Άκου γονιέ …

Πάλι τα κατάφεραν να σε συγχύσουν.  Μπερδεύτηκες.  Ποιος έχει δίκιο;  Είναι (ή ήταν) έτοιμα τα σχολεία μας;  Θα προσπαθήσω να στα πω απλά και ελπίζω, αν αντέξεις και διαβάσεις όλο το άρθρο, να καταφέρω να ξεκαθαρίσεις στο μυαλό σου κάποια θέματα.

Άκου γονιέ ...

Δεκαετίες τώρα, υπάρχουν πολλοί (γονείς, δάσκαλοι, Υπουργοί, μαθητές, αρμόδιοι και αναρμόδιοι) που πιστεύουν ότι αν με το άνοιγμα των σχολείων υπάρχουν δάσκαλοι και βιβλία, όλα είναι εντάξει.  Εγώ, με την πείρα 33 χρόνων στα σχολεία, δεν το πιστεύω.  Εσύ τι πιστεύεις;

Άκου γονιέ ...

Φέρνουν το παιδί σου στην πρώτη τάξη από την ηλικία 5 χρονών και 8 μηνών.  Του δίνουμε κάμποσα βιβλία και προσπαθεί να «μάθει», χωρίς να εξετάζουμε πόσο έτοιμο είναι γι αυτή την προσπάθεια.  Στις χώρες που σου διαφημίζουν το εκπαιδευτικό τους σύστημα (π.χ. Φινλανδία, Σουηδία) τα παιδιά πηγαίνουν στο Δημοτικό 7 χρονών, όταν είναι έτοιμα.  Έχουν δυο βιβλία Μαθηματικών όλη τη χρονιά και κάνουν μόνο πρόσθεση και αφαίρεση.  Τι λες;  Σε ενδιαφέρουν αυτά;  Δεν είναι λογικό το παιδάκι  σου να συναντά μαθησιακές δυσκολίες, να έχει παραβατικότητα κλπ.;  Δεν νιώθεις ότι «καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια;  Δεν θα ήταν καλύτερο να προλαμβάνουμε παρά να τρέχουμε πίσω από τα προβλήματα, με επιτροπές και συσκέψεις;

Αφού δεν έχουμε την υποδομή να στεγάσουμε μια ακόμα χρονιά στα Νηπιαγωγεία, θα μπορούσε το πρόγραμμα της πρώτης τάξης να είναι όπως το πρόγραμμα της Προδημοτικής.  Να υπάρχει ομαλή μετάβαση των παιδιών.  Τα βιβλία να μεταφερθούν μια τάξη αργότερα.  Έτσι καταργώντας τα βιβλία της ΣΤ’ τάξης, που είναι ουσιαστικά επανάληψη της Ε’ τάξης, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να ωριμάσουν και να αποφύγουν μαθησιακές τραυματικές εμπειρίες.  Κι όλα αυτά χωρίς ούτε ένα σεντ κόστος. 

Άκου γονιέ ...

Ξυπνάς το παιδί σου από τα χαράματα, «με την τσίμπλα στο μάτι» να το φέρεις στο σχολείο.  Παρά τις μελέτες για το βιολογικό ρολόι του παιδιού και τη σωστή του ανάπτυξη, επιμένουμε να προσπαθούμε να μάθει πριν ξυπνήσει καλά καλά.  Στις χώρες που σου διαφημίζουν τα παιδιά ξεκινούν το σχολείο στις 9 το πρωί.

Άκου γονιέ ...

Κάθε χρόνο από το Μάη μέχρι και το Σεπτέμβρη διαβάζεις σελίδες ολόκληρες με μεταθέσεις, μετακινήσεις, τοποθετήσεις, διορισμούς δασκάλων.  ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ σχεδόν οι μισοί δάσκαλοι αλλάζουν σχολείο.  Είμαστε η μοναδική χώρα στην Ευρώπη, ίσως και στον κόσμο.  Στις άλλες χώρες οι δάσκαλοι έχουν μόνιμη θέση στα σχολεία.  Οι αλλαγές είναι σπάνιες, για εγκυμοσύνες, αφυπηρετήσεις ή μείωση τμημάτων.  Σε πολλές μάλιστα χώρες προγραμματίζουν με προοπτική τριετίας και γνωρίζουν οι δάσκαλοι και οι γονείς τους δασκάλους της επόμενης τριετίας.  Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Με όλη αυτή τη «μετοικεσία» των δασκάλων ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, που γίνεται στην Κύπρο, σου αρκεί να ανοίξουν τα σχολεία με δασκάλους και βιβλία;  Νομίζεις όλη αυτή η κατάσταση δεν επηρεάζει την ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία μας;  Για σκέψου λίγο ...

Άκου γονιέ ...

Πρόσεξε που επενδύουν σε άλλες χώρες.  Σε πολλές χώρες όλα τα παιδιά έχουν καθημερινά δωρεάν γεύμα, και σνακ και φρούτο στο εστιατόριο του σχολείου.  Σε κάποιες πληρώνουν για αυτά 2-3 ευρώ την ημέρα.  Σκέψου τη βοήθεια στην οικογένεια.  Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Στις περισσότερες χώρες ο Διευθυντής του σχολείου δεν έχει διδακτικό ωράριο.  Η επιλογή τους γίνεται αφού έχουν περάσει από διετή συνήθως «Σχολή για Διευθυντές».  Σε πολλές χώρες υπάρχουν και Βοηθοί Διευθυντές χωρίς διδακτικό ωράριο.  Είναι υπεύθυνος να πάρει αποφάσεις και να λογοδοτήσει για τα πάντα.  Έχει αποφασιστικό λόγο στις προσλήψεις του διδακτικού και βοηθητικού προσωπικού στο σχολείο.  Εδώ μεσολαβούν και έχουν λόγο στη λειτουργία του σχολείου πλήθος αρμοδίων:  Υπουργείο Παιδείας, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, Σχολική Εφορεία, Σύνδεσμος Γονέων, Γραφείο Ευημερίας, Δήμος, κ.λ.π. Για σκέψου λίγο. Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Στις χώρες που σου διαφημίζουν οι δάσκαλοι έχουν διδακτικό ωράριο 22-25 περιόδους.  Αρκετές περιόδους, κυρίως στα πρακτικά θέματα, υπάρχει δεύτερος δάσκαλος στην τάξη.  Τις υπόλοιπες περιόδους που βρίσκονται στο σχολείο έχουν χρόνο για ξεκούραση, διόρθωμα, αξιολόγηση εργασιών, συναντήσεις και προγραμματισμό με το Διευθυντή, τους συναδέλφους και τους γονείς, κ.λ.π.  Για σκέψου λίγο. Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Στις άλλες χώρες τα παιδιά κάθε εβδομάδα κάνουν 5 ως 8 περιόδους μάθημα της Γλώσσας, 3-5 περιόδους Μαθηματικά.  Τα άλλα μαθήματα είναι, κυρίως, πρακτικά: Ξυλουργική, Μεταλλοτεχνία, Ραπτική, Μαγειρική, Τεχνολογία, Χειροτεχνία, Χορός, Φυσική Αγωγή, κ.ά.  Τα γνωσιοκεντρικά μαθήματα είναι λίγες ώρες την εβδομάδα.  Περισσότερες ώρες είναι τα πρακτικά θέματα.  Τι λες για όλα αυτά;  Δεν επιδρούν στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και τη διάθεσή τους για το σχολείο;  Τα Μαθηματικά, για παράδειγμα μαθαίνονται καλύτερα λύνοντας περισσότερα φυλλάδια ή βιώνοντάς τα στην πρακτική ενασχόληση κατά την οποία  το παιδί αντιλαμβάνεται και τη χρησιμότητά τους στη ζωή;

Άκου γονιέ ...

Σου λένε ότι δεν έχει σημασία με ποιο καθεστώς εργάζονται οι δάσκαλοι στο σχολείο των παιδιών σου.  Αν είναι μόνιμοι ή αντικαταστάτες ή με αγορά υπηρεσιών.  «Δεν τρέχει τίποτα»  αν οι δάσκαλοι τρέχουν από το ένα σχολείο στο άλλο σε προγράμματα ολοήμερου, ΔΡΑ.Σ.Ε, επιμορφωτικά, αντικαταστάσεις, Α.Γ.Ο, κ.ά για να συμπληρώσουν κάποιες ώρες.  Να πάρουν 300 – 500 ευρώ το μήνα, τα οποία τα έχουν «φάει» στις βενζίνες.  Εσύ τι λες;  Για σκέψου λίγο. Δεν έχει επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης και την ασφάλεια των παιδιών;

Άκου γονιέ ...

