Είναι τα μυαλά μας που θα κάψουν όπως παν. Τα δικά τους τα έκαψαν.
Πήγαν, λέει, σε λατομείο μέσα στο δάσος της Λεμεσού να καταστρέψουν
καπνογόνα και φωτοβολίδες. Το κάνουν κάθε χρόνο, αλλά χτες ειδικά δεν
πρόσεξαν ότι είχαμε την πρώτη μέρα με σχεδόν καύσωνα. Και δεν φτάνει
αυτό αλλά έριξαν στο λατομείο μια φωτοβολίδα και ξέχασαν να την
αφοπλίσουν. Πετάχτηκε, λοιπόν, από το λατομείο η φωτοφολίδα κι έβαλε την
πρώτη μεγάλη πυρκαγιά της χρονιάς.
Η Υπηρεσία Μεταλλείων, πάντως, προς τιμήν της παραδέχτηκε το λάθος. «Δυστυχώς ήταν μία άτυχη στιγμή και επισυνέβη το περιστατικό», είπε στο philenews, ο διευθυντής. Πάλι καλά. Διότι πέρσι, που τα καλώδια της ΑΗΚ έβαλαν φωτιές, η ΑΗΚ δεν το παραδεχόταν. Κατά τα άλλα, κάνουν αυστηρούς νόμους για να φοβηθούν οι αγρότες που καψαλίζουν χόρτα και καίνε τα χλωρά μαζί με τα ξηρά. Κι αυτοί από μία άτυχη στιγμή τα καίνε, αλλά άμα τους πιάσουν μπορεί να πάνε και φυλακή.
Εδώ θα μου πεις, το μεσημέρι δήλωναν ότι ήταν υπό έλεγχο
η πυρκαγιά και μέχρι να τελειώσω το μεσημεριανό μου βάρεσαν συναγερμό
διότι ήταν εκτός ελέγχου. Και λίγο αργότερα ξεκίνησαν στη Βάσα Κελλακίου
να ενημερώνουν τους κατοίκους ότι μπορεί να χρειαστεί να εκκενώσουν το χωριό.
Ευτυχώς, πάντως, τον Μάρτιο είχε καλέσει μεγάλη σύσκεψη ο Πρόεδρος
της Δημοκρατίας ενόψει της νέας περιόδου πυρκαγιών και ελήφθη μεγάλη
απόφαση. Ότι η περίοδος της θερινής δασοπυρόσβεσης θα είναι για
8 συνεχόμενους μήνες, από 6 που ήταν, δηλαδή από τον Απρίλιο έως τον
Νοέμβριο, συμπεριλαμβανομένων. Σοφή ιδέα. Όπως εξηγούσε κι ο
κυβερνητικός Εκπρόσωπος, αυτό που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια είναι
ότι οι περίοδοι ψηλού κινδύνου, λόγω και της κλιματικής αλλαγής επεκτείνονται και διευρύνονται. Πράγματι. Γι΄ αυτό λέω, επεκτείνονται και στα μυαλά τους πλέον.
Διότι, αν είχαν τα μυαλά τους άθικτα δεν θα έκαναν όλη μέρα συσκέψεις και σχέδια. Θα φρόντιζαν να είχαμε έγκαιρα πυροσβεστικά μέσα
και συντονισμό (μεταξύ τους) για να σβήνουν τις φωτιές. Πώς γίνεται, ας
πούμε, να διαπιστώνουν ότι οι περίοδοι ψηλού κινδύνου επεκτείνονται και
αυτή τη στιγμη να είναι ακόμα στις προσφορές για τα πτητικά μέσα πυρόσβεσης που θα ενοικιάσουν; Πότε θα έρθουν, δηλαδή; Μεσοκαλόκαιρα; Όταν θα καούν κι άλλα δάση;
Αποφασίστηκε, όμως, να αγοραστούν σταδιακά από το κράτος 10 πυροσβεστικά πτητικά μέσα εντός των επόμενων πέντε ετών. Μπράβο.
Αλλά, μέχρι να αγοραστούν τι θα γίνει; Χτες, ας πούμε, στην πρώτη
δασική πυρκαγιά, επιχειρούσε ένα πυροσβεστικό αεροσκάφος του Τμήματος
Δασών (το μοναδικό που έχουμε), ένα ελικόπτερο της Αστυνομίας και ένα
ελικόπτερο των Βρετανικών Βάσεων. Ας πήγαινε, τουλάχιστον, να βοηθήσει και το προεδρικό αεροπλανάκι.
