόριο προσωπικών δεδομένων επηρεάζει τη ζωή μας

 

01/11/2023

του Έκτορα-Ξαβιέ Δελαστίκ

Πηγή: ΠΡΙΝ

Στοχοποίηση για πολιτική καμπάνια, αποκλεισμός από παροχή δανείου, μη πρόσληψη ή μη πρόσβαση σε υπηρεσίες, είναι μερικές από τις συνέπειες που μπορεί να υποστεί κανείς, εάν τα προσωπικά του δεδομένα βρεθούν σε μια λίστα που θα πέσει σε «κατάλληλα» χέρια. Μετά το άρθρο Εργοστάσια Παραγωγής Προσωπικών Δεδομένων, το Πριν συνεχίζει την περιήγηση στον σκοτεινό κόσμο της αγοράς στοιχείων.

Ταυτοποίηση προσώπων μέσω «ανωνυμοποιημένων» δεδομένων

Πρέπει να σημειώσουμε πως οι πληροφορίες για την εσωτερική λειτουργία του τομέα εμπορίας προσωπικών δεδομένων είναι εξαιρετικά περιορισμένες και κυρίως προέρχονται κυρίως από δημόσιες (διαφημιστικού χαρακτήρα) δηλώσεις στελεχών των εταιριών και από έρευνες ανεξάρτητων οργανισμών. Ακόμα πιο «σιωπηλές» από τους μεσίτες δεδομένων είναι οι εταιρίες από τις οποίες τα προμηθεύονται. Εφαρμογές που χρησιμοποιούμε στα κινητά μας τηλέφωνα, ιστοσελίδες που επισκεπτόμαστε, έως και τα μαγαζιά από τα οποία ψωνίζουμε [α] πωλούν τα προσωπικά μας δεδομένα (δεδομένα χρήσης, πελατολόγια, e-mail κ.α.) για χρηματικό και εμπορικό όφελος.

Για εσωτερική χρήση, μια εταιρία-μεσίτρια δεδομένων μπορεί να έχει όσο στοχευμένες και προσωπικές πληροφορίες επιθυμεί. Οι νομικοί περιορισμοί που μέχρι στιγμής υπάρχουν αφορούν τη στιγμή της αγοραπωλησίας και μόνο. Ως εκ τούτου, τα δεδομένα που διατίθενται προς πώληση είναι «ανωνυμοποιημένα» – χωρίς πληροφορίες ταυτοποίησης όπως είναι το όνομα ή το ανάλογο του ΑΦΜ. Περιέχουν συχνά τη διαφημιστική ταυτότητα συσκευής («MAID»), η οποία επιτρέπει την ταυτοποίηση μιας ηλεκτρονικής συσκευής, επιτρέποντας την αναγνώριση των συνηθειών του κατόχου και δυνητικά την αναγνώριση των άλλων συσκευών του. Μπορεί επίσης να περιέχουν πληροφορίες όπως e-mail, τηλεφωνικό αριθμό, δεδομένα γεωεντοπισμού και άλλα. Σύμφωνα με έρευνα του 2015 [β], το 90% 1,1 εκατομμυρίου ανθρώπων από βάση «ανωνυμοποιημένων» δεδομένων χρήσης πιστωτικών καρτών μπορούσαν να ταυτοποιηθούν από τις καταναλωτικές τους συνήθειες και μόνο. Έρευνα του 2019 [γ] βεβαιώνει πως το 99,8% των αμερικανών πολιτών μπορεί να ταυτοποιηθεί με ακρίβεια από «ανωνυμοποιημένα» δεδομένα που περιέχουν μόλις 15 δημογραφικές μεταβλητές, ένας αριθμός μικρός σε σχέση με το τι προσφέρεται στην αγορά προσωπικών δεδομένων.

Ψηφιακές λίστες για στοχοποίηση, οργανωμένο έγκλημα και απάτες

Στις παρυφές του εμπορίου προσωπικών δεδομένων αναπτύσσονται και μια σειρά μορφές εγκλήματος. Η πιο σπάνια αναδεικνύει την έλλειψη ελέγχου – αναφερόμαστε σε κακοποιητές που έχουν προμηθευτεί από μεσίτες δεδομένων τα προσωπικά στοιχεία του θύματος [δ]. Συχνότερα συναντούμε περιστατικά διαρροών των βάσεων δεδομένων [ε] τα οποία μετατρέπουν εκατοντάδες χιλιάδες ή εκατομμύρια ανθρώπους σε δυνητικούς στόχους οικονομικής απάτης [στ].

Πολύ σημαντικότερες όμως είναι οι περιπτώσεις όπου μεσίτες δεδομένων παρέχουν λίστες θυμάτων σε κυκλώματα απατεώνων. Το 2020 και 2021, οι μεσίτες δεδομένων Epsilon LLC, Macromark Inc. και KBM καταδικάστηκαν για την πώληση λιστών με τα στοιχεία ηλικιωμένων σε αβοήθητη κατάσταση σε απατεώνες, επί σειρά ετών και σε απόλυτη γνώση των απατών [ζ]. Μάλιστα, συνέλεγαν δεδομένα από τις επιτυχείς απάτες ώστε να διανθίζουν τις βάσεις δεδομένων τους.

Υπάρχει συνεχές φάσμα μεταξύ τέτοιων περιπτώσεων και πιο «γκρίζων» παραβιάσεων ατομικών δικαιωμάτων. Μεσίτες δεδομένων στις Η.Π.Α. έχουν παράσχει δεδομένα για τη θρησκευτική ευλάβεια μουσουλμάνων στις κρατικές υπηρεσίες [η] και δεδομένα τοποθεσίας ώστε υπερσυντηρητικές θρησκευτικές οργανώσεις να ταυτοποιήσουν ομοφυλόφιλους ιερείς [θ] παρακολουθώντας τους μέσω των κινητών τους τηλεφώνων. Εδώ και χρόνια είναι γνωστός ο εντοπισμός και προσωπική στοχοποίηση γυναικών με ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες με διαφημίσεις κατά των εκτρώσεων [ι] μέσω του εμπορίου των προσωπικών δεδομένων τους. Με τις απαγορεύσεις των αμβλώσεων, πλέον βρίσκονται υπό απειλή νομικών κυρώσεων ή και της φυσικής τους ασφάλειας με τα ίδια εργαλεία [ια].

Ο λόγος που η συντριπτική πλειοψηφία της βιβλιογραφίας μας προέρχεται από τις Η.Π.Α. είναι πως το τοπικό νομικό καθεστώς επιτρέπει να δραστηριοποιούνται οι μεσίτες δεδομένων με λίγο-πολύ θεσμοθετημένη νομική ασυλία. Πολλώ δε μάλλον δεδομένου του ότι παρέχουν αφειδώς δεδομένα στις δύο πτέρυγες του αμερικανικού εκλογικού συστήματος.

Συνεργασία των χαφιέδων του ίντερνετ με την αστυνομία

Μια εξαιρετικά σημαντική χρήση των προσωπικών δεδομένων είναι η αξιοποίησή τους από τις αστυνομικές και μυστικές υπηρεσίες. Κατ’ αρχάς, αρκετές εταιρίες έχουν συγκεκριμένες συμφωνίες με κυβερνήσεις κατά τις οποίες παρέχουν υπηρεσίες προς το κράτος με τα προσωπικά δεδομένα που συλλέγουν, όπως π.χ. η αντιμετώπιση φαινομένων απάτης [ιβ]. Σε περιπτώσεις όπως της εταιρίας Fog Data Science, «πελάτες» αποτελούν συγκεκριμένα οι διωκτικές αρχές. Εν προκειμένω, πωλούνται λεπτομερή αρχεία με όλες τις κινήσεις χιλιάδων πολιτών [ιγ] των οποίων τα δεδομένα τοποθεσίας είχαν την ατυχία να βρεθούν μέσω άγνωστων διαδρομών στην κατοχή της εταιρίας. Ακόμα πιο ωμή, η εταιρία ShotSpotter πουλά σε αστυνομικά τμήματα των Η.Π.Α. σύστημα μόνιμης μικροφωνικής παρακολούθησης φτωχών γειτονιών [ιδ], φανερώνοντας την ταξική διάκριση που βρίσκεται στην καρδιά της συζήτησης.