Σε άλλες χώρες η άδεια μητρότητας είναι τουλάχιστον ένας χρόνος.  Πληρωμένη και υποχρεωτικά κάποιοι μήνες και για τον πατέρα.  Δίνουν τεράστια σημασία στα πρώτα χρόνια της ανάπτυξης του παιδιού.  Και όταν θα έρθει στο σχολείο υπάρχει η ομάδα στήριξης της οικογένειας από Κοινωνιολόγο, Σχολικό Ψυχολόγο, Ιατρικό λειτουργό κ.ά.  Αυτά όλα μόνιμες παροχές, συγκροτημένες, δεν χρειάζεται να τις ... καλέσει κάποιος για να επιληφθούν των θεμάτων.  Για σκέψου λίγο. Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Μετά από όλα αυτά πιστεύεις ότι είναι αρκετό όταν ανοίγουν τα σχολεία να έχουν απλά δασκάλους και βιβλία  Εγώ δεν το πιστεύω.  Είμαι κι εγώ γονιός και αυτή η ιδιότητα είναι ισόβια.  Δάσκαλος κάποτε, έστω τυπικά, θα σταματήσω να είμαι. Δεν θεωρώ το σχολείο απλά «παρκινγκ» παιδιών.  Μ’ ενδιαφέρουν πολλά περισσότερα και πιο ουσιαστικά.

Άκου γονιέ ...

Υπάρχουν πολλά, πάρα πολλά ακόμα.  Ξέρω σου έβαλα δύσκολα.  Δεν σ’ έχουν συνηθίσει να σκέφτεσαι και να διεκδικείς τα ουσιαστικά.  Οι ηγεσίες των οργανωμένων γονιών σπάνια ασχολούνται με τα ουσιώδη.  Μη νομίζεις ... και η ηγεσία της ΠΟΕΔ σπάνια καταφέρνει να σου δώσει να καταλάβεις ποια είναι τα βασικά προβλήματα της εκπαίδευσης.  Κι εμείς οι δάσκαλοι κάνουμε αγώνα για να αλλάξουν οι νοοτροπίες της ηγεσίας μας.  Σκέψου και δράσε κι εσύ να αλλάξουν οι νοοτροπίες στους οργανωμένους γονιούς.  Ίσως τα καταφέρουμε ... Αξίζει τον κόπο για τα παιδιά μας.

Μανόλης Σόβολος

Σημείωση:  Ο τίτλος του άρθρου είναι παράφραση και εμπνευσμένος από το βιβλίο του Λαρς  Πέρσον: «Άκου λευκέ ...».  Εκδόσεις: «Σύγχρονη εποχή».  Είναι για άλλο θέμα αλλά αξίζει να το διαβάσεις.

Δημοσιεύτηκε και στο www.paideia-news.com

 

Ο νικητής στην πάλη καλού-κακού

 

Στην Ελλάδα, οδηγός λεωφορείων κατηγορείται γιατί πήρε, χωρίς άδεια, όχημα της εταιρείας όπου εργάζεται για να μεταφέρει μετανάστες σε στεγασμένο χώρο που είχε υποδειχθεί από τις Αρχές. Το συμβάν σημειώθηκε το Σάββατο ενώ έριχνε καρεκλοπόδαρα στην Αθήνα και το περιγράφει ο δημοσιογράφος Γιάννης Ανδρουλιδάκης, ο οποίος είχε ανάμιξη στην όλη ιστορία. Συγκεκριμένα, όταν στη 1 τα χαράματα επέστρεψε στο σπίτι είδε καμιά 50αριά πρόσφυγες, ανάμεσά τους πολλές μανάδες με μωρά, να προσπαθούν να προστατευθούν κάτω από μια μικροσκοπική τέντα. Τους έγνεψε να περάσουν μέσα στην πολυκατοικία και αφού με άλλους τους πρόσφεραν κάτι να φάνε και να πιούνε, καθώς και αντιπυρετικό σε ένα παιδί που ψηνόταν στον πυρετό, τους έδωσαν κουβέρτες και μαξιλάρια να κοιμηθούν μέσα στην πολυκατοικία. Κάποιος από τους ένοικους όμως κάλεσε την Αστυνομία. Οι αστυνομικοί όταν έφθασαν, κι η ώρα είχε πάει πλέον 2.30, του ζήτησαν να δείξει κατανόηση μέχρι να ξημερώσει. «Είναι μητέρες με παιδιά, δεν πρόκειται να σας κάνουν κακό. Σας ζητάμε να αποσύρετε την καταγγελία και αν φοβάστε να κλειδώσετε δύο φορές», του είπαν. Αυτός ήταν ανένδοτος κι οι αστυνομικοί δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα. Οπόταν οι πρόσφυγες, ανεπιθύμητοι, βγήκαν ξανά έξω στη βροχή. Στο μεταξύ, έφθασε ένα λεωφορείο του οποίου ο οδηγός είχε περάσει προηγουμένως, είδε τους ανθρώπους στη βροχή και ανέλαβε πρωτοβουλία να τους μεταφέρει στο στάδιο του ταε κβο ντο που είχε παραχωρήσει η Κυβέρνηση για αυτό τον σκοπό. Ο προϊστάμενος του όμως διαφωνούσε με την πρωτοβουλία του και τον κατάγγειλε. Οπόταν μέχρι να ξεκινήσει για τον προορισμό του έφτασαν κι οι αστυνομικοί, κατέβασαν τους ανθρώπους κάτω κι ήταν έτοιμοι να συλλάβουν τον οδηγό. Εμφανίζεται όμως ο υπουργός Μεταφορών, ειδοποιημένος από κάποιον συνάδελφο του οδηγού και δίνει οδηγίες να ανοίξει ο σταθμός Βικτώριας για να μπουν οι πρόσφυγες. Το πρωί οι ένοικοι της πολυκατοικίας που παραχώρησαν προσωπικά τους είδη τα βρήκαν τακτοποιημένα έξω από την είσοδο.

Σε μια μόνο ιστορία βλέπουμε την πάλη του καλού με το κακό, ενώ ο Ανδρουλιδάκης περιγράφει κι άλλες ιστορίες από τη γειτονιά του στην πλατεία Βικτωρίας όπου καθημερινά άνθρωποι μοιράζουν φαγητό στους πρόσφυγες ενώ άλλοι τους βρίζουν. Για να καταλήξει με το αισιόδοξο μήνυμα πως ο κόσμος είναι γεμάτος υπέροχους ανθρώπους, που στο τέλος θα τον αλλάξουν. Έχει δίκαιο άραγε; Το καλό θα υπερισχύσει του κακού; Εδώ ένας μόνο κακός χρειαζόταν σε όλη την πολυκατοικία για να βγουν οι άνθρωποι στη βροχή.  

 

Χρυστάλλα Χατζηδημητρίου

«Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ»

Τετάρτη, 30 Σεπτεμβρίου 2015

Εισήγηση για ωρολόγιο πρόγραμμα στο Δημοτικό Σχολείο

 Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για το ωρολόγιο πρόγραμμα.  Δυστυχώς και εδώ ταιριάζει το "ώδινεν όρος και έτεκεν μυν".  Ένα αναμάσημα παλιότερων εκδόσεων, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η κοινωνία που θα ζήσουν τα παιδιά στα οποία θα εφαρμοστούν τα μεγαλεπήβολα προγράμματα.  Χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές ανάγκες των παιδιών.  Χωρίς να λαμβάνεται υπόψη τι γίνεται στις άλλες χώρες που καθημερινά τις έχουν πρότυπο στα λόγια. 

Θα ήθελα να καταθέσω για προβληματισμό την εισήγησή μου για το ωρολόγιο πρόγραμμα στο Δημοτικό Σχολείο και τον πίνακα με τα προτεινόμενα μαθήματα.  Επίσης, καταθέτω πίνακες με ωρολόγια προγράμματα που εφαρμόζονται στη Φινλανδία, Δανία, Σουηδία και Σλοβενία.  Τα τελευταία χρόνια είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ σχολεία πολλών ευρωπαϊκών χωρών, μέσα από συνεργασίες στο πρόγραμμα Comenius, ERASMUS+ και σεμινάρια του Συμβουλίου της Ευρώπης ή από προσωπική πρωτοβουλία.  Με τη μέχρι σήμερα εκπαιδευτική μου εμπειρία από την εργασία μου στην Ελλάδα και την Κύπρο έχω καταλήξει σε ορισμένα συμπεράσματα για την υιοθέτηση χρήσιμων στοιχείων για ένα σύγχρονο ωρολόγιο πρόγραμμα.

Στην εισήγησή μου προσπάθησα να λάβω υπόψη μου τα σημερινά δεδομένα, τα στοιχεία από τις άλλες χώρες που μπορούν να αξιοποιηθούν στη χώρα μας, τις απαιτήσεις για ένα σύγχρονο σχολείο που θα λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ανάγκες των νέων παιδιών και την ανάγκη για προετοιμασία των παιδιών για την κοινωνία στην οποία θα ζήσουν στα επόμενα χρόνια.