Ή θα έμενε μισόστρατα, όπως έμεινε το υπουργικό αυτοκίνητο της Μαρίας
Παναγιώτου. Πήγαινε η υπουργός Γεωργίας στην πυρκαγιά αλλά έφτασε μέχρι
την Κοφίνου. Δεν πήγαινε πιο μακριά το αυτοκίνητό της και κάλεσαν
περιπολικό της Αστυνομίας να την μεταφέρει. Δεν είναι για γέλια, είναι
για κλάματα που είμαστε.
Υ.Γ. Η Αστυνομία ερευνά, λέει, τις σχέσεις που είχε το Δημητρούι, που πυροβολήθηκε προχτές μέρα μεσημέρι, με το Αλεξούι που δολοφονήθηκε πρόσφατα. Δεν τις ξέρει η Αστυνομία αυτές τις σχέσεις, τώρα ερευνά να τις μάθει. Άλλοι που μας δουλεύουν! Διότι, μαίνεται ο πόλεμος της νύχτας ακόμα και όταν η Αστυνομία έχει καταρτίσει σχέδια και τα εφαρμόζει βρισκόμενη σε συναγερμό για να στείλει το μήνυμα ότι θα χτυπήσει με βαρέα όπλα το οργανωμένο έγκλημα… Κι έχουμε και τον Μάριο Χαρτζιώτη
να κάνει δηλώσεις για τις διαρροές στους δημοσιογράφους και τις οδηγίες
που δίνει για να περιοριστεί η πληροφόρηση. Δεν τον ανησυχεί φαίνεται
που οι εγκληματίες πυροβολούν κάποιον στο φως της ημέρας, και την ώρα
που φεύγει από αστυνομικό σταθμό, αλλά τον ανησυχεί που οι δημοσιογράφοι
ενημερώνουν τους πολίτες. Δεν θα το έμαθε ακόμα ότι οι μαφιόζοι ενημερώνονται απευθείας από τα «σάπια μήλα» (πόσες
φορές να το ομολογήσουν οι ίδιοι οι υπουργοί Δικαιοσύνης και οι αρχηγοί
Αστυνομίας) και νομίζει ότι περιμένουν τις εφημερίδες να ενημερωθούν.
Ο κόσμος παράγει περίπου 400 εκατομμύρια μετρικούς τόνους πλαστικών
απορριμάτων κάθε χρόνο και τουλάχιστον 14 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι
καταλήγουν στους ωκεανούς, με τα πλαστικά μιας χρήσης να αποτελούν την
πλειοψηφία των απορριμμάτων στις ακτές.
Νέα μελέτη αποκαλύπτει πως 56 πολυεθνικές ευθύνονται για περισσότερο από το μισό της παγκόσμιας πλαστικής ρύπανσης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι υπήρχε άμεση σχέση μεταξύ της
παραγωγής πλαστικού εταιρείας και της ποσότητας πλαστικών απορριμμάτων
που βρέθηκαν στο περιβάλλον. Για παράδειγμα, αν μια εταιρεία όπως η
PepsiCo παρήγαγε το 1% της παγκόσμιας πλαστικής μάζας θα ήταν υπεύθυνη
για περίπου το 1% των αποβλήτων που συλλέχθηκαν.
«Η παραγωγή είναι ουσιαστικά ρύπανση», δήλωσε στον Guardian
η Λίζα Έρντλ, διευθύντρια του επιστημονικού τμήματος στο μη
κερδοσκοπικό Ινστιτούτο The 5 Gyres και μία από τις συγγραφείς της
μελέτης.
Διεθνής ομάδα εθελοντών συνέλεξε και ερεύνησε περισσότερα από
1.870.000 πλαστικά απορρίμματα σε 84 χώρες σε διάστημα πέντε ετών,
προκειμένου να εντοπιστούν οι εταιρείες που ρυπαίνουν το περιβάλλον με
τα περισσότερα πλαστικά απόβλητα. Διαπιστώθηκε πως το μεγαλύτερο μέρος
των σκουπιδιών που συλλέχθηκαν, ήταν συσκευασίες μιας χρήσης. Ωστόσο, το
εμπορικό σήμα ή το όνομα της εταιρείας ήταν ευδιάκριτα σε λιγότερο από
το 50% των πλαστικών απορριμμάτων.
«Αυτό δείχνει πολύ καλά την ανάγκη για διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα»,
δήλωσε η Πατρίτσια Βιλαρούμπια-Γκομέζ, συν-συγγραφέας της μελέτης, και
ερευνήτρια πλαστικής ρύπανσης στο Stockholm Resilience Centre.
«Πρέπει να ξέρουμε ποιος παράγει τι, ώστε να αναλάβουν την ευθύνη, σωστά;» πρόσθεσε.