Οι διωκτικές και μυστικές υπηρεσίες αποτελούν πρώτα και κύρια δημόσιες υπηρεσίες. Σε μη στρατιωτικά καθεστώτα υπάρχει μια σειρά κανόνων και περιορισμών που περιορίζουν τη λειτουργία τους, οπότε και ένα μέρος των καθηκόντων τους γίνεται αναγκαστικά παρανόμως και εν κρυπτώ. Η συνεργασία με μεσίτες δεδομένων επιτρέπει όχι μόνο την πλήρη αποφυγή των περιορισμών στη συλλογή δεδομένων, αλλά τους δίνει και πρόσβαση σε τύπους δεδομένων που από πλευράς τεχνικής γνώσης και δυναμικού ποτέ δε θα μπορούσαν να αποκτήσουν. Ανάλυση των αρχείων της εταιρίας Xandr (περηφανεύεται πως έχει 5 δισεκατομμύρια (!) καταναλωτικές ταυτότητες) δείχνει πως έχει λίστες πολιτών σε κατηγορίες όπως «πολυπολιτισμικές οικογένειες», «έγκυες γυναίκες στην Πολωνία», «εθισμένοι σε οπιοειδή» μέχρι και «υπάλληλοι ανταγωνιστών της Volvo» [ιε]. Το Άγιο Δισκοπότηρο κάθε ολοκληρωτικού καθεστώτος.

Ποια είναι η πραγματική δύναμη των προσωπικών δεδομένων;

Εκκινώντας από την προηγούμενη ανάλυσή μας [ιστ] για το εμπόριο προσωπικών δεδομένων, αυτή την εβδομάδα θα επικεντρωθούμε συγκεκριμένα στην αξία χρήσης. Πόσο μεγάλη συλλογική απάτη είναι ή δεν είναι άραγε το διαβόητο εμπόριο προσωπικών δεδομένων; Είναι όντως μια πυριτιδαποθήκη πληροφοριών για κάθε χρήση, ή είναι ένα οικοσύστημα επιχειρηματιών που πουλάνε μεταξύ τους περισσότερο αέρα απ’ ότι η Wall Street; Και αν πουλάνε αέρα κοπανιστό, αυτό επηρεάζει την καθημερινότητά μας; Όπως πάντα, οι απαντήσεις είναι εύκολα κατανοητές, αλλά πιο περίπλοκες από ένα ναι/όχι. Ας τις ξεδιαλύνουμε από την αρχή, ξεκινώντας από το παράδειγμα της Acxiom, της μεγαλύτερης εταιρίας του τομέα, η οποία θεωρείται πως έχει από τις πιο ακριβείς βάσεις δεδομένων.

Όταν μια εταιρία έχει καυχηθεί πως έχει στην κατοχή της στοιχεία για περίπου 500 εκατομμύρια ανθρώπους με περίπου 1.500 στοιχεία για το κάθε άτομο [ιζ], το ζήτημα της ακρίβειας αυτών των στοιχείων είναι κολοσσιαίας σημασίας. Σύμφωνα με την Pam Dixon, ιδρύτρια και διευθύντρια του Παγκόσμιου Φόρουμ Ιδιωτικότητας (World Privacy Forum), κατά την έρευνά τους πάνω σε βάσεις δεδομένων της Axciom παρατήρησαν μια ακρίβεια της τάξης του 50%, υποδεικνύοντας πως άλλες βάσεις μπορούν να είναι χαμηλότερης ποιότητας. Τι σημαίνει στην πράξη αυτό το επίπεδο ανακρίβειας; Μια κατηγορία είναι η πληροφόρηση για συγκεκριμένο άτομο – μια επιχείρηση αρνείται να σας προσλάβει επειδή το όνομά σας εμφανίστηκε σε μια λίστα ανθρώπων που πιθανολογείται πως κάνουν χρήση ναρκωτικών, ή μια τράπεζα αρνείται να συμφωνήσει σε διακανονισμό κόκκινου δανείου καθώς δίπλα στο όνομά σας είναι ένα σκορ που σας χαρακτηρίζει ως «πολύ φτωχό για να αποπληρώσει». Σε τέτοιες περιπτώσεις έχουμε μια σειρά αυθαίρετων διακρίσεων οι οποίες μπορούν να βασιστούν σε απίθανα στοιχεία. Επί παραδείγματι, η γειτονιά που κατοικείτε, η καταγωγή σας ή το πόσο συχνά κάνει διαδικτυακές αγορές μέσω του Wi-Fi του σπιτιού σας ο γιος σας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από μια ιδιωτική ασφαλιστική ώστε να αποφασίσει να αυξήσει τα ασφάλιστρά σας [ιη], καθώς ένα σκορ της μπορεί να λαμβάνει υπ’ όψιν τέτοιους παράγοντες. Διακρίσεις που σε ατομικό επίπεδο μπορεί να βασίζονται δηλαδή σε «στοιχεία-σκουπίδια».

Όμως η πραγματική ισχύς αυτών των δεδομένων δε βρίσκεται στην πληροφόρηση επί προσωπικού, αλλά στην κοινωνική έρευνα. Εάν ρωτηθείτε να μαντέψετε την ηλικία ενός καταναλωτή χωρίς καμία πληροφορία ή φωτογραφία του, έχετε ελάχιστες πιθανότητες να μαντέψετε σωστά. Πράγμα που σημαίνει πως μια «50% σωστή μαντεψιά» αποτελεί τεράστια βελτίωση. Εάν δε ο στόχος σας είναι να εντοπίσετε μια πολύ συγκεκριμένη δημογραφική κατηγορία (π.χ. «ηλικιωμένοι αβοήθητοι Αμερικανοί» [ζ]), τότε μπορείτε με ένα μικρό ποσό να αποκτήσετε μια βάση χιλίων ατόμων, εκ των οποίων εκατοντάδες θα είναι όντως ακριβώς αυτό που ψάχνατε.

Προσωποποιημένες πολιτικές καμπάνιες

Προσεκτική ανάγνωση αυτού υποδεικνύει αμέσως την αξιοποίηση τέτοιων στοιχείων σε πολιτικές καμπάνιες. Το πιο πολυσυζητημένο γεγονός είναι το σκάνδαλο της Facebook – Cambridge Analytica. Εν συντομία, η Cambridge Analytica δημιούργησε μια εφαρμογή στο Facebook ώστε να συγκεντρώσει τα προσωπικά δεδομένα 87 εκατομμυρίων προφίλ [ιθ], τα οποία χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για πολιτικό επηρεασμό ψηφοφόρων. Το δρόμο της δικαιοσύνης πήρε η αξιοποίηση αυτών των δεδομένων στις προεκλογικές εκστρατείες του Τεντ Κρουζ το 2015 και του Ντόναλντ Τραμπ το 2016 στις Η.Π.Α. Επρόκειτο για μια στιγμή δημόσιας λογοδοσίας που περισσότερο είχε να κάνει με τις ενδοαστικές αντιφάσεις όσον αφορά τη μετακίνηση της ρητορικής του Ρεπουμπλικανικού κόμματος σε νεοφασιστική κατεύθυνση αμερικανικού τύπου, παρά με απόρριψη αυτού του εργαλείου. Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία το αμυντικό άρθρο «It’s time we harnessed Big Data for good» [κ], στελεχών της εταιρίας δημοσίων σχέσεων Edelman, με το οποίο υπεραμύνεται της χρήσης δεδομένων προβάλλοντας ως επιχείρημα την αντιμετώπιση του trafficking. Θα ήταν αστείο να υποθέσουμε πως όλα αυτά τα εργαλεία ξεχνιούνται όταν η εταιρία αναλαμβάνει τη βελτίωση της δημόσιας εικόνας της Σαουδικής Αραβίας μετά τη δολοφονία του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι [κα], του πετρελαϊκού λόμπι [κβ] και της κυβέρνησης Μητσοτάκη [κγ].

Η δήλωση στο ακροδεξιό αμερικανικό κανάλι Fox News του στελέχους των Ρεπουμπλικανών Ράινς Πρίμπους κάνει απόλυτα σαφές αυτό το γεγονός: «καθετί για σχεδόν κάθε δυνητικό ψηφοφόρο στην Τζόρτζια είναι γνωστό, […] τι μπύρα πίνουν, τι αμάξι οδηγούν, πόσα παιδιά έχουν, και όλα αυτά τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για να στοχεύσουμε κάθε έναν ψηφοφόρο στην Τζόρτζια» [κδ]. Πολιτικοί σχηματισμοί αξιοποιούν συστηματικά συμπεριφορικές αναλύσεις ώστε να απευθυνθούν σε κάθε κοινωνική ομάδα με τα συνθήματα και το ιδεολογικό προφίλ το οποίο τη συγκινεί. Σε ανακοίνωσή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Προστασίας Δεδομένων αναγνωρίζει ως γεγονός την όλο και μεγαλύτερη χρήση προσωπικών δεδομένων σε στοχευμένες πολιτικές καμπάνιες [κε]. Το νομικό καθεστώς της ΕΕ σε αυτά τα ζητήματα αναθεωρείται κυρίως σε αντίδραση αποκαλύψεων που λαμβάνουν χώρα στις ΗΠΑ και αποφεύγονται εντυπωσιακά οι συγκεκριμένες έρευνες για την όποια χρήση προσωπικών δεδομένων λαμβάνει χώρα εντός ΕΕ [κστ].