Το πρόγραμμα που προτείνω:

1. Λαμβάνει υπόψη στην ανάγκη των παιδιών για μείωση των γνωσιοκεντρικών μαθημάτων και γενικά του χρόνου άμεσης διδασκαλίας.
2. Λαμβάνει σοβαρά υπόψη την ανάγκη των παιδιών να αρχίζουν τη σχολική μέρα αργότερα και όχι να ξυπνούν από τα χαράματα. Έρευνες για το βιολογικό ρυθμό των παιδιών υποστηρίζουν την εισήγηση. 
3. Τα διαλείμματα είναι 25λεπτα ώστε τα παιδιά να έχουν το χρόνο να φάνε, να παίξουν, να ξεκουραστούν και να κοινωνικοποιηθούν.
4. Το γεύμα και το διάλειμμα που ακολουθεί είναι χρόνος διδακτικός για τους δασκάλους.  Τρώνε μαζί με τους μαθητές για ευνόητους παιδαγωγικούς, κοινωνικούς και λόγους ασφάλειας.  Συγχρόνως δεν δημιουργείται περίσσευμα εκπαιδευτικών σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα.
5. Παρέχει τη δυνατότητα για άμεση εφαρμογή από το Σεπτέμβρη 2015.
6. Για το γεύμα μπορούν να γίνουν διευθετήσεις ανάλογα με την υποδομή του σχολείου.  (Εστιατόριο, αγορά, τα παιδιά φέρνουν το δικό τους κ.ά)
7. Παρέχει την ευελιξία να οργανωθεί και να επεκτείνεται το απόγευμα σε σχολεία που θα αποκτούν την αναγκαία υποδομή και θα το επιθυμούν οι γονείς.
8. Οι απογευματινές δραστηριότητες πρέπει να κρατηθούν προαιρετικές τα πρώτα χρόνια, τουλάχιστον, μέχρι που η πολιτεία να πείσει μέσα από τις κατάλληλες υποδομές, (υλικοτεχνικές, αναλυτικά προγράμματα κ.ά), ότι μπορεί να παρέχει όλα τα απαραίτητα εφόδια που σήμερα αναζητούνται από τους γονείς στην ιδιωτική πρωτοβουλία.
9. Το μάθημα των Ελληνικών πρέπει να δώσει βαρύτητα στη λογοτεχνία και την οργάνωση της δόμησης της γλώσσας.  Να παραμεριστούν στοιχεία «ψευδοεπικοινωνιακά» που μας κατέκλυσαν τα τελευταία χρόνια, (συνταγές, οδηγίες, επιστολές, κατάλογοι κ.ά).  Αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν προφανώς σε άλλα μαθήματα όπου αποκτούν πραγματικό επικοινωνιακό χαρακτήρα. (Οικιακή οικονομία, Σχεδιασμό, Αγωγή Υγείας, Συναισθηματική αγωγή, Νέες Τεχνολογίες κ.ά)
10. Παρέχει άμεσα τη δυνατότητα για την απαραίτητη αποφόρτωση της επικαλυπτόμενης ύλης που είναι τεράστια και δημιουργεί ανία στα παιδιά.

Θα ήθελα επίσης να επισημάνω ότι δεν αρκεί από μόνο του το ωρολόγιο πρόγραμμα για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος.  Χρειάζονται κάποια προαπαιτούμενα, κατά τη γνώμη μου, τα οποία και παραθέτω:

Εισηγήσεις για υλοποίηση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα

(ενσωματώνουν και εμπειρίες μας από άλλα 12 εκπαιδευτικά συστήματα που είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε  σε επισκέψεις μας κατά τη διάρκεια προγραμμάτων Comenius,  ERASMUS+, eTwinning και Σεμιναρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης)

·         Άμεση υλοποίηση της σταθερότητας του προσωπικού στα σχολεία (με μια συμφωνημένη μεταβατική περίοδο)

·         Άμεση αλλαγή ωρολογίου προγράμματος.  Τα μαθήματα να ξεκινούν το νωρίτερο στις 8:15 π.μ.  Σοβαρή μείωση των περιόδων διδασκαλίας και των αντικειμένων σε κάθε τάξη.  Με αυτό τον τρόπο μπορεί να υλοποιηθεί ο δεύτερος δάσκαλος στην Α’ και Β’ τάξη, η επέκταση του υπεύθυνου τμήματος, η πραγματική, σοβαρή και περαιτέρω στήριξη παιδιών που έχουν μαθησιακές δυσκολίες, αλλόγλωσσων κ.λ.π.

·         Τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο με τη συμπλήρωση του 7^ου έτους της ηλικίας τους.  Εναλλακτικά για αποφυγή κτιριολογικών προβλημάτων να υπάρξει άμεση αλλαγή του Αναλυτικού Προγράμματος της Α’ τάξης και να εφαρμοστεί παρόμοιο με την Προδημοτική.  «Καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια.

·         Αποκεντρωμένη διοίκηση με σοβαρές αρμοδιότητες στους Διευθυντές των σχολείων.  Κατάργηση των «μεσαζόντων» ή/και αλλαγή αρμοδιοτήτων:  Σχολική Εφορεία, Ε.Ε.Υ, κ.λ.π.

·         Κοινωνικές παροχές στις οικογένειες μέσα από το σχολείο:  πλήρες γεύμα σε όλα τα παιδιά, δωρεάν μεταφορές σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, εκπαιδευτικές επισκέψεις κ.λ.π.

·         Αποφόρτωση του Αναλυτικού Προγράμματος, προώθηση και εφαρμογή δεξιοτήτων ζωής στην πράξη και όχι μέσα από βιβλία και φυλλάδια.

Μανόλης Σόβολος

Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου

Έκθεση για την επίσκεψη job shadowing σε σχολείο στο Stony Stratford, Milton Keynes της Αγγλίας

Έκθεση για την επίσκεψη job shadowing σε σχολείο στο  Stony Stratford, Milton Keynes της Αγγλίας

(στα πλαίσια του ERASMUS+)

            Στις 24-28 Νοεμβρίου 2014, στα πλαίσια του προγράμματος ERASMUS+, Action 1, στο οποίο συμμετέχει το σχολείο μας, Β΄ Δημοτικό Σχολείο Λατσιών (Κ.Α.), είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε, με τη δασκάλα της Α’ τάξης, ένα σχολείο στην πόλη Stony Stratford, Milton Keynes, στην Αγγλία. Η επίσκεψη είχε τη μορφή Job shadowing στα πλαίσια του προγράμματος επιμόρφωσης του προσωπικού, το οποίο έχει εκπονήσει το σχολείο μας με τίτλο: "Improving Leadership and Learning Opportunities to our Children", έχει εγκριθεί και επιχορηγείται από το Ι.Δ.Ε.Π.  Πριν δυο χρόνια, όταν εργαζόμασταν σε σχολείο της Λεμεσού, συνεργαστήκαμε με αυτό το σχολείο σε πρόγραμμα Comenius για σχολικές συμπράξεις.  Οι καλές σχέσεις που είχαμε αναπτύξει διευκόλυναν σημαντικά την προσπάθεια να υλοποιήσουμε το νέο πρόγραμμα και να πάμε ένα βήμα παραπέρα τη συνεργασία μας.

Το συγκεκριμένο σχολείο που επισκεφτήκαμε είναι ένα μικρό δημόσιο σχολείο, ένα συγκρότημα, με 200 περίπου παιδιά, στο οποίο λειτουργούν Νηπιαγωγείο και οι δυο πρώτες τάξεις του Δημοτικού.  Οι υπεύθυνοι του σχολείου είχαν οργανώσει και επίσκεψή μας στο γειτονικό Junior School το οποίο περιλαμβάνει τις υπόλοιπες τάξεις του Δημοτικού.  Στην Αγγλία υπάρχουν διαφορετικοί τύποι σχολείων και σε κάθε περιοχή υπάρχει αρκετή διαφοροποίηση και αποκεντρωμένο σύστημα διοίκησης.  Το σχολείο είναι πάρα πολύ καλά εξοπλισμένο με πλούσιο τεχνολογικό και άλλο εξοπλισμό.  Σε κάθε αίθουσα υπάρχει βιντεοπροβολέας και διαδραστικός πίνακας.  Υπάρχουν γωνιές με laptops, tablets ή ipad.  Είναι εμφανής, από την πρώτη στιγμή, η πολύ καλή οργάνωση, η ηρεμία και ευγένεια των παιδιών καθώς και η πολύ ζεστή ατμόσφαιρα που δημιουργεί η φιλοξενία των ανθρώπων.  Στο σχολείο, εκτός από το διδακτικό προσωπικό (10 εκπαιδευτικοί), εργοδοτούνται 12 βοηθοί δασκάλων, 4 καθαρίστριες, 4 άτομα στη διάρκεια του γεύματος και 2 άτομα στη Γραμματεία και στο λογιστήριο.