Τα πλαστικά απορρίμματα που ταυτοποήθηκαν ανήκαν σε 56 πολυεθνικές
εταιρείες, με το 1/4 να προέρχεται από μόνο έξι εταιρείες. Δύο εταιρείες
καπνού και καπνικών προϊόντων ευθύνονταν για το 2% των πλαστικών
απορριμμάτων: η Altria και η Philip Morris International. Η Danone και η
Nestlé ήταν υπεύθυνες για το 3% των πλαστικών απορριμμάτων, η PepsiCo
για το 5% και η Coca-Cola για το 11%.
Ο Guardian προσέγγισε τις εταιρείες Altria, Philip Morris International, Danone, Nestlé, PepsiCo και The Coca-Cola Company.
«Νοιαζόμαστε για τον αντίκτυπο κάθε αναψυκτικού που πουλάμε και
δεσμευόμαστε να αναπτύξουμε την επιχείρησή μας με τον σωστό τρόπο»
δήλωσε η Coca-Cola.
Όπως αναφέρει ο Guardian, η εταιρεία έχει δεσμευτεί να κάνει το 100%
των συσκευασιών της ανακυκλώσιμες παγκοσμίως έως το 2025 και να
χρησιμοποιεί τουλάχιστον 50% ανακυκλωμένο υλικό στις συσκευασίες έως το
2030.
Η Nestlé δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα ότι έχει μειώσει τη χρήση του
παρθένου πλαστικού κατά 14,9% τα τελευταία πέντε χρόνια και υποστηρίζει
προγράμματα σε όλο τον κόσμο για την ανάπτυξη συστημάτων συλλογής και
ανακύκλωσης απορριμμάτων.
«Από την έναρξη των εθελοντικών μας δεσμεύσεων για την αντιμετώπιση
των πλαστικών απορριμμάτων πριν από πέντε χρόνια, έχουμε ξεπεράσει
σημαντικά την αγορά όσον αφορά τη μείωση του παρθένου πλαστικού και την
αύξηση της ανακυκλωσιμότητας, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του
Ιδρύματος Ellen MacArthur», ανέφερε η εταιρεία.
Η εταιρεία Danone δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα: «Συνεχίζουμε να
προσπαθούμε να μειώσουμε το δικό μας πλαστικό αποτύπωμα – μεταξύ
2018-2023 μειώσαμε τη χρήση πλαστικών κατά 8%, που αντιστοιχεί σε 62.000
τόνους και αυξήσαμε την ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών μας. Το 84%
των συσκευασιών μας είναι ανακυκλώσιμες, επαναχρησιμοποιήσιμες ή μπορούν
να κομποστοποιηθούν. Συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε και να πιέζουμε για
βελτιωμένες υποδομές συλλογής και ανακύκλωσης προκειμένου να βοηθήσουμε
τους καταναλωτές να ανακυκλώνουν».
Η εταιρεία δήλωσε πως υποστηρίζει «μια φιλόδοξη και δεσμευτική
Παγκόσμια Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για τα Πλαστικά που θα
αντιπροσωπεύει μια σημαντική ευκαιρία για να ξεκλειδωθεί και να
επιταχυνθεί η πρόοδος στην κυκλική οικονομία των πλαστικών».
Ωστόσο, ενώ πολλές από αυτές τις εταιρείες έχουν λάβει μέτρα
προκειμένου να βελτιώσουν τον αντίκτυπό τους, οι ερευνητές της μελέτης
υποστηρίζουν ότι δεν είναι αποτελεσματικά. Η παραγωγή πλαστικού έχει
διπλασιαστεί από τις αρχές του 2000 και οι μελέτες δείχνουν ότι μόνο το
9% του πλαστικού ανακυκλώνεται.
Οι ερευνητές της μελέτης, ορισμένοι από τους οποίους συμμετέχουν στο
νέο γύρο διαπραγματεύσεων που διεξάγονται στην Οτάβα του Καναδά αυτή την
εβδομάδα για την Παγκόσμια Συνθήκη του ΟΗΕ για τα Πλαστικά, δήλωσαν πως
τα ευρήματά τους υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για μια παγκόσμια
συνθήκη που θα επικεντρώνεται στον περιορισμό της παραγωγής.
Ο πρέσβης του Ισημερινού στο Ηνωμένο Βασίλειο, Λούις Βάγιας
Βαλντιβιέσο, δήλωσε στον Guardian νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, πως
ελπίζει ότι οι χώρες θα ενωθούν για να εξασφαλίσουν ένα διεθνές νομικά
δεσμευτικό μέτρο για την αντιμετώπιση της πλαστικής ρύπανσης.