Αυτή η αλλαγή εργαλείων είναι φυσικό να επηρεάζει και τον στρατηγικό σχεδιασμό μιας πολιτικής καμπάνιας. Ένα απτό παράδειγμα είναι η υπερβολικά εξωστρεφή υποκρισία που παρατηρούμε εσχάτως, με το ίδιο πολιτικό πρόσωπο να υποστηρίζει διαμετρικά αντίθετες θέσεις σε διαφορετικές δημόσιες εμφανίσεις του. Η εταιρία ή επικοινωνιακή ομάδα που έχει αναλάβει τη διαχείριση της διαφημιστικής καμπάνιας έχει αποφασίσει εκ των προτέρων ποιο ακριβώς κοινό θα πλημμυρίσει στοχευμένα με κάθε συγκεκριμένο βίντεο, συχνά αξιοποιώντας επιθετικά τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης [κζ] ώστε να εξασφαλίσει την απουσία αντίθετων μηνυμάτων. Για τη δική μας στρατηγική αυτό σημαίνει πως καμία ανάδειξη πολιτικής υποκρισίας δεν έχει νόημα αν δεν έχουμε αντίστοιχα στοχευμένη πρόσβαση σε κάθε μία από αυτές τις κοινωνικές ομάδες, αν δεν μπορούμε να βρισκόμαστε στον μικρόκοσμό τους όσο τουλάχιστον βρίσκεται η κυρίαρχη προπαγάνδα. Πρόκειται για μια τακτική αποτελεσματική στην εποχή όπου σημείο αναφοράς ήταν μια χούφτα κεντρικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης εθνικής εμβέλειας, κάνοντας αδύνατη τη συγκάλυψη της υποκρισίας.

Αναλόγως κατανοητή γίνεται πλέον η εμφάνιση «από το πουθενά» πολιτικών σχηματισμών και προσώπων. Για εμάς που είμαστε εκτός του κοινού τους, είναι «από το πουθενά», την ίδια στιγμή που το επιλεγμένο κοινό τους έχει την εντύπωση πως το σύνολο της πολιτικής ζωής κινείται γύρω από το διαφημιζόμενο πολιτικό προϊόν.

Βιβλιογραφία

[α] Morrison, S. (2020, December 4). How retailers track your every move in exchange for coupons and convenience. Vox. https://www.vox.com/recode/21587779/shopping-deals-coupons-privacy-data-collection-retail  

[β] de Montjoye, Y.-A., Radaelli, L., Singh, V. K., & Pentland, A. “Sandy.” (2015). Unique in the shopping mall: On the reidentifiability of credit card metadata. Science, 347(6221), 536–539. https://doi.org/10.1126/science.1256297  

[γ] Rocher, L., Hendrickx, J. M., & de Montjoye, Y.-A. (2019). Estimating the success of re-identifications in incomplete datasets using Generative Models. Nature Communications, 10(1). https://doi.org/10.1038/s41467-019-10933-3 

[δ] Jr., R. O., & Post, T. W. (2002, January 6). Online firm gave victim’s data to Killer. Chicago Tribune. https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2002-01-06-0201060305-story.html  

[ε] Los Angeles Times. (2017, December 22). Alteryx Data Breach exposed 123 million American households’ information. Los Angeles Times. https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-alteryx-data-breach-20171222-story.html  

[στ] Selyukh, A. (2017, September 8). 3 equifax executives sold stock days after Hack that wasn’t disclosed for a month. NPR. https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2017/09/08/549434187/3-equifax-executives-sold-stock-days-after-hack-that-wasnt-disclosed-for-a-month  

[ζ] Simmons, A. (2022, July 25). Data brokers, elder fraud, and Justice Department investigations. Default. https://www.lawfaremedia.org/article/data-brokers-elder-fraud-and-justice-department-investigations 

[η] Keegan, J., & Ng, A. Gay/Bi Dating App, Muslim Prayer Apps Sold Data on People’s Location to a Controversial Data Broker – The Markup. https://themarkup.org/privacy/2022/01/27/gay-bi-dating-app-muslim-prayer-apps-sold-data-on-peoples-location-to-a-controversial-data-broker 

[θ] Boorstein, M., & Kelly, H. (2023, May 2). Catholic group spent millions on app data that tracked gay priests. The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/dc-md-va/2023/03/09/catholics-gay-priests-grindr-data-bishops/ 

[ι] Sherman, J. (2022, September 19). The data broker caught running anti-abortion ads-to people sitting in clinics. https://www.lawfaremedia.org/article/data-broker-caught-running-anti-abortion-ads%E2%80%94-people-sitting-clinics 

[ια] Singer, N. (2022, August 29). F.T.C. sues over tracking data that could expose visits to abortion clinics. The New York Times. https://www.nytimes.com/2022/08/29/business/ftc-lawsuit-tracking-data-abortion.html 

[ιβ] Data brokers raise privacy concerns – but get millions from the Federal Government. POLITICO. https://www.politico.com/news/2022/12/21/data-brokers-privacy-federal-government-00072600 

[ιγ] Release, P. (2022, September 1). Data broker helps police see everywhere you’ve been with the click of a mouse: Eff investigation. Electronic Frontier Foundation. https://www.eff.org/press/releases/data-broker-helps-police-see-everywhere-youve-been-click-mouse-eff-investigation 

[ιδ] Blackwell, C., Eichinger, D., & Weill-Greenberg, E. (2023, October 4). Police surveillance firms are just data-brokers by another name. The Appeal. https://theappeal.org/police-surveillance-firms-are-just-data-brokers/  

[ιε] Ingo. (2023, July 6). Surveillance Advertising in Europe: The Adtech industry tracks most of what you do on the internet. this file shows just how much. netzpolitik.org. https://netzpolitik.org/2023/surveillance-advertising-in-europe-the-adtech-industry-tracks-most-of-what-you-do-on-the-internet-this-file-shows-just-how-much/ 

[ιστ] Εργοστάσια παραγωγής προσωπικών δεδομένων. Εφημερίδα ΠΡΙΝ. (2023, October 11). https://prin.gr/2023/10/ergostasia/ 

[ιζ] Singer, N. (2012, June 16). Mapping, and sharing, the consumer genome. The New York Times. https://www.nytimes.com/2012/06/17/technology/acxiom-the-quiet-giant-of-consumer-database-marketing.html 

[ιη] Paul Boutin On 5/30/16 at 2:30 PM EDT. (2016, June 16). The secretive world of selling data about you. Newsweek. https://www.newsweek.com/secretive-world-selling-data-about-you-464789  

[ιθ] Meredith, S. (2018, April 10). Facebook-cambridge analytica: A timeline of the data hijacking scandal. CNBC. https://www.cnbc.com/2018/04/10/facebook-cambridge-analytica-a-timeline-of-the-data-hijacking-scandal.html  

[κ] Grove, B., & Bedi, A. (n.d.). It’s time we harnessed big data for good. Edelman. https://www.edelman.com/insights/its-time-we-harnessed-big-data-for-good 

[κα] Larkin, E. (2022, July 20). Saudi Arabia recruits Edelman to help transform Global Perception. PR Week. https://www.prweek.com/article/1793441/saudi-arabia-recruits-edelman-help-transform-global-perception 

[κβ] Coleman, J. (2018, September 4). Leaked: What you should know about Edelman and TransCanada’s attack plan. Greenpeace USA – We fight for a greener, more peaceful world. https://www.greenpeace.org/usa/leaked-edelman-transcanadas-pr-attack-plan/ 

[κγ] Η πολυεθνική του λόμπινγκ στην υπηρεσία της κυβέρνησης Μητσοτάκη – R•U. R. (2021, September 20). https://www.reportersunited.gr/6340/i-polyethniki-toy-lompingk-stin-ypiresia-tis-kyvernisis-mitsotaki/ 

[κδ] Data brokers: Last Week Tonight with John Oliver (HBO). YouTube. (2022, April 10). https://youtu.be/wqn3gR1WTcA?si=m8BGfZIb9OLIDp27&t=1206  

[κε] Statement 2/2019 on the use of personal data in the course … – europa.eu. (n.d.). https://edpb.europa.eu/sites/default/files/files/file1/edpb-2019-03-13-statement-on-elections_en.pdf  

[κστ] Blasi Casagran, C., & Vermeulen, M. (2021). Reflections on the murky legal practices of political micro-targeting from a GDPR perspective. International Data Privacy Law, 11(4), 348–359. https://doi.org/10.1093/idpl/ipab018  

[κζ] Ο Άγνωστος Ψηφιακός πόλεμος χειραγώγησης και προπαγάνδας. Εφημερίδα ΠΡΙΝ. (2023, June 9). https://prin.gr/2023/06/o-deksios-igetis-kai-oi-diadiktiakoi-filoi-tou/ 

Συντομευμένη εκδοχή του κειμένου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (22.10.23)

Πηγή:   https://info-war.gr/to-emporio-prosopikon-dedomenon-epir/

28η Οκτωβρίου 2023. Οι εθνικές εορτές με πονάνε. Με πονάνε πολύ!