Το σχολείο λειτουργεί αποκεντρωμένα, με αρκετές υπευθυνότητες και δυνατότητες για τη Διευθύντρια.  Η Διευθύντρια έχει τακτικές συναντήσεις με τους Governors του σχολείου, τρεις φορές κάθε τρίμηνο, όπου συζητούνται και αποφασίζονται θέματα στους τομείς:  Πολιτικές του σχολείου, Πόροι και οικονομικά θέματα, Αναλυτικό πρόγραμμα.  Επίσης οι governors εγκρίνουν τις δαπάνες που υπερβαίνουν τις 5000 λίρες, συντάσσουν εκθέσεις και βάζουν στόχους για τη Διευθύντρια.

Το σχολείο δίνει μεγάλη έμφαση στην επικοινωνία με τους γονείς.  Μέσα από την ιστοσελίδα του σχολείου, με μηνιαία ενημερωτικά δελτία, με την πλατφόρμα μάθησης (με δραστηριότητες για το σπίτι), με επισκέψεις των γονιών στις τάξεις.  Υπάρχει επίσης, βραδιά γονιών κάθε τρίμηνο για ενημέρωση των γονιών για κάθε παιδί.  Οργανώνονται, μια φορά το χρόνο, εργαστήρια για γονείς όπου κάθε γονιός μπορεί να παρακολουθήσει τρία από τα τέσσερα θέματα, τα οποία προσφέρονται στο σχολείο.  Η Διευθύντρια του σχολείου οργανώνει 2-3 φορές το χρόνο πρωινές συναντήσεις με τους γονείς στις οποίες δίνεται έμφαση σε θέματα συμπεριφοράς, κοινωνικοποίησης και κοινωνικών δεξιοτήτων.  Διοργανώνονται επίσης, open days, κατά τις οποίες οι γονείς μπορούν να έρθουν στο σχολείο, να επισκεφτούν τις τάξεις κατά τη διάρκεια λειτουργίας τους, να ξεναγηθούν στους χώρους και να ενημερωθούν από τη Διευθύντρια για τη λειτουργία του σχολείου.

Είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε όλες τις τάξεις του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού σχολείου και του Junior School, να παρακολουθήσουμε μαθήματα, να συνομιλήσουμε με τους δασκάλους και τα παιδιά.  Αξίζει να σημειωθεί πως σε κάθε τάξη οι δάσκαλοι είχαν όλα τα εφόδια για να κάνουν με επάρκεια τη δουλειά τους.  Ο καλός εξοπλισμός του σχολείου επεκτείνεται και σε άλλους τομείς όπως των επίπλων, των εποπτικών και διδακτικών μέσων, των κατάλληλων χώρων.  Το κτίριο του σχολείου επεκτείνεται για να μπορεί να φιλοξενήσει και άλλα παιδιά την επόμενη σχολική χρονιά.  Οι βοηθοί δάσκαλοι είναι σημαντικό στήριγμα της καθημερινής διδακτικής και παιδαγωγικής πράξης.  Στηρίζουν τη συνεργατική δουλειά σε ομάδες, βοηθούν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, προετοιμάζουν τα υλικά και τα διδακτικά μέσα.  Αυτή η πρακτική και επένδυση λειτουργεί προληπτικά και στα φαινόμενα παραβατικής συμπεριφοράς στην τάξη.  Ελέγχεται άμεσα κάθε ενέργεια των παιδιών και απελευθερώνει το δάσκαλο να αφιερωθεί 100% στο διδακτικό και παιδαγωγικό του έργο.  Θεωρούμε ότι μια τέτοια επένδυση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι επείγουσα, αναγκαία και θα έχει πολλαπλάσια οφέλη από οποιαδήποτε άλλη ετεροχρονισμένη παρέμβαση.

Τα μαθήματα αρχίζουν στις 8:40 π.μ. και τελειώνουν στις 3:00 μ.μ.  Υπάρχει διάλειμμα 10:45 – 11:00 και διάλειμμα για το γεύμα 12:00 – 1:00 μ.μ.  Κατά τη διάρκεια του διαλείμματος για το γεύμα, ο μισός χρόνος αφιερώνεται σε καθοδηγημένες αθλητικές δραστηριότητες.  Αξιοσημείωτο είναι ότι οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν συχνά μικρά διαλείμματα κατά τη διάρκεια των μαθημάτων για κίνηση των παιδιών και αναζωογόνηση.  Αυτά τα μικρά διαλείμματα, πεντάλεπτα συνήθως, μπορεί να είναι μέσα στην τάξη ή στην αυλή.  Δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να κινηθούν, να χορέψουν, να αλλάξουν παραστάσεις, να πάρουν δυνάμεις για τη συνέχεια.  Υπάρχει αρκετή ευελιξία του δασκάλου στον τρόπο λειτουργίας και αξιοποίησης του χρόνου.  Το όλο πρόγραμμα του σχολείου είναι ευέλικτο και δίνει έμφαση στην επίτευξη στόχων και δεξιοτήτων για το κάθε παιδί.

Στις πρώτες τάξεις δεν υπάρχουν σχολικά εγχειρίδια.  Η χρήση των τετραδίων ήταν ελάχιστη.  Τα παιδιά χρησιμοποιούν ατομικά πλαστικά «πινακάκια» στα οποία γράφουν με μαρκαδόρους.  Μετακινούνται συνεχώς από τον «κύκλο στο χαλί» σε ομάδες εργασίας.  Η εργασία στις ομάδες είναι συχνά διαφοροποιημένη ανάλογα με τις δυνατότητες των παιδιών και το στάδιο που έχουν φτάσει.  Όταν για κάποιο θέμα η κάθε ομάδα παιδιών αναλαμβάνει διαφορετική εργασία, τότε το θέμα επαναλαμβάνεται σχεδόν όλη τη βδομάδα ούτως ώστε όλα τα παιδιά να προλάβουν να περάσουν από όλες τις ομάδες.  Δεν υπάρχει επιμονή να κάνουν όλα τα παιδιά τα ίδια πράγματα την ίδια χρονική περίοδο.  Δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να προχωρούν με το ρυθμό τους, τα παρακολουθούν, αξιολογούν την πρόοδο του κάθε παιδιού, το στηρίζουν με εξατομικευμένη δουλειά για να πετυχαίνει τους στόχους.  Εδώ είναι τεράστια η συνεισφορά των βοηθών δασκάλων και των ειδικών εκπαιδευτικών. Υπάρχει ιδιαίτερη φροντίδα για τα παιδιά στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού.  Σε κάθε τάξη υπάρχει ο βοηθός δάσκαλος και έτσι η τάξη στα περισσότερα μαθήματα μοιράζεται ώστε να δοθεί μεγαλύτερη εξατομικευμένη βοήθεια στα παιδιά που τη χρειάζονται στα πρώτα βήματα της εκπαιδευτικής τους προσπάθειας.   Εμείς ακόμα παραμένουμε σε κάποια αναποτελεσματικά υποτυπώδη σχήματα ενισχυτικής διδασκαλίας και οι αρμόδιοι κωφεύουν στην αναγκαιότητα για ουσιαστική μείωση του αριθμού των παιδιών στην τάξη και την καθιέρωση, επιτέλους, του δεύτερου δασκάλου στις μικρότερες τάξεις.

Τα παιδιά ξεκινούν ομαλά το Δημοτικό σχολείο χωρίς την πίεση γνωσιοκεντρικού προγράμματος.  Είναι ώριμα πια, έχουν «χορτάσει» το παιχνίδι και έχουν αποκτήσει θετική στάση για τη μαθησιακή διαδικασία και προχωρούν με γοργά και αποτελεσματικά βήματα.  Αναλογιστείτε τώρα τα δικά μας πρωτάκια που στα έξι τους, ανώριμα και χωρίς καμιά παιδαγωγική προσέγγιση βιάζονται να διαβάσουν μέχρι τα Χριστούγεννα.  Δεν είναι καθόλου περίεργο που μια ολοένα και μεγαλύτερη μερίδα παιδιών μισεί το σχολείο, καταφεύγει σε παραβατική συμπεριφορά και οδηγείται στη σχολική αποτυχία με γνωσιοκεντρικά αναλυτικά προγράμματα και πιεστική ύλη που δεν συνάδει με την αντιληπτική τους ικανότητα και τα ενδιαφέροντά τους.