«Είναι πολύ σημαντικό το ότι διαπραγματευόμαστε αυτήν τη συνθήκη
τώρα. Ο κόσμος βρίσκεται σε μια τριπλή κρίση κλιματικής αλλαγής,
απώλειας βιοποικιλότητας και ρύπανσης. Ωστόσο, ενώ υπάρχουν συμφωνίες
για τα δύο πρώτα, δεν έχουμε ούτε νόμους, ούτε παγκόσμια συμφωνία για
την πλαστική ρύπανση».
*το παρόν κείμενο αποτελεί μετάφραση ομιλίας της συγγραφέα Ναόμι Κλάιν
την Τετάρτη 24 Απριλίου 2024, κατά τη διάρκεια της τελετής Seder για το
εβραϊκό Πάσχα, που μέλη εβραϊκών οργανώσεων πραγματοποίησαν στους
δρόμους της Νέας Υόρκης δηλώνοντας τη συμπαράστασή τους στους
αγωνιζόμενους φοιτητές των αμερικανικών πανεπιστημίων και στον
παλαιστινιακό λαό. Το κείμενο της ομιλίας δημοσιεύτηκε στονthe Guardian.
Σκεφτόμουν τον Μωυσή και την οργή του όταν κατέβηκε από το βουνό και βρήκε τους Ισραηλίτες να λατρεύουν ένα χρυσό μοσχάρι.
Η
οικοφεμινίστρια μέσα μου ήταν πάντα ανήσυχη για αυτή την ιστορία: τι
είδους Θεός ζηλεύει τα ζώα; Τι είδους Θεός θέλει να μαζέψει όλη την
ιερότητα της Γης για τον εαυτό του;
Αλλά υπάρχει ένας λιγότερο
κυριολεκτικός τρόπος να κατανοήσουμε αυτή την ιστορία. Πρόκειται για
ψεύτικα είδωλα. Για την ανθρώπινη τάση να λατρεύουμε το βέβηλο και
λαμπερό, να κοιτάμε το μικρό και το υλικό αντί για το μεγάλο και το
υπερβατικό.
Αυτό που θέλω να σας πω απόψε σε αυτό το επαναστατικό
και ιστορικό Seder στους δρόμους είναι ότι πάρα πολλοί από τους
ανθρώπους μάς λατρεύουν ένα ψεύτικο είδωλο για άλλη μια φορά. Έχουν
γοητευτεί από αυτό. Είναι μεθυσμένοι από αυτό. Βδελύσσονται από αυτό.
Αυτό το ψεύτικο είδωλο ονομάζεται Σιωνισμός.
Είναι
ένα ψεύτικο είδωλο που παίρνει τις πιο βαθιές βιβλικές ιστορίες μας για
δικαιοσύνη και χειραφέτηση από τη δουλεία — την ίδια την ιστορία του
Πάσχα — και τις μετατρέπει σε βάρβαρα όπλα αποικιοκρατικής κλοπής γης,
οδικούς χάρτες για εθνοκάθαρση και γενοκτονία.
Είναι ένα ψεύτικο
είδωλο που πήρε την υπερβατική ιδέα της γης της επαγγελίας — μια
μεταφορά για την ανθρώπινη απελευθέρωση που ταξίδεψε μέσα από πολλαπλές
θρησκείες σε κάθε γωνιά αυτού του πλανήτη — και τόλμησε να τη μετατρέψει
σε πράξη πώλησης για ένα μιλιταριστικό εθνοκράτος.
Η εκδοχή του
πολιτικού σιωνισμού για την απελευθέρωση είναι η ίδια βέβηλη. Από την
αρχή, απαιτούσε τη μαζική εκδίωξη των Παλαιστινίων από τα σπίτια και τα
πατρογονικά τους εδάφη κατά τη Νάκμπα.
Από την αρχή βρισκόταν σε
πόλεμο με τα όνειρα της απελευθέρωσης. Σε ένα Seder αξίζει να θυμόμαστε
ότι αυτό περιλαμβάνει τα όνειρα απελευθέρωσης και αυτοδιάθεσης του
αιγυπτιακού λαού. Αυτό το ψεύτικο είδωλο του Σιωνισμού εξισώνει την
ισραηλινή ασφάλεια με την αιγυπτιακή δικτατορία και τα πελατειακά κράτη.