 

ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΦΤΙΑΚΑ* 

Κατ΄αρχάς διότι απορώ πραγματικά και εξίσταμαι με τις επιλογές και τις θυσίες αυτών που αγωνίστηκαν στην πρώτη γραμμή.  Έπειτα διότι κάθομαι κι αναλογίζομαι τι υπέφεραν και τι πρόσφεραν άνθρωποι απλοί, καθημερινοί και αθώοι που πιάστηκαν στη δίνη του πολέμου.  Και τέλος επειδή με πραγματική στενοχώρια διαπιστώνω κάθε, μα κάθε χρόνο, ότι ενώ χρωστάμε την ύπαρξή μας στους ανθρώπους αυτούς, επώνυμους και ανώνυμους, χρωστάμε την συνέχιση της ζωής στη χώρα μας (αυτό πιάνει και Κύπρο και Ελλάδα) χρωστάμε το σημερινό βιοτικό μας επίπεδο σε όλες και όλους αυτούς, επιλέγουμε -κάθε χρόνο και πιο πολύ- να τιμούμε τις επετείους αυτές στα καφέ και στα Mall, στη δε Κύπρο, ας μου συγχωρεθεί η λυπηρή επισήμανση, με ΟΛΑ τα καταστήματα ανοιχτά.  

Αλλά πιό πολύ, πιο πολύ απ’ όλα με πονάει ένα και βασικό:  το ότι διαπιστώνω όλο και πιο ξεκάθαρα χρόνο με το χρόνο, ότι όλο αυτό το αίμα που χύθηκε, όλος αυτός ο απίστευτος πόνος, όλη αυτή η καταστροφή και η δυστυχία δεν μας έχει διδάξει τίποτα!  Τίποτα απολύτως!  Κι ας πληθαίνουν οι ερευνητικές αποδείξεις και τα βιβλία της ιστορίας, κι ας μαλλιάζει η γλώσσα των δασκάλων στα σχολεία, κι ας γίνονται παρελάσεις επί παρελάσεων και εκφωνούνται λόγοι και πανηγυρικοί όλων των ειδών…

Άκουσα πριν λίγες μέρες από κάποιον που αγαπώ πολύ και με τον οποίον ποτέ δεν κάνουμε πολιτικές συζητήσεις αλλά μιλάμε για χωράφια, σοδειές και ζώα, για τρύγους και μάζεμα ελιών, έτσι απροσδόκητα, απροειδοποίητα και απρόκλητα την εξής φράση:  ‘Ξέρεις, οι Ισραηλινοί πολεμούν και για μας τώρα!’  Το ‘μας’. Να σημαίνει λίγο την Κύπρο, λίγο τη Χριστιανοσύνη, λίγο τον ‘πολιτισμένο κόσμο’.  Έμεινα άφωνη, και πραγματικά σπάνια μου συμβαίνει αυτό.  Φοβήθηκα ότι αν ανοίξω το στόμα μου θα δυσκολευτώ να συγκρατηθώ, θα πω πράγματα που θα μας πληγώσουν, και δεν θα έχω και το επιθυμητό αποτέλεσμα.  Αλλά πέρασαν μέρες από τότε, η κατάσταση στη Γάζα χειροτερεύει διαρκώς, η παγκόσμια αντίδραση και η αντίδραση των χωρών που με ενδιαφέρουν (Ελλάδα και Κύπρος) είναι γελοία - και δεν με εκπροσωπεί στο ελάχιστο, ας προσθέσω εδώ- και η λύπη μου γίνεται όλο και πιο βαρειά και μου πιέζει το στήθος.  Και φοβάμαι, φοβάμαι πολύ, μήπως υπάρχουν κι άλλοι αθώοι, άμαθοι από πολιτικά, καλοπροαίρετοι, απλοί άνθρωποι, που συμμερίζονται τέτοιες απόψεις.  Και η πίεση από την Αμερική και την παρέα της έχει γίνει τόσο αφόρητη που κανένας δεν τολμάει να μιλήσει και να πει αυτό που σκέφτεται, κι όσοι διαφωνούν μ’ αυτό το ολοκαύτωμα που λαμβάνει χώραν όπως εμείς πίνουμε το κρασί μας, λευκό ή ροζέ - ο καιρός καλά κρατάει ακόμα-, δεν τολμούν να μιλήσουν. Και σιωπούμε όλοι μπροστά σ’ αυτόν τον όλεθρο, ενώ ταυτόχρονα διαμαρτυρόμαστε ότι κανείς δεν μίλησε για μας, κανείς δεν στάθηκε να μας βοηθήσει όταν κι εμείς υποφέραμε, όταν γίναμε κι εμείς ολοκαύτωμα.

Έβλεπα λοιπόν εχτές στο ΕΡΤφλιξ ένα αφιέρωμα στις γυναίκες και τις εμπειρίες τους στην Ελλάδα κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.  Αβάσταχτο αφιέρωμα.  Κι εκείνα που ήξερα, κι εκείνα που έμαθα, όλα αβάσταχτα.  Θα εστιάσω -πόσες μέρες να γράφω;- στις σφαγές αμάχων.  Στα Κερδύλλια, τον Χορτιάτη και τα Καλάβρυτα.  

Τα Καλάβρυτα τα ξέρετε όλοι φαντάζομαι.  13.12 1943.  Οι άντρες εκτελέστηκαν, οι γυναίκες και τα παιδιά μαζί με τους ηλικιωμένους κλείστηκαν στο σχολείο του χωριού όπου οι άντρες της Βέρμαχτ άναψαν φωτιά για να τους κάψουν ζωντανούς.  Το μουσείο και το μνημείο είναι συγκλονιστικά.  Μην παραλήψετε να πάτε να τα δείτε - θα το ζήσετε όλο το δράμα ξανά…

Το Χορτιάτη εγώ δεν τον ήξερα.  2/9/1944.  Στη φάση αποχώρησης ο γερμανικός στρατός, το ίδιο μοτίβο, οι άντρες εκτελέστηκαν, οι γυναίκες και τα παιδιά κλείστηκαν στο φούρνο του χωριού και οι στρατιώτες άναψαν φωτιά και τους έκαψαν ζωντανούς - βλέπετε τα γυναικόπαιδα δεν είχαν καν την τιμή της εκτέλεσης για να μη σπαταλώνται άδικα τα πολύτιμα πυρομαχικά των Ναζί.  Φτηνές ζωές, φτηνά μέσα εκτέλεσης…. 

Δείτε τη σειρά της ΕΡΤφλιξ ‘Οι μνήμες πέτρωσαν μέσα της’.  Ακούστε τα τότε κοριτσάκια και τωρινές γιαγιάδες να διηγούνται απίστευτα ψύχραιμα, με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες το τι ακριβώς συνέβη!

Και μετά τα Κερδύλλια!  17/10/1941 - κάτι τους έπιανε τους φθινοπωρινούς μήνες και γίνονταν λυκάνθρωποι-.  Τα Κερδύλλια δεν τα ξέρω από την ΕΡΤφλιξ.  Δεν αναφέρονται εκεί.  Τα ξέρω από το χωριό μου.  Είναι η πρώτη σφαγή αμάχων στη βόρεια Ελλάδα από τους Γερμανούς στην Κατοχή.