Μεγάλη σημασία δίνεται επίσης στην τέχνη, τις ελεύθερες  και δημιουργικές δραστηριότητες και το φυσικό περιβάλλον.  Εκείνο όμως που εντυπωσιάζει πραγματικά τον επισκέπτη είναι η ηρεμία και ο σεβασμός που δείχνουν τα παιδιά στις μεταξύ τους σχέσεις, η ανάληψη των ευθυνών για τα ζητήματα που τα αφορούν, η ανεξαρτησία τους στη φροντίδα για το γεύμα τους ή άλλες δραστηριότητες.  Στα παιδιά παρέχεται, από φέτος, πλήρες γεύμα το μεσημέρι.  Το γεύμα είναι δωρεάν για όλα τα παιδιά μέχρι τη Δευτέρα τάξη.  Τα παιδιά των μεγαλύτερων τάξεων πληρώνουν ένα ποσό περίπου € 2,30/ημέρα.  Σημαντική καινοτομία για το σχολείο είναι το “forest school”.  Διοργανώνεται κάθε Πέμπτη και Παρασκευή, κατά τη διάρκεια όλης της χρονιάς.  Τα παιδιά της κάθε τάξης μοιράζονται σε δυο ομάδες.  Η μια ομάδα παραμένει στο σχολείο για διάφορες αθλητικές, συνήθως, δραστηριότητες.  Η άλλη ομάδα, με κατάλληλη ενδυμασία και τη συνοδεία 5 ενηλίκων ( εκπαιδευμένου δασκάλου, δασκάλου της τάξης και γονιών), θα πάει για δυο ώρες στο γειτονικό δάσος.  Οι γονείς που θα συνοδεύουν τα παιδιά πρέπει να έχουν περάσει από ειδική εκπαίδευση και να έχουν πιστοποιητικό λευκού ποινικού μητρώου από τις αρμόδιες αρχές.  Λαμβάνεται πρόνοια ώστε κάθε ομάδα παιδιών τη μια χρονιά να πάει στο δάσος  το Φθινόπωρο και την επόμενη χρονιά την Άνοιξη.

Οι αίθουσες διδασκαλίας μεγάλες, με λειτουργικά, μικρά, ελαφριά θρανία και καρέκλες.  Θρανία και καρέκλες σχεδιασμένα ανάλογα με τη σωματική ανάπτυξη των μαθητών.  Σκεφτείτε τώρα και τα δικά μας ογκώδη δυσλειτουργικά βαριά θρανία χωρίς να λαμβάνεται υπόψη  η σωματική διάπλαση των παιδιών.  Σε πιάνει κατάθλιψη και οργή για όλους αυτούς που αποφασίζουν, χωρίς να ρωτούν τους εκπαιδευτικούς, και  «φορτώνουν» στα σχολεία ότι άχρηστο θέλουν να ξεφορτωθούν διάφορες εταιρείες, χωρίς καμιά παιδαγωγική ευαισθησία.  Οι αίθουσες έχουν τον απαραίτητο χώρο για να δημιουργούνται οι γωνιές εργασίας, να κινούνται άνετα τα παιδιά, να αποθηκεύονται με επιμέλεια τα υλικά και τα διδακτικά μέσα και να γίνονται όλες οι απαραίτητες δραστηριότητες.

Μας δόθηκε επίσης η δυνατότητα να ξεναγηθούμε σε ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους, σε μουσεία και τοποθεσίες ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος.  Η σύντομη αυτή επίσκεψη μας έδωσε εμπειρίες και ιδέες χρήσιμες και για το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα.  Θεωρούμε λοιπόν ότι έχουμε να κερδίσουμε πολλά αν αξιοποιήσουμε σωστά τα θετικά στοιχεία που συνάδουν με το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα.  Υπάρχουν πολλά στοιχεία που μπορούν άμεσα να αξιοποιηθούν και να αποτελέσουν βήματα εκσυγχρονισμού της παιδείας μας.  Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που ευαγγελίζονται τα τελευταία χρόνια οι κυβερνήσεις, δεν μπορεί να παραμένει στα λόγια και να αγνοεί την πλούσια εμπειρία άλλων χωρών.  Υπάρχουν αποτελεσματικοί δρόμοι για να βαδίσουμε, όπως φυσικά υπάρχουν και κακοτοπιές που οφείλουμε να αποφύγουμε.

Σε κάθε βήμα μας συναντήσαμε τη θερμή φιλοξενία και την προθυμία να λύσουν κάθε μας απορία, τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι άλλοι φορείς.  Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ρωτούσαν για την ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου.  Κατά τη διάρκεια της παραμονής μας, είχαν οργανώσει στο σχολείο «Ημέρα Κύπρου», όπου τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν την Κύπρο από διάφορες οπτικές.  Δοκίμασαν φαγητά, χόρεψαν, τραγούδησαν, άκουσαν μουσική και έκαναν μικρές παρουσιάσεις.  Εμείς είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με όλα τα παιδιά, να τους διδάξουμε λέξεις και φράσεις στα ελληνικά, χορό και να απαντήσουμε σε θέματα που αφορούσαν στην Κύπρο και στον τρόπο ζωής στο νησί. 

Απομένει σ’ εμάς να δείξουμε αν μπορούμε να αξιοποιήσουμε όλα αυτά τα θετικά στοιχεία γόνιμα και δημιουργικά για την αποτελεσματική αναβάθμιση της παιδείας μας.  Υπάρχουν πολλά πρακτικά και άμεσα βήματα που θα μπορούσαν να γίνουν με σωστό προγραμματισμό, αξιοποίηση της εμπειρίας άλλων λαών, σωστή αξιοποίηση των οικονομικών πόρων και αλλαγή νοοτροπίας σε καθημερινά θέματα.  Η ουσία είναι αν έχουμε τη διάθεση να στηρίξουμε τη δωρεάν ενιαία δημόσια παιδεία με αποτελεσματικά μέτρα, αν έχουμε τη διάθεση να στηρίξουμε την οικογένεια και τα παιδιά στα πρώτα τους βήματα στη ζωή και την εκπαίδευση.  Αν έχουμε τη διάθεση να συγκρουστούμε με συμφέροντα που θέλουν το σχολείο παραμάγαζο της αγοράς, παιδοφυλακτήριο ψευτοκατάρτισης που θα «εξυπηρετεί» τους απασχολήσιμους γονείς.

Πολλά από τα στοιχεία που είδαμε στο σχολείο της Αγγλίας θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν για προβληματισμό.  Δεν είναι φυσικά όλα τέλεια, ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής κρίσης που βρίσκουν την ευκαιρία πολλές κυβερνήσεις για περικοπές δικαιωμάτων και κοινωνικών παροχών  προς τους πολίτες.  Υπάρχουν όμως πολλά στοιχεία που μπορούμε να εφαρμόσουμε και στα δικά μας σχολεία αυτούσια ή τροποποιημένα.  Η πείρα άλλων χωρών σε πολλούς τομείς, αλλά και στην εκπαίδευση που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, είναι χρήσιμη και μπορεί να αξιοποιηθεί κατάλληλα εξοικονομώντας συγχρόνως πόρους, χρόνο και κόπο.  Αν ενδιαφερόμαστε υπάρχουν και ιδέες και λύσεις.

Σημαντικά στοιχεία του εκπαιδευτικού συστήματος στην Αγγλία:

• Διαφορετικά μοντέλα σχολείων στη βασική εκπαίδευση.
• Αποκεντρωμένη διοίκηση με σημαντικές αρμοδιότητες για το Διευθυντή του σχολείου.
• Σταθερό, μόνιμο προσωπικό στα σχολεία.  (μπορούν να εργάζονται όλα τα χρόνια στο ίδιο σχολείο)
• Ανθρώπινο και λογικό ωρολόγιο πρόγραμμα για τα παιδιά.
• Βοηθοί δάσκαλοι στις τάξεις, κυρίως στις μικρότερες.
• Πλήρως εξοπλισμένα σχολεία. 
• Σοβαρές κοινωνικές παροχές στην οικογένεια, μέσα από τα σχολεία.  (πλήρη γεύματα μαγειρευμένα στην κουζίνα του σχολείου, δεξιότητες ζωής μέσα από τις σχολικές δραστηριότητες, forest school, κ.λπ.)
• Πλήρης μηχανογράφηση του έργου του σχολείου.
• Έμφαση στην επικοινωνία και ενημέρωση των γονιών για το έργο του σχολείου.
• Πολιτικές και προγράμματα που προάγουν τις δεξιότητες ζωής και την υπευθυνότητα στην πράξη.  (ανακύκλωση, forest school, κ.ά)

Εισηγήσεις για υλοποίηση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα

(ενσωματώνουν και εμπειρίες μας από άλλα 12 εκπαιδευτικά συστήματα που είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε  σε επισκέψεις μας κατά τη διάρκεια προγραμμάτων Comenius,  eTwinning και Σεμιναρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης)

·         Άμεση υλοποίηση της σταθερότητας του προσωπικού στα σχολεία (με μια συμφωνημένη μεταβατική περίοδο)

·         Άμεση αλλαγή ωρολογίου προγράμματος.  Τα μαθήματα να ξεκινούν το νωρίτερο στις 8:30 π.μ.  Σοβαρή μείωση των περιόδων διδασκαλίας και των αντικειμένων σε κάθε τάξη.  Με αυτό τον τρόπο μπορεί να υλοποιηθεί ο δεύτερος δάσκαλος στην Α’ και Β’ τάξη, η επέκταση του υπεύθυνου τμήματος, η πραγματική, σοβαρή και περαιτέρω στήριξη παιδιών που έχουν μαθησιακές δυσκολίες, αλλόγλωσσων κ.λ.π.