Το ίδιο εκείνο το βράδυ, στις 17 του Οκτώβρη του 1941, έφτασε στη Νιγρίτα με τα πόδια (50 χιλιόμετρα απόσταση) ξυπόλυτη, ξέπνοη, αναμαλλιασμένη, κατάκοπη, κατατρομαγμένη, με το μοναχογιό της στην αγκαλιά, η θεία μου η Ελένη!  Ήταν από τις γυναίκες εκείνες που πρόλαβαν να φύγουν αλλόφρονες από το χωριό όταν οι Γερμανοί εκτελούσαν τους άντρες του χωριού και έβαζαν φωτιά στα σπίτια.  Σε μια κατοπινή φάση οι Γερμανοί θα έκαιγαν και το δικό μας το σπίτι, το σπίτι του πατέρα μου που ήταν τότε γύρω στα δώδεκα, και θα τον άφηναν ΚΑΙ άστεγο μέσα στην ορφάνια του.  Αλλά η σφαγή τουλάχιστον στη Νιγρίτα απετράπη, παρόλο που ο τοπικός πληθυσμός οδηγήθηκε στο εκκλησάκι του Αγίου Νικήτα έξω από το χωριό και χωρίστηκε -κατά το ειωθός- σε άντρες και γυναίκες, και ο παππούς μου τους αποχαιρέτησε από μακριά, και η μάνα μου, πέντε χρονών τότε, γραπώθηκε από τα φουστάνια της μάνας της και κρατούσε την ανάσα της.  Ο παππούς μου έλεγε για τη μέρα αυτή μια ιστορία, που ήταν πολύ ωραία για να είναι αληθινή, αλλά που εγώ την άκουγα με βαθιά προσήλωση για χρόνια, πως κάποιος φιλότιμος Γερμανός αξιωματικός -λέμε τώρα- αναγνώρισε κάποιον φίλο του, αγκαλιάστηκαν, συγχωρέθηκαν και όλοι οι αιχμάλωτοι αφέθηκαν ελεύθεροι.   Οι πιθανότητες είναι ότι κάποια πληροφορία δόθηκε την τελευταία στιγμή στα κατοχικά στρατεύματα που έστρεψε την προσοχή τους σε άλλη κατεύθυνση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπήρξαν άλλες επιμέρους εκτελέσεις στην πόλη κατά τη διάρκεια της κατοχής, όπως εύκολα διαπιστώνουμε από το internet.

Τη θεία την Ελένη τη γνώρισα καλλίτερα όταν ήμουν πρωτοετής φοιτήτρια στη Φιλοσοφική Αθηνών και έκανα την λαογραφική μου εργασία στη Νιγρίτα εκείνο το πρώτο καλοκαίρι.  Σκατά βαθμό πήρα στο μάθημα -πόσο άσχετοι είναι ώρες-ώρες οι δάσκαλοι- αλλά η εμπειρία της επιτόπιας έρευνας ήταν καθοριστική για μένα!  Η Ελένη, ήταν πια γιαγιά, με παιδιά και εγγόνια.  Τέσσερεις κόρες χάρισε στον θείο μου (θείο της μαμάς μου για να ακριβολογούμε), αλλά ο γιός παρέμεινε μονάκριβος, και ήταν ο γιός του εκτελεσμένου Κερδυλλιώτη, το όνομά του στον κατάλογο των εκτελεσθέντων στο σημερινό μνημείο.  Ήταν πανέμορφη!  Με κείνη την ήρεμη ομορφιά που δεν ξέρει το όνομά της, καθόταν, γιαγιά πια, και κεντούσε στην αυλή και μιλούσε και τραγουδούσε με μια τόσο μελωδική φωνή που ανταγωνιζόταν τα πουλιά στα κλαριά!  Και το γέλιο της!  Το κληροδότησε στις κόρες της αυτό το γέλιο, ήταν ίσως το πιο μελωδικό γέλιο που έχω ακούσει ποτέ…  Δεν μιλούσε για δυσάρεστα πράγματα η θεία μου, και δεν μου διηγήθηκε ποτέ η ίδια  τα γεγονότα, δυστυχώς λέω τώρα, αλλά ήταν πολλοί άλλοι πρόθυμοι να μου τα διηγηθούν.  Σκέψου, λέω, να είχαν καταφέρει να την κάψουν κι αυτή ζωντανή, όπως τόσες άλλες, και να χάναμε όλην αυτή την ομορφιά και τη χαρά από τη ζωή μας…

Και υπάρχει, βέβαια, ένας συνδετικός κρίκος για όλες αυτές τις σφαγές.  Κάθε, μα κάθε φορά, και στα Καλάβρυτα, και στον Χορτιάτη, και στα Κερδύλλια, και παντού αλλού στην Ελλάδα, οι εκτελέσεις, οι σφαγές και οι φωτιές και η πλήρης καταστροφή χωριών και πόλεων μέχρις θεμελίων, ήταν αντίποινα για τις πράξεις των ανταρτών.

Ποιοί ήταν οι αντάρτες; Ήταν ο ΕΛΑΣ τρομοκρατική οργάνωση;  Ήταν η Αντίσταση ένα λάθος;  Έπρεπε να κάτσουν όλοι φρόνιμοι, όπως διέταζαν οι Γερμανοί, και να συνεργαστούν, όπως κάποιοι κατάπτυστοι έπραξαν, για να γλυτώσουν;

Εδώ σας έχω μια άλλη ωραία ιστορία!

Όταν πρωτογνώρισα τον άντρα μου - ήρθαμε Κύπρο τώρα- εργαζόταν σε μία αγγλική εταιρεία που έκανε επίβλεψη σε μια ελληνική κατασκευαστική εταιρεία στη Λεμεσό.  Ο προϊστάμενος της ομάδας, ένας Άγγλος, παλιός πεπειραμένος μηχανικός με εξαιρετικές διοικητικές ικανότητες είχε συγκροτήσει μια έξοχη ομάδα Κυπρίων ειδικών.   Η ομάδα αυτή λειτουργούσε με όρους οικογένειας, παρόλες τις διαφορές σε ηλικία, φύλο, σπουδές και αρμοδιότητες.  Τους πρόλαβα κι εγώ!  Ήταν μια υπέροχη παρέα που περνούσε μαζί χρόνο εντός και εκτός δουλειάς, που έτρωγε και έπινε και γλεντούσε με κάθε ευκαιρία, που αγαπούσε και στήριζε ο ένας τον άλλο, πάντα υπό την πατρική εποπτεία του Εγγλέζου μάστρου.  Όταν εκείνος έφυγε για την Αγγλία, μετά την περάτωση του έργου, κράτησε επαφή με όλους, επισκέφτηκε με τη γυναίκα του πολλές φορές από τότε το νησί και διατηρούν και οι δύο τις καλλίτερες αναμνήσεις από την Κύπρο.  Τους επισκεφτήκαμε κι εμείς στη Αγγλία και διατηρούμε από τότε ετήσια χριστουγεννιάτικη αλληλογραφία.

Μας έδενε πάντα μια αμοιβαία αγάπη και εκτίμηση με τον John -ας τον πούμε-.  Και μπορούσαμε να συζητήσουμε χαρούμενα και ευδιάθετα τα πάντα μαζί του, με τις απόψεις μας συνήθως να συγκλίνουν - ήταν άνθρωπος του κόσμου και είχε ζήσει σε πολλές χώρες για πολλές δεκαετίες, όπως είναι σύνηθες με τους Εγγλέζους μηχανικούς που εργάζονται σε τέτοιες εταιρείες.  Ένα μόνο θέμα δεν αγγίζαμε ποτέ, διότι ήταν ακανθώδες!  Το θέμα της ΕΟΚΑ και του απελευθερωτικού αγώνα του 55-59.  Ο John ανήκε στη γενιά του πεθερού μου, μια γενιά που είχε ζήσει από πρώτο χέρι τον κυπριακό αγώνα.  Ο πεθερός μου έκανε αιχμάλωτος των Εγγλέζων στα κρατητήρια της Κοκκινοτριμιθιάς, κι ο John θεωρούσε την ΕΟΚΑ τρομοκρατική οργάνωση!

Ήταν η πρώτη φορά που το άκουσα!  Από το στόμα του!  Όλη αυτή η εποποιία, η δόξα και η τιμή η δικιά μας, θυσίες, εκτελέσεις, σκοτωμοί, αιματοχυσίες, όλος αυτός ο τιμημένος αγώνας για μας -ο Αυξεντίου είναι από τους αγαπημένους μου ήρωες όλων των εποχών- ήταν για τον John μια τρομοκρατική οργάνωση!  Αντάρτες δηλαδή που δρούσαν ενάντια στο καθεστώς, και έπρεπε να εξοντωθούν πάρει θυσία!  Κανένα ελαφρυντικό, καμμία διαπραγμάτευση, κανένας συμβιβασμός.  Άντρες, γυναίκες, παιδιά, πρέπει όλοι να πάρουν ένα γερό μάθημα!  Φυλακίσεις, εξορίες, βασανιστήρια και εκτελέσεις!

Σας θυμίζει κάτι;

Πριν χρόνια, ήμουν ακόμα φοιτήτρια, βρέθηκα σε ένα μεγάλο διεθνές συνέδριο στο Cardiff της Ουαλίας.  Στην τελετή έναρξης του συνεδρίου, αφού ακούσαμε ανδρικές χορωδίες και γυναικείες άρπες, κι ένα σωρό λόγους και ομιλίες, αποφάσισε ο πρόεδρος του συνεδρίου να μας δείξει ακριβώς πόσο διεθνές ήταν το συνέδριο.  Φώναζε λοιπόν ονόματα χωρών και σηκωνόμασταν όσοι ήμασταν από τη χώρα εκείνη όρθιοι μέσα στην τεράστια αίθουσα, και δίναμε γνωριμιά.  Και στο τέλος, αφού είχε εξαντλήσει τον κατάλογό του, ρώτησε αν υπάρχει κάποια χώρα που δεν την κάλεσε στο προσκλητήριο.  Σηκώθηκε τότε όρθια μια μικρόσωμη κοπελλίτσα από κάποια γωνιά της αίθουσας.  Τη ρώτησε ο πρόεδρος από ποια χώρα είναι.  Κι εκείνη απάντησε, αλλά κανείς δεν άκουσε την απάντησή της γιατί η αίθουσα ήταν τεράστια, εμείς ήμασταν πολλοί κι εκείνη δεν είχε μικρόφωνο, ούτε φωνή στεντόρεια!  Τόσο ειρωνική, όσο και συμβολική αυτή η έλλειψη φωνής, φώναξε, ξαναφώναξε, ρωτούσαμε ο ένας τον άλλο, μέχρι που καταλάβαμε: ‘Από τη Δυτική Όχθη’ έλεγε η γυναίκα.  Τι είναι αυτό;  Πού είναι αυτό; Αναρωτήθηκα εγώ η άσχετη.  Κι έτσι άκουσα για πρώτη φορά, στα αγγλικά, μια παλαιστινιακή φωνή από την εσχατιά εκείνη της γης όπου έχουν στριμώξει οι Ισραηλίτες τους Παλαιστινίους εδώ και χρόνια, αφού τους πήραν με το έτσι θέλω τη γη τους.  Ανήκουστο, κι όμως αληθινό!  Επαίσχυντο και όμως ατιμώρητο!  Και καλούμαστε όλοι, εδώ και χρόνια, όχι απλά να το δεχτούμε, αλλά να το στηρίξουμε και να το επικροτήσουμε!  Και να δεχτούμε και τις διάφορες κατά καιρούς ενέργειες που στοχεύουν άμαχους και κυρίως παιδιά!  Δεν είναι ‘παράλληλες’ απώλειες τα παιδιά!  Μη γελιέστε!  Είναι ένα στοχευμένο ξεκλήρισμα!  Είναι μια στρατηγική γενοκτονίας, εθνοκάθαρσης και ολοκαυτώματος!  Ε!  Ξέρουν οι Ισραηλινοί!  Έμαθαν από τους καλλίτερους!  Θα περίμενες, ακριβώς γι αυτό, να συμπεριφέρονται εκείνοι διαφορετικά, διότι αν είχαν τους Ναζί εναντίον τους, είχαν και έχουν τόσους άλλους δίπλα τους.  Ανθρώπους που θυσιάστηκαν για να τους βοηθήσουν!  Αλλά όχι!  Βλέπεις τώρα εκείνοι έχουν το πάνω χέρι…. Κι αν οι θηριωδίες των Ναζί κράτησαν τέσσερα χρόνια, κι έχουν δεχτεί την παγκόσμια κατάρα και το ανάθεμα μέσα από δίκες, μαρτυρίες, βιβλία και ταινίες, τούτο δω το κακό κρατάει πάνω από 60 χρόνια και μόνο χειροκροτήματα δέχεται!  Όποιος διαφωνεί είναι αντισημίτης!  Μάλιστα!  Άλλο κι αυτό!  Να μη μπορείς -εξ ορισμού- να διαφωνήσεις διότι στιγματίζεσαι εσύ και όχι όλοι αυτοί που εκτελούν βάσει σχεδίου, πώς τόλεγε ο Ματέ;  Νάκμπα!: Καταστροφή ή συμφορά!

Ένωσα τόσο άσχημα τότε στο Cardiff!  Αναλογίστηκα τη μοναξιά της γυναίκας εκείνης μέσα σε κείνη την τεράστια αίθουσα, να μην έχει χώρα να δηλώσει, να πρέπει να φωνάξει για να ακουστεί η φωνή της κατεχόμενης πατρίδας της, να γίνεται αντικείμενο σχολιασμών από όλους…. Είπα ντροπή μου που δεν ξέρω, που δεν βοηθάω, που δεν κάνω κάτι…. Το Παλαιστινιακό είναι από τότε από τις μεγαλύτερες στενοχώριες μου, ένα από τα μεγαλύτερα διεθνή προβλήματα που τόχουμε όλοι ξεχάσει, ακριβώς όπως κλαιγόμαστε ότι οι άλλοι έχουν ξεχάσει το Κυπριακό.

Δεν πολεμάνε για μένα οι Ισραηλινοί!  Και θεωρώ αυτό που κάνουν στη Λωρίδα της Γάζας, εδώ και χρόνια, αλλά τον τελευταίο μήνα ακόμη περισσότερο, επαίσχυντο και κατάπτυστο!  Μια αληθινή θηριωδία που δεν έχει καμμία απολύτως δικαιολογία και βασίζεται σε προφάσεις εν αμαρτίας όπως βασίστηκαν και πολλές παλαιότερες τις οποίες έχουμε όλοι καταδικάσει.  Και θεωρώ ένα αίσχος τη συμπεριφορά του ‘ελεύθερου’ κόσμου απέναντι στους Παλαιστινίους, κυρίως αν τη συγκρίνουμε με τη συμπεριφορά τους απέναντι στους Ουκρανούς κατά τη Ρωσική εισβολή!  Κι ακόμα κι αν η Χαμάς είναι μια τρομοκρατική οργάνωση - που εγώ δεν είμαι τόσο σίγουρη όσο είναι ο Μητσοτάκης- αυτό που γίνεται στη Δυτική Όχθη είναι μια αληθινή, αχρείαστη και φρικτή γενοκτονία για την οποία είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι!  Κι εγώ διαχωρίζω τη θέση μου από αυτό το αίσχος και δεν με εκπροσωπεί ούτε η μία κυβέρνηση ούτε η άλλη με την ψήφο τους στα Ηνωμένα Έθνη.  Και καλά θα κάνουν αυτή την ψήφο να τη θυμηθούν την επόμενη φορά που θα χρειαστούμε εμείς την ψήφο της διεθνούς κοινότητας…

Κι όλοι όσοι σωπαίνουμε, καλά θα κάνουμε να αναλογιστούμε πώς νάναι άραγε να πρέπει να γράψεις το όνομα του παιδιού σου πάνω στο σώμα του με μαρκαδόρο, για να μπορέσεις να το αναγνωρίσεις όταν θα σου το φέρουν αγνώριστο.  Εγώ δεν θέλω να πιάσω τέτοιο μαρκαδόρο στα χέρια μου, ούτε για τα δικά μου παιδιά, ούτε για κανένα παιδί στον κόσμο.

Εσείς;

*Tέως Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 

Πηγή:   https://paideia-news.com/panepistimio-kyproy/2023/10/30/28i-oktobrioy-2023-oi-ethnikes-eortes-me-ponane-me-ponane-poly!/

Τα τρία παράσημα του Πολέμου και ο πόλεμος του πατέρα για ειρήνη!

 

Γιώργος Καλλινίκου

28 Οκτωβρίου 2023

Τρία παράσημα. Τα ψηλαφούσα μικρό παιδί. Δεν ήξερα τι σήμαιναν. Υποσυνείδητα, όμως, ένιωθα ότι επρόκειτο για κάτι σπουδαίο. Όποτε με έβρισκε η μητέρα μου να τα κρατάω, ερχόταν και τα άρπαζε. Τα τοποθετούσε ξανά σε μια γωνιά ενός επίπλου. Και μονίμως επαναλάμβανε: «Σου είπα να μην τα πειράζεις. Είναι του πατέρα σου».

Όταν πήγα σχολείο και άρχισα να αντιλαμβάνομαι ιστορικά γεγονότα,  ρωτούσα τον πατέρα μου να μου εξηγήσει τι ήσαν αυτά τα μετάλλια. Κάθε φορά, το πρόσωπό του σκυθρώπιαζε και έφευγε. Πίεσα τη μητέρα μου να μου πει. Περιορίστηκε να μου απαντήσει: «Είναι από τον μεγάλο πόλεμο. Εκεί πολέμησε ο πατέρας σου».

Μόλις είχε αγγίξει την πιο ευαίσθητη χορδή κάθε παιδιού. Την δίψα να μάθει. Άρχισα συστηματικά να βρίσκω ευκαιρία και να ρωτώ τον πατέρα να μου εξηγήσει. Ποιος ήταν αυτός ο μεγάλος πόλεμος; Πού είχε πολεμήσει; Αμέτρητες οι φορές, που προσπάθησα να μάθω. Το σκηνικό κάθε φορά το ίδιο ακριβώς. Το πρόσωπο του να σκοτεινιάζει. Και να αποφεύγει ψιθυρίζοντας «είσαι μικρός για να μιλάς για πολέμους».