·         Τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο με τη συμπλήρωση του 7^ου έτους της ηλικίας τους.  Εναλλακτικά για αποφυγή κτιριολογικών προβλημάτων να υπάρξει άμεση αλλαγή του Αναλυτικού Προγράμματος της Α’ τάξης και να εφαρμοστεί παρόμοιο με την Προδημοτική.  «Καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια.

·         Αποκεντρωμένη διοίκηση με σοβαρές αρμοδιότητες στους Διευθυντές των σχολείων.  Κατάργηση των «μεσαζόντων» ή/και αλλαγή αρμοδιοτήτων:  Σχολική Εφορεία, Ε.Ε.Υ, κ.λ.π.

·         Κοινωνικές παροχές στις οικογένειες μέσα από το σχολείο:  πλήρες γεύμα σε όλα τα παιδιά, δωρεάν μεταφορές σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, εκπαιδευτικές επισκέψεις κ.λ.π.

·         Αποφόρτωση του Αναλυτικού Προγράμματος, προώθηση και εφαρμογή δεξιοτήτων ζωής στην πράξη και όχι μέσα από βιβλία και φυλλάδια.

Έκθεση για την επίσκεψη job shadowing σε σχολείο στο Kranj της Σλοβενίας

Έκθεση για την επίσκεψη job shadowing σε σχολείο στο  Kranj της Σλοβενίας

(στα πλαίσια του ERASMUS+)

                Στις 18-25 Οκτωβρίου 2014, στα πλαίσια του προγράμματος ERASMUS+, Action 1, στο οποίο συμμετέχει το σχολείο μας, Β΄ Δημοτικό Σχολείο Λατσιών (Κ.Α.), είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε, με τη Β. Δ/ντρια, ένα σχολείο στην πόλη Kranj στη Σλοβενία. Η επίσκεψη είχε τη μορφή Job shadowing στα πλαίσια του προγράμματος επιμόρφωσης του προσωπικού, το οποίο έχει εκπονήσει το σχολείο μας με τίτλο: "Improving Leadership and Learning Opportunities to our Children", έχει εγκριθεί και επιχορηγείται από το Ι.Δ.Ε.Π.  Το σχολείο αυτό μας ήταν γνωστό από προηγούμενη επίσκεψή μας, πριν δυο χρόνια, στα πλαίσια συνεργασίας μας σε πρόγραμμα Comenius για σχολικές συμπράξεις.  Οι καλές σχέσεις που είχαμε αναπτύξει διευκόλυναν σημαντικά την προσπάθεια να υλοποιήσουμε το νέο πρόγραμμα και να πάμε ένα βήμα παραπέρα τη συνεργασία μας.

Το συγκεκριμένο σχολείο που επισκεφτήκαμε είναι ένα μεγάλο συγκρότημα, με 500 περίπου παιδιά, στο οποίο λειτουργούν Νηπιαγωγείο, Δημοτικό και Γυμνάσιο.  Στη Σλοβενία εφαρμόζεται ενιαία η εννιάχρονη εκπαίδευση και σε πολλές περιπτώσεις η δεκάχρονη, με τη συμπερίληψη και του Νηπιαγωγείου.  Παρότι η φοίτηση στο Νηπιαγωγείο είναι προαιρετική, ποσοστό 95% φοιτά στα Νηπιαγωγεία.  Εντυπωσιάζουν με την πρώτη ματιά ο πλούσιος εξοπλισμός του σχολείου, η πολύ καλή οργάνωση, η ηρεμία και ευγένεια των παιδιών καθώς και η πολύ ζεστή ατμόσφαιρα που δημιουργεί η φιλοξενία των ανθρώπων. Κατά την πρώτη μέρα της υποδοχής μας στο σχολείο, είχαμε την ευκαιρία να παρουσιάσουμε στα μεγαλύτερα παιδιά το σχολείο μας, τη χώρα μας και το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου.  Στο σχολείο, εκτός από το διδακτικό προσωπικό, εργοδοτούνται, 10 βοηθοί Νηπιαγωγών, 6 καθαρίστριες, 8 άτομα στην κουζίνα, 2 οδηγοί-πολυτεχνίτες και 4 άτομα στη Γραμματεία και το λογιστήριο.

Στη συνέχεια είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε αρκετές τάξεις του Δημοτικού σχολείου, του Γυμνασίου και του Νηπιαγωγείου, να παρακολουθήσουμε μαθήματα, να συνομιλήσουμε με τους δασκάλους και τα παιδιά.  Αξίζει να σημειωθεί πως σε κάθε τάξη οι δάσκαλοι είχαν όλα τα εφόδια για να κάνουν με επάρκεια τη δουλειά τους.  Ο καλός εξοπλισμός του σχολείου επεκτείνεται και σε άλλους τομείς που για εμάς ήταν εντυπωσιακό.  Το σχολείο, όπως και κάθε σχολείο στη Σλοβενία, διαθέτει τη δική του κουζίνα με το απαραίτητο προσωπικό.  Τα παιδιά τρώνε πλούσιο γεύμα το μεσημέρι στο χώρο του εστιατορίου.  Είναι εντυπωσιακό να βλέπεις μικρά παιδιά της Α’ τάξης και τις δεξιότητες που έχουν αναπτύξει:  να πλένουν τα χέρια τους πριν μπουν στο εστιατόριο, να παίρνουν με τη σειρά τους το δίσκο με τα φαγητά (σούπα, σαλάτα, κυρίως πιάτο, ψωμί, επιδόρπιο), να κάθονται ήσυχα στο τραπέζι και να τρώνε, μετά να πηγαίνουν να καθαρίζουν το δίσκο τους στο χώρο διαχωρισμού των υλικών για ανακύκλωση και να τον παραδίδουν στο προσωπικό της κουζίνας για καθαρισμό.  Και όλα αυτά με απόλυτη τάξη και ηρεμία!!!  Στο χώρο του σχολικού εστιατορίου πρόσφεραν και σε μας το καθημερινά μεσημεριανό γεύμα. 

Μέσα σε κάθε τάξη υπάρχει ειδικός χώρος για τις οδοντόβουρτσες των παιδιών.  Μετά από κάθε γεύμα τα παιδιά θα πλύνουν τα δόντια τους.  Στην τάξη υπάρχει ειδική αφίσα – πίνακας που καταγράφονται τα αποτελέσματα της μηνιαίας οδοντιατρικής εξέτασης των παιδιών.  Η οδοντίατρος έχει την έδρα της στο χώρο του σχολείου και είναι υπεύθυνη επίσης για τους δασκάλους και ένα ποσοστό από  τους ενήλικες της κοινότητας.

Έξω από κάθε αίθουσα υπάρχει ειδικός χώρος, στους άνετους μεγάλους διαδρόμους, στον οποίο τα παιδιά αφήνουν τα προσωπικά τους είδη (σακάκια, μπουφάν, παπούτσια, τσάντες κλπ).  Τα παιδιά μέσα στο σχολείο κυκλοφορούν με τις παντόφλες τους.  Όλα τακτοποιημένα, με τάξη και απίστευτη ηρεμία.  Δεν υπάρχει στολή και τα παιδιά φορούν τα ρούχα που επιθυμούν.  Πουθενά δεν διακρίναμε εξεζητημένη εμφάνιση των παιδιών.  Έξω από την είσοδο του σχολείου υπάρχει ειδικός χώρος στάθμευσης ποδηλάτων.  Πολλά παιδιά έρχονται στο σχολείο με το ποδήλατο.  Σκεφτείτε και τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα αυτή και βγάλτε μόνοι σας τα συμπεράσματα.