Τσιμπούσα, όμως, μια-μια τις πληροφορίες από την μητέρα μου. Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Κύπριοι είχαν καταταχθεί στον αγγλικό στρατό. Ένα από τα πεδία στα οποία εστάλησαν ήταν το μέτωπο της Βορείου Αφρικής. Εκεί πήγε και ο κύριος Αριστοτέλης (παρέμεινε και μετά τον πόλεμο, όπου γνώρισε στην Αλεξάνδρεια την Σμυρνιά μητέρα μου).

Μάρσα Ματρούχ, Τομπρούκ, Ελ Αλαμέιν… Μερικές από τις ιστορικές μάχες σε εκείνο το πεδίο, που σημάδεψαν τον φρικαλέο πόλεμο. Ειδικά η θρυλική μάχη στο Ελ Αλαμέιν, όπου ο Μοντγκόμερι νίκησε τον Ρόμελ, ήταν από τα καθοριστικότερα σημεία που οδήγησαν στο τέλος του πολέμου. Χαρακτηριστική η φράση η οποία αποδίδεται στον Τσώρτσιλ: «Πριν από το Ελ Αλαμέιν δεν είχαμε καμία νίκη, μετά το Ελ Αλαμέιν δεν είχαμε καμία ήττα».

Θυμάμαι, πως όταν πλέον αντιλαμβανόμουν πλήρως τι εστί πόλεμος, μόλις έμαθα ότι ο πατέρας μου είχε βρεθεί και στο Ελ Αλαμέιν, είχα ενθουσιαστεί. Είχα στο μεταξύ μάθει και τι σήμαινε Ελ Αλαμέιν. Το Ελ είναι γνωστό αραβικό άρθρο. Το Αλαμέιν προέκυψε από την αραβική προφορά του Άη Μηνά (εκεί είχε ταφεί η τέφρα του αγίου τον οποίο έκαψαν στους διωγμούς του Διοκλητιανού).

Τον έβλεπα ως υπερήωα τον κύριο Αριστοτέλη. Δεν τον άφηνα σε χλωρό κλαρί. Με επίμονο έως και βασανιστικό τρόπο, ζητούσα να μου εξιστορήσει όσα βίωσε. Να μου περιγράψει τις μάχες. Το μόνο που κατάφερα να μου πει ήταν ότι υπηρέτησε ως οδηγός.

Εισέπραττα μία και μόνο απάντηση: «Μακριά από πολέμους γιε μου. Μόνο ειρήνη!». Χρόνια ολάκερα επαναλαμβανόταν το ίδιο σκηνικό. Ακόμη και όταν είχα ενηλικιωθεί, λίγο πριν πεθάνει, στάθηκε αδύνατο να τον πείσω. Η φωνή του, παρά την αδυναμία λόγω ηλικίας, σε αυτό το θέμα γινόταν βροντερή «Σου είπα χίλιες φορές, να μην γνοιάζεσαι για κανένα πόλεμο. Σε εξορκίζω. Να παλεύεις μόνο για την ειρήνη».

Δεν κατανοούσα αυτή την επιμονή. Είχε βιώσει τον χειρότερο πόλεμο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ήταν μέλος των νικητών. Είχε ζήσει τέτοιες μάχες. Και να αρνείται να μιλήσει; Και τα παράσημα; Τι τα φύλαγε αφού δεν ήθελε να μιλά για πόλεμο; Ήμουν σχεδόν οργισμένος.

Μερικά χρόνια μετά τον θάνατο του, πίεσα την μητέρα μου να μου πει γιατί αρνείτο να μου μιλήσει. Μου εξήγησε, σε αδρές γραμμές τη φρίκη εκείνου του πολέμου. Τον τρόμο υπό τον οποίο ζούσαν. Ότι για πολλά χρόνια κουβαλούσε πολύ άσχημες εικόνες. Έναν εφιάλτη. Είχε ορκιστεί, μάλιστα, να παλέψει να οδηγήσει τον αδελφό μου κι εμένα στη λεωφόρο της ειρήνης! Με τον αδελφό μου προσπάθησε πολύ. Με μένα ήταν ήδη πολύ μεγάλος και δεν είχε τόσες δυνάμεις.

Πέρασαν πολλά χρόνια. Μέσα από τη δημοσιογραφία έμαθα καλά τι σημαίνει πόλεμος. Τι σημαίνει φρίκη. Τι σημαίνει όλεθρος. Μόνο τότε κατάλαβα την επιμονή του. Μόνο τότε κατάλαβα ότι τα παράσημα του πολέμου δεν έχουν την παραμικρή σημασία. Μόνο τότε αντιλήφθηκα πως τα μοναδικά παράσημα που έχουν τεράστια αξία είναι αυτά τα οποία κερδίζονται χάριν της ειρήνης!

Η σημερινή επέτειος της 28^ης Οκτωβρίου συμπίπτει με τη φρίκη ενός άλλου πολέμου πολύ κοντά μας. Δεν συγχέω την υπερηφάνεια για το έπος του ’40 με την καταστροφή στη γειτονιά μας. Όχι. Δεν θα πάψω ποτέ, όμως, να υποστηρίζω με όλη τη δύναμη της ψυχής μου την ανεκτίμητη συμβουλή του πατέρα: Μόνο ειρήνη!

 Πηγή:  https://www.philenews.com/apopsis/arthra-apo-f/article/1401290/ta-tria-parasima-tou-polemou-ke-o-polemos-tou-patera-gia-irini/

Αυτή είναι η ομιλία του Γ.Γ. του ΟΗΕ που προκάλεσε σοβαρό επεισόδιο με το Ισραήλ

  ΑΠΟ ΤΖΕΝΗ ΚΡΙΘΑΡΑ Τρίτη 24 Οκτωβριου 2023

«Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι οι επιθέσεις της Χαμάς δεν έγιναν στο κενό. Ο παλαιστινιακός λαός έχει υποστεί 56 χρόνια ασφυκτικής κατοχής».

Μία ομιλία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του οργανισμού προκάλεσε σοβαρό επεισόδιο με το Ισραήλ, σε σημείο που να ζητείται – εμμέσως πλην σαφώς – η παραίτησή του. Ο κ. Γκουτέρες εξαπέλυσε κεραυνούς προς την πολεμική επιχείρηση που διεξάγει το Τελ Αβίβ στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ άφησε σαφείς υπαινιγμούς για τη στάση της διεθνούς κοινότητας.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες έκανε λόγο για ξεκάθαρες παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου στη Γάζα, χαρακτήρισε «επική ταλαιπωρία» όσα βιώνουν οι Παλαιστίνιοι και σταγόνα στον ωκεανό την ανθρωπιστική βοήθεια που επιτρέπεται να παρασχεθεί αυτή τη στιγμή στον παλαιστινιακό θύλακα. Σε μία αποστροφή του λόγου του σημείωσε πως «ακόμη κι αυτή την ώρα του σοβαρού και άμεσου κινδύνου, δεν πρέπει να χάνουμε από τα μάτια μας το μοναδικό ρεαλιστικό θεμέλιο για βιώσιμη ειρήνη και σταθερότητα: μια λύση δύο κρατών».

Το σημείο, όμως, που φαίνεται πως εξόργισε περισσότερο την ισραηλινή πλευρά είναι το εξής: «Είναι σημαντικό επίσης να αναγνωρίσουμε ότι οι επιθέσεις της Χαμάς δεν έγιναν στο κενό. Ο παλαιστινιακός λαός έχει υποστεί 56 χρόνια ασφυκτικής κατοχής. Έχουν δει τη γη τους να καταβροχθίζεται σταθερά από οικισμούς και να μαστίζεται από τη βία. η οικονομία τους πνίγηκε. οι άνθρωποι τους εκτοπίστηκαν και τα σπίτια τους κατεδαφίστηκαν. Οι ελπίδες τους για μια πολιτική λύση στα δεινά τους έχουν εξαφανιστεί».

Η οργισμένη αντίδραση του Ισραήλ ήρθε μέσω του πρέσβη της χώρας στον ΟΗΕ, Γκιλάντ Ερντάν, ο οποίος έγραψε σε ανάρτησή του στο X: «Η σοκαριστική ομιλία του Γενικού Γραμματέα στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, την ώρα που εκτοξεύονται ρουκέτες εναντίον ολόκληρου του Ισραήλ, απέδειξε οριστικά, χωρίς καμία αμφιβολία, ότι ο Γενικός Γραμματέας είναι εντελώς αποσυνδεδεμένος από την πραγματικότητα στην περιοχή μας και ότι βλέπει τη σφαγή που διέπραξαν οι ναζί τρομοκράτες της Χαμάς με διαστρεβλωμένο και ανήθικο τρόπο.

Η δήλωσή του ότι «οι επιθέσεις της Χαμάς δεν έγιναν στο κενό», εξέφραζε κατανόηση για την τρομοκρατία και τη δολοφονία. Είναι πραγματικά αδιανόητο. Είναι πραγματικά λυπηρό που ο επικεφαλής μιας οργάνωσης που προέκυψε μετά το Ολοκαύτωμα έχει τόσο φρικτές απόψεις. Μια τραγωδία!».

Διαβάστε ολόκληρη την ομιλία του Αντόνιο Γκουτέρες: 

Κύριε Πρόεδρε, με την άδειά σας, θα κάνω μια μικρή εισαγωγή και στη συνέχεια θα ζητήσω από τους συναδέλφους μου να ενημερώσουν το Συμβούλιο Ασφαλείας για την κατάσταση επί του πεδίου.

Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή γίνεται όλο και πιο δεινή κάθε ώρα.

Ο πόλεμος στη Γάζα μαίνεται και κινδυνεύει να επεκταθεί σε όλη την περιοχή.

Οι διαιρέσεις θρυμματίζουν τις κοινωνίες. Οι εντάσεις απειλούν να ξεχειλίσουν.

Σε μια κρίσιμη στιγμή όπως αυτή, είναι ζωτικής σημασίας να είμαστε σαφείς σχετικά με τις αρχές – ξεκινώντας από τη θεμελιώδη αρχή του σεβασμού και της προστασίας των αμάχων.

Έχω καταδικάσει απερίφραστα τις φρικιαστικές και άνευ προηγουμένου τρομοκρατικές ενέργειες της Χαμάς στο Ισραήλ της 7ης Οκτωβρίου.

Τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη σκόπιμη δολοφονία, τον τραυματισμό και την απαγωγή αμάχων – ή την εκτόξευση ρουκετών εναντίον στόχων αμάχων.

Όλοι οι όμηροι πρέπει να τυγχάνουν ανθρώπινης μεταχείρισης και να απελευθερωθούν αμέσως και χωρίς όρους. Σημειώνω με σεβασμό την παρουσία ανάμεσά μας μελών των οικογενειών τους.

Είναι σημαντικό, επίσης, να αναγνωρίσουμε ότι οι επιθέσεις της Χαμάς δεν έγιναν στο κενό.

Ο παλαιστινιακός λαός έχει υποστεί 56 χρόνια ασφυκτικής κατοχής.

Έχουν δει τη γη τους να καταβροχθίζεται σταθερά από επικοικισμούς και να μαστίζεται από τη βία. Η οικονομία τους πνίγηκε. Oι άνθρωποι τους εκτοπίστηκαν και τα σπίτια τους κατεδαφίστηκαν. Οι ελπίδες τους για μια πολιτική λύση στα δεινά τους έχουν εξαφανιστεί.

Αλλά τα δεινά του παλαιστινιακού λαού δεν μπορούν να δικαιολογήσουν τις φρικτές επιθέσεις της Χαμάς. Και αυτές οι φρικτές επιθέσεις δεν μπορούν να δικαιολογήσουν τη συλλογική τιμωρία του παλαιστινιακού λαού.

Ακόμα και ο πόλεμος έχει κανόνες.

Πρέπει να απαιτήσουμε από όλες τις πλευρές να τηρούν και να σέβονται τις υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Να φροντίζουν συνεχώς κατά τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων να γλιτώνουν οι άμαχοι· και να σέβονται και να προστατεύουν τα νοσοκομεία και να σέβονται το απαραβίαστο των εγκαταστάσεων του ΟΗΕ που σήμερα φιλοξενούν περισσότερους από 600.000 Παλαιστίνιους.

Ο ανελέητος βομβαρδισμός της Γάζας από τις ισραηλινές δυνάμεις, το επίπεδο των απωλειών αμάχων και η ολική καταστροφή γειτονιών συνεχίζουν να αυξάνονται και είναι βαθιά ανησυχητικά.

Θρηνώ και τιμώ τους δεκάδες συναδέλφους του ΟΗΕ που εργάζονται για την UNRWA και –δυστυχώς, τουλάχιστον 35 και περισσότεροι– σκοτώθηκαν στον βομβαρδισμό της Γάζας τις τελευταίες δύο εβδομάδες.

Οφείλω στις οικογένειές τους την καταδίκη μου για αυτές και πολλές άλλες παρόμοιες δολοφονίες.

Η προστασία των αμάχων είναι πρωταρχικής σημασίας σε κάθε ένοπλη σύγκρουση.

Η προστασία των αμάχων δεν μπορεί ποτέ να σημαίνει τη χρήση τους ως ανθρώπινες ασπίδες.

Η προστασία των αμάχων δεν σημαίνει να διατάξουμε περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους να απομακρυνθούν προς τα νότια, όπου δεν υπάρχει καταφύγιο, φαγητό, νερό, φάρμακα και καύσιμα, και στη συνέχεια να συνεχίσουμε να βομβαρδίζουμε τον ίδιο τον νότο.

Ανησυχώ βαθύτατα για τις σαφείς παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου που παρατηρούμε στη Γάζα.

Επιτρέψτε μου να είμαι σαφής: Κανένα μέρος σε ένοπλη σύγκρουση δεν είναι πάνω από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.

Ευτυχώς, κάποια ανθρωπιστική βοήθεια φτάνει επιτέλους στη Γάζα.

Αλλά είναι μια σταγόνα βοήθειας σε έναν ωκεανό ανάγκης.

Επιπλέον, οι προμήθειες καυσίμων του ΟΗΕ στη Γάζα θα εξαντληθούν σε λίγες μέρες. Αυτό θα ήταν άλλη μια καταστροφή.

Χωρίς καύσιμα, δεν μπορεί να παραδοθεί βοήθεια, τα νοσοκομεία δεν θα έχουν ρεύμα και το πόσιμο νερό δεν μπορεί να καθαριστεί ή ακόμα και να αντληθεί.

Ο λαός της Γάζας χρειάζεται συνεχή παροχή βοήθειας σε επίπεδο που να αντιστοιχεί στις τεράστιες ανάγκες. Η ενίσχυση αυτή πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς.

Χαιρετίζω τους συναδέλφους μας του ΟΗΕ και τους ανθρωπιστικούς εταίρους μας στη Γάζα που εργάζονται κάτω από επικίνδυνες συνθήκες και διακινδυνεύουν τη ζωή τους για να παρέχουν βοήθεια σε όσους έχουν ανάγκη. Αποτελούν έμπνευση.

Για να ανακουφιστεί η επική ταλαιπωρία, να γίνει η παράδοση της βοήθειας ευκολότερη και ασφαλέστερη και να διευκολυνθεί η απελευθέρωση των ομήρων,  επαναλαμβάνω την έκκλησή μου για άμεση ανθρωπιστική κατάπαυση του πυρός.

Ακόμη και σε αυτή τη στιγμή σοβαρού και άμεσου κινδύνου, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το μόνο ρεαλιστικό θεμέλιο για μια πραγματική ειρήνη και σταθερότητα: μια λύση δύο κρατών.

Οι Ισραηλινοί πρέπει να δουν τις νόμιμες ανάγκες τους για ασφάλεια να υλοποιούνται και οι Παλαιστίνιοι πρέπει να δουν τις νόμιμες φιλοδοξίες τους για ένα ανεξάρτητο κράτος να υλοποιούνται, σύμφωνα με τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, το διεθνές δίκαιο και τις προηγούμενες συμφωνίες.

Τέλος, πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι ως προς την αρχή της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Η πόλωση και η απανθρωποποίηση τροφοδοτούνται από ένα τσουνάμι παραπληροφόρησης.

Πρέπει να σταθούμε απέναντι στις δυνάμεις του αντισημιτισμού, του αντιμουσουλμανικού φανατισμού και κάθε μορφής μίσους.

Σήμερα είναι η Ημέρα των Ηνωμένων Εθνών, συμπληρώνοντας 78 χρόνια από την έναρξη ισχύος του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Αυτός ο Χάρτης αντικατοπτρίζει την κοινή μας δέσμευση για προώθηση της ειρήνης, της βιώσιμης ανάπτυξης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αυτή την Ημέρα των Ηνωμένων Εθνών, αυτή την κρίσιμη ώρα, απευθύνω έκκληση σε όλους να αποσυρθούν από το χείλος του γκρεμού προτού η βία στοιχίσει ακόμη περισσότερες ζωές και εξαπλωθεί ακόμη πιο μακριά.

 

Ευχαριστώ πολύ.

Πηγή:  https://www.imerodromos.gr/auth-einai-h-omilia-tou-g-g-tou-ohe-pou-prokalese-sovaro-epeisodio-me-to-israhl/