Το σχολείο διαθέτει δύο mini-bus.  Οι οδηγοί τους είναι υπεύθυνοι πολυτεχνίτες που αναλαμβάνουν κάθε είδους εργασία που χρειάζεται στο σχολείο.  Υπάρχουν επίσης δύο κλειστές αίθουσες αθλοπαιδιών.  Μια μικρή για τις μικρές τάξεις του Δημοτικού και μια μεγάλη για τις μεγαλύτερες τάξεις και το Γυμνάσιο.  Στο σχολείο ανήκει και ένα άλλο μικρότερο γειτονικό Δημοτικό σχολείο το οποίο είχαμε, επίσης, την ευκαιρία να επισκεφτούμε.  Το σχολείο αυτό έχει περίπου 89 μαθητές, από Α΄ - Ε΄ τάξη του Δημοτικού και είναι εξίσου πολύ καλά εξοπλισμένο, με μικρή κλειστή αίθουσα αθλοπαιδιών και μικρό εστιατόριο.  Το φαγητό έρχεται από την κουζίνα του γειτονικού Νηπιαγωγείου.

Τα μαθήματα ξεκινούν στις 8:20 το πρωί.  Παρέχεται όμως η δυνατότητα σε παιδιά εργαζόμενων γονιών να έρθουν νωρίτερα στο σχολείο σε τμήματα «φύλαξης».  Οι περίοδοι διδασκαλίας είναι 45λεπτες.  Οι υποχρεωτικές περίοδοι είναι για την Α’ τάξη 20, για τη Β’ τάξη 23, για τη Γ’ τάξη 23, για τη Δ’ τάξη 24, για την Ε’ τάξη 26 και για τη ΣΤ’ τάξη 26.  Η λήξη των μαθημάτων ποικίλλει ανάλογα με την τάξη και το αν τα παιδιά έχουν επιλέξει απογευματινές δραστηριότητες.  Στην Α’ τάξη υπάρχει δεύτερος δάσκαλος στην τάξη για 2 -3 περιόδους την ημέρα, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών της τάξης.  Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς τα παιδιά συμμετέχουν, τρεις διαφορετικές εβδομάδες, σε σχολικές κατασκηνώσεις (από την Α’ τάξη !!!) οι οποίες είναι αφιερωμένες σε διαφορετικά θέματα:  περιβαλλοντικά, αθλητικά, πολιτιστικά, τεχνικά, επιστημονικά.    Τα βιβλία που χρησιμοποιούνται δεν είναι τα ίδια σε όλη τη Σλοβενία.  Το Μάη το σχολείο, σε συνεργασία δασκάλων και εκπροσώπων των γονιών, αποφασίζει για τα βιβλία που θα χρησιμοποιηθούν την επόμενη χρονιά. 

Η αξιολόγηση των παιδιών είναι περιγραφική για τις δυο πρώτες τάξεις και αριθμητική, 1-5, για τις επόμενες τάξεις.  Για κάθε γραπτή αξιολόγηση των παιδιών υπάρχει προειδοποίηση και πέντε μέρες πριν υπάρχει παρόμοιο δοκίμιο αξιολόγησης για προετοιμασία.  Όλα τα στοιχεία καταγράφονται σε ηλεκτρονική πλατφόρμα και οι γονείς μπορούν να είναι ενήμεροι για την πρόοδο των παιδιών τους.  Τα τελευταία χρόνια έχουν μηχανογραφηθεί σχεδόν τα πάντα και καταγράφονται όλα τα στοιχεία που αφορούν το σχολείο και τη διδασκαλία.  Η αξιολόγηση των δασκάλων γίνεται κατά βάση από το/τη Διευθυντή/ντρια.  Το σχολείο αξιολογείται από επιθεωρητές κάθε τρία χρόνια.  Οι επιθεωρητές δεν μπαίνουν στις τάξεις, αλλά βλέπουν μόνο τα «χαρτιά».  Αν είναι όλα σωστά καταγεγραμμένα.  Εδώ οι εκπαιδευτικοί εντοπίζουν την αδυναμία του συστήματος να επικεντρωθεί στην ουσία του τι γίνεται στην τάξη.  Υπάρχει, κατά την άποψή τους, μεγάλη και αχρείαστη γραφειοκρατία που σπαταλά τις εργατοώρες και ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους.

Ρωτήσαμε τη Διευθύντρια του σχολείου για τα σημεία που θεωρεί ως θετικά στο σχολείο και /ή στο εκπαιδευτικό σύστημα και τις αδυναμίες.  Υπέδειξε ως θετικά την κουλτούρα των δασκάλων να θεωρούν ως δεύτερο σπίτι τους το σχολείο (βοηθά η σταθερότητα του προσωπικού στο ίδιο σχολείο), οι δάσκαλοι είναι ανοικτόμυαλοι και καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες, έχουν πολύ καλά εξοπλισμένο σχολείο.  Ως αδυναμίες του συστήματος εντόπισε τη μεγάλη γραφειοκρατία, το υπερφορτωμένο Αναλυτικό πρόγραμμα, τα προβλήματα στην επιλογή αυτών που θα σπουδάσουν για δάσκαλοι στο Πανεπιστήμιο και την ελλιπή εμπειρία και εξάσκηση στο Πανεπιστήμιο.  Επίσης τελευταία με τις παγοποιήσεις και μειώσεις μισθών απογοήτευσαν τους εκπαιδευτικούς που δεν βλέπουν προοπτική και κίνητρα.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μας, είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε  με τη Διευθύντρια του σχολείου για τον τρόπο οργάνωσης του σχολείου, τις σχέσεις με το Σύνδεσμο Γονέων και τους φορείς της τοπικής κοινότητας.  Επίσης για τους τρόπους συνεργασίας με το Νηπιαγωγείο, την Ειδική Εκπαίδευση, την αξιολόγηση των μαθητών και των εκπαιδευτικών.  Συζητήσαμε θέματα που αφορούν στο Αναλυτικό και Ωρολόγιο Πρόγραμμα, τις μεθόδους διδασκαλίας, την επιμόρφωση του προσωπικού και την οικονομική διαχείριση. Είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε με τη Βοηθό Διευθύντρια και με τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς του σχολείου, τις Νηπιαγωγούς, την Οδοντίατρο και τις υπεύθυνες των οικονομικών θεμάτων.  Το σχολείο είχε επίσης οργανώσει και κατά τα απογεύματα επισκέψεις σε χώρους ιδιαίτερου ενδιαφέροντος.  Επισκεφτήκαμε τη Δημοτική βιβλιοθήκη, Μουσεία, πολλά ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία, αρχαιολογικούς τόπους και τουριστικά αξιοθέατα. Οι συνάδελφοι του σχολείου είχαν την καλοσύνη να μας γνωρίσουν την πόλη τους, Kranj, και την πρωτεύουσα της χώρας τους, Ljubljana.  Έτσι είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα την ιστορία και τον πολιτισμό της χώρας που μας φιλοξενούσε.

Άλλο ενδιαφέρον στοιχείο του εκπαιδευτικού συστήματος της Σλοβενίας είναι η εφαρμογή αποκεντρωτικής πολιτικής από πλευράς του Υπουργείου Παιδείας. Με τον τρόπο αυτό, ο Διευθυντής της κάθε σχολικής μονάδας έχει πολύ σημαντικές αρμοδιότητες και ουσιαστικά αποφασίζει για το καθετί που αφορά το σχολείο του: Πρόσληψη και απόλυση προσωπικού (εκπαιδευτικού και βοηθητικού), εξοπλισμό,  εκπαιδευτικά προγράμματα, κλπ.  Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Διευθυντής εκλέγεται, για πενταετή θητεία, από το Συμβούλιο του Σχολείου (εκπροσωπούνται 5 δάσκαλοι, 3 γονείς, 3 από την κοινότητα).  Όσοι πληρούν τα προσόντα μπορούν να αιτηθούν τη θέση και αφού ελεγχθούν τα προσόντα τους από το Υπουργείο. Όσοι επιθυμούν να γίνουν διευθυντές πρέπει απαραίτητα να έχουν τελειώσει με επιτυχία ειδικό διετές πρόγραμμα στο «Σχολείο για διευθυντές».  Το Συμβούλιο του Σχολείου θα αποφασίσει για το Διευθυντή του σχολείου.  Το Συμβούλιο του Σχολείου θα ανανεώσει ή όχι τη θητεία του Διευθυντή κάθε πέντε χρόνια.  Σκεφτείτε πόσες υπηρεσίες, αρμόδιοι και αναρμόδιοι εμπλέκονται στο δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα για όλα αυτά τα θέματα (Υπουργείο, Ε.Ε.Υ., Σχολική Εφορεία, Επαρχιακά Γραφεία, Επιθεωρητές, Σύνδεσμοι Γονέων, Δήμοι, κλπ).  Δεν είναι παράξενο να σκεφτείτε ότι: «Όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει».   Υπάρχει επίσης, πλήρης διαχωρισμός σχολείου και εκκλησίας.  Δεν υπάρχει μάθημα Θρησκευτικών.  Παρότι βαθιά θρησκευόμενος λαός, θεωρούν ότι είναι δουλειά της εκκλησίας, προαιρετικά,  η διοργάνωση μαθημάτων θρησκευτικών.  Απαγορεύεται η ανάμιξη στο έργο του σχολείου.  Τα παιδιά μπορούν, στα πλαίσια μαθημάτων, να επισκέπτονται εκκλησίες ή θρησκευτικά μνημεία.  Δεν επιτρέπεται να γίνεται το αντίστροφο, εκκλησιαστικοί παράγοντες να επισκέπτονται τα σχολεία.

Είναι σημαντικό να δούμε και άλλα ενδιαφέροντα κοινωνικά στοιχεία που προσδιορίζουν καλύτερα το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν τα σχολεία.  Παντού σε όλες τις πόλεις και τα χωριά που επισκεφτήκαμε αντικρίζεις  απίστευτη καθαριότητα και ομορφιά.  Σε μεγάλα πάρκα της Πρωτεύουσας που απολαμβάνουν τη βόλτα τους εκατοντάδες άνθρωποι όλων των ηλικιών, νιώθεις μια απίστευτη ηρεμία, ησυχία και πολιτισμό.  Πουθενά φωνές, ουρλιαχτά, τσιρίγματα και ένταση.  Οι περισσότεροι περπατούσαν με τη συντροφιά του σκύλου τους και πουθενά δεν βλέπεις σκουπίδια ή περιττώματα.  Τα παιδιά που θα χρησιμοποιήσουν ποδήλατο σε δημόσιο χώρο πρέπει να έχουν περάσει από γραπτές και πρακτικές εξετάσεις και να έχουν πάρει την απαραίτητη άδεια.

Είναι καιρός να αναρωτηθούμε πού μπορούμε να φτάσουμε συνεχίζοντας να μεταβάλλουμε τα σχολεία μας, κάθε χρόνο, σε κέντρα διερχομένων δασκάλων.  Χωρίς σταθερό προσωπικό και ηγεσία, ποιο όραμα μπορούμε να δημιουργήσουμε για τα σχολεία μας;   Πώς θα παρέχουμε σωστή παιδεία, στις δύσκολες στιγμές που περνάμε, όταν δεν επενδύσαμε στους τομείς της εκπαίδευσης που είχαμε ανάγκη;  Οι χώρες αυτές, που περνούν παρόμοιες δυσκολίες, έχουν για χρόνια σωστές δομές, πλούσιο εξοπλισμό στους βασικούς τομείς, υποδομές προσφοράς στα παιδιά και μπορούν να στηρίξουν παιδιά, γονείς και δασκάλους.  Είναι με θλίψη που αντικρίζουμε τη δική μας κατάσταση:  Για μήνες πελαγοδρομούσαμε για να καταφέρουμε να παρέχουμε ένα σάντουιτς σε μερικά παιδιά!  Δεν έχουμε ούτε ένα σχολείο που να διαθέτει εστιατόριο, όταν σ’ αυτές τις χώρες έχουν, εδώ και δεκαετίες, σ’ όλα τα σχολεία τους.   Και αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα.  Πρέπει να αναρωτηθούμε σε ποιους τομείς επενδύαμε όλα αυτά τα χρόνια.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για τη θερμή φιλοξενία που είχαμε στη Σλοβενία και την προθυμία όλων να λύσουν κάθε μας απορία. Είναι πεποίθησή μας πως έχουμε να κερδίσουμε πολλά αν έχουμε τη διάθεση να μελετήσουμε την πείρα άλλων χωρών στον εκπαιδευτικό και σ’ άλλους κοινωνικούς τομείς.  Υπάρχουν στοιχεία που μπορούν να μας δώσουν λύσεις σε πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε.  Χωρίς μιμητισμούς, αλλά με προσεκτική μελέτη, μπορούμε να υιοθετήσουμε εκείνα τα στοιχεία που μας είναι χρήσιμα και να αποφύγουμε τις κακοτοπιές και τις ιδέες του μαρασμού βασικών τομέων της παιδείας που μερικοί μας εισηγούνται ως νέες.

Η αναγκαιότητα για παροχή στα παιδιά ολοκληρωμένης παιδείας και δεξιοτήτων για τη ζωή μέσα από τα καθημερινά βιώματα και όχι μόνο μέσα από βιβλία και φυλλάδια, είναι κατεπείγουσα και πρέπει να στηρίζεται όχι μόνο από το σχολείο.  Όλη η κοινωνία και οι φορείς της πρέπει να αναπροσαρμόσουν τους στόχους τους και την ακολουθούμενη πολιτική.

            Ήταν μια ξεχωριστή εμπειρία και ήδη αισθανόμαστε βαριά την ευθύνη να ανταποκριθούμε επάξια στη ζεστή φιλοξενία που είχαμε στη Σλοβενία, όταν το σχολείο θα στείλει δασκάλους στο σχολείο μας, όπως εξέφρασε την επιθυμία, σε μελλοντικό πρόγραμμα.

Σημαντικά στοιχεία του εκπαιδευτικού συστήματος στη Σλοβενία:

• Ενιαία (κτιριακή και διοικητική) 9χρονη ή 10 εκπαίδευση.
• Αποκεντρωμένη διοίκηση με σημαντικές αρμοδιότητες για το Διευθυντή του σχολείου.
• Σταθερό, μόνιμο προσωπικό στα σχολεία.  (μπορούν να εργάζονται όλα τα χρόνια στο ίδιο σχολείο)
• Ανθρώπινο και λογικό ωρολόγιο πρόγραμμα για τα παιδιά.
• Επιπρόσθετος δάσκαλος στην Α’ τάξη.
• Πλήρως εξοπλισμένα σχολεία. 
• Σοβαρές κοινωνικές παροχές στην οικογένεια, μέσα από τα σχολεία.  (πλήρη γεύματα μαγειρευμένα στην κουζίνα του σχολείου, οδοντίατρος στο σχολείο, δεξιότητες ζωής μέσα από τις σχολικές κατασκηνώσεις κ.λπ.)
• Πλήρης μηχανογράφηση του έργου του σχολείου.
• Πλήρης διαχωρισμός σχολείου και εκκλησίας.
• Πολιτικές και προγράμματα που προάγουν τις δεξιότητες ζωής και την υπευθυνότητα στην πράξη.  (ανακύκλωση, άδεια ποδηλάτου, οδοντική υγιεινή κ.ά)

Εισηγήσεις για υλοποίηση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα

(ενσωματώνουν και εμπειρίες μας από άλλα 12 εκπαιδευτικά συστήματα που είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε  σε επισκέψεις μας κατά τη διάρκεια προγραμμάτων Comenius,  eTwinning και Σεμιναρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης)

·         Άμεση υλοποίηση της σταθερότητας του προσωπικού στα σχολεία (με μια συμφωνημένη μεταβατική περίοδο)

·         Άμεση αλλαγή ωρολογίου προγράμματος.  Τα μαθήματα να ξεκινούν το νωρίτερο στις 8:30 π.μ.  Σοβαρή μείωση των περιόδων διδασκαλίας και των αντικειμένων σε κάθε τάξη.  Με αυτό τον τρόπο μπορεί να υλοποιηθεί ο δεύτερος δάσκαλος στην Α’ και Β’ τάξη, η επέκταση του υπεύθυνου τμήματος, η πραγματική, σοβαρή και περαιτέρω στήριξη παιδιών που έχουν μαθησιακές δυσκολίες, αλλόγλωσσων κ.λ.π.

·         Τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο με τη συμπλήρωση του 7^ου έτους της ηλικίας τους.  Εναλλακτικά για αποφυγή κτιριολογικών προβλημάτων να υπάρξει άμεση αλλαγή του Αναλυτικού Προγράμματος της Α’ τάξης και να εφαρμοστεί παρόμοιο με την Προδημοτική.  «Καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια.

·         Αποκεντρωμένη διοίκηση με σοβαρές αρμοδιότητες στους Διευθυντές των σχολείων.  Κατάργηση των «μεσαζόντων» ή/και αλλαγή αρμοδιοτήτων:  Σχολική Εφορεία, Ε.Ε.Υ, κ.λ.π.

·         Κοινωνικές παροχές στις οικογένειες μέσα από το σχολείο:  πλήρες γεύμα σε όλα τα παιδιά, δωρεάν μεταφορές σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, εκπαιδευτικές επισκέψεις κ.λ.π.

·         Αποφόρτωση του Αναλυτικού Προγράμματος, προώθηση και εφαρμογή δεξιοτήτων ζωής στην πράξη και όχι μέσα από βιβλία και φυλλάδια.