Από
την αρχή παρήγαγε ένα άσχημο είδος ελευθερίας που έβλεπε τα παιδιά των
Παλαιστινίων όχι ως ανθρώπινα όντα αλλά ως δημογραφικές απειλές — όπως ο
Φαραώ στο βιβλίο της Εξόδου φοβόταν τον αυξανόμενο πληθυσμό των
Ισραηλιτών και έτσι διέταξε τον θάνατο των γιων τους.
Ο σιωνισμός μας έφερε στη σημερινή στιγμή του κατακλυσμού και είναι καιρός να πούμε ξεκάθαρα: πάντα μας οδηγούσε εδώ.
Είναι
ένα ψεύτικο είδωλο που έχει οδηγήσει πάρα πολλούς από τους δικούς μας
ανθρώπους σε ένα βαθιά ανήθικο μονοπάτι που τώρα τους κάνει να
δικαιολογούν τον τεμαχισμό βασικών εντολών: Ου φονεύσεις. Ου κλέψεις.
Ουκ επιθυμήσεις.
Είναι ένα ψεύτικο είδωλο που εξισώνει την
ελευθερία των Εβραίων με τις βόμβες διασποράς που σκοτώνουν και
ακρωτηριάζουν Παλαιστίνια παιδιά.
Ο Σιωνισμός είναι ένα ψεύτικο
είδωλο που έχει προδώσει κάθε εβραϊκή αξία, συμπεριλαμβανομένης της
αξίας που δίνουμε στην αμφισβήτηση — μια πρακτική που ενσωματώνεται στο
Seder με τις τέσσερις ερωτήσεις που θέτει το μικρότερο παιδί.
Συμπεριλαμβανομένης της αγάπης που έχουμε ως λαός για το κείμενο και την εκπαίδευση.
Σήμερα,
αυτό το ψεύτικο είδωλο δικαιολογεί τον βομβαρδισμό κάθε πανεπιστημίου
στη Γάζα, την καταστροφή αμέτρητων σχολείων, αρχείων, τυπογραφείων, τη
δολοφονία εκατοντάδων ακαδημαϊκών, δημοσιογράφων, ποιητών — αυτό είναι
που οι Παλαιστίνιοι αποκαλούν σχολαστικοκτονία, τη δολοφονία των μέσων
εκπαίδευσης.
Εν τω μεταξύ, σε αυτή την πόλη, τα πανεπιστήμια
καλούν την αστυνομία της Νέας Υόρκης και οχυρώνονται απέναντι στη σοβαρή
απειλή που συνιστούν οι ίδιοι οι φοιτητές τους, οι οποίοι τολμούν να
τους θέσουν βασικά ερωτήματα, όπως: πώς μπορείτε να ισχυρίζεστε ότι
πιστεύετε σε οτιδήποτε, και κυρίως σε εμάς, ενώ επιτρέπετε, επενδύετε
και συνεργάζεστε με αυτή τη γενοκτονία;
Το ψεύτικο είδωλο του Σιωνισμού έχει αφεθεί να αναπτυχθεί ανεξέλεγκτα για πάρα πολύ καιρό.
Έτσι απόψε λέμε: τελειώνει εδώ.
Ο Ιουδαϊσμός μας δεν μπορεί να περιοριστεί από ένα εθνοκράτος, γιατί ο Ιουδαϊσμός μας είναι διεθνιστικός από τη φύση του.
Ο
Ιουδαϊσμός μας δεν μπορεί να προστατευτεί από τον αφηνιασμένο στρατό
αυτού του κράτους, γιατί το μόνο που κάνει αυτός ο στρατός είναι να
σπέρνει θλίψη και να θερίζει μίσος — και εναντίον μας ως Εβραίων.
Ο
Ιουδαϊσμός μας δεν απειλείται από τους ανθρώπους που υψώνουν τη φωνή
τους σε αλληλεγγύη με την Παλαιστίνη πέρα από τα όρια της φυλής, της
εθνικότητας, της φυσικής ικανότητας, της ταυτότητας φύλου και των
γενεών.
Ο Ιουδαϊσμός μας είναι μία από αυτές τις φωνές και
γνωρίζει ότι σε αυτή τη χορωδία βρίσκεται τόσο η ασφάλειά μας όσο και η
συλλογική μας απελευθέρωση.
Ο Ιουδαϊσμός μας είναι ο Ιουδαϊσμός
του Πασχαλινού Seder: η συγκέντρωση σε μια τελετή για να μοιραστούμε το
φαγητό και το κρασί με αγαπημένους και ξένους, η τελετουργία που είναι
εγγενώς φορητή, αρκετά ελαφριά για να τη μεταφέρουμε στην πλάτη μας,
χωρίς να χρειαζόμαστε τίποτε άλλο παρά ο ένας τον άλλον: χωρίς τοίχους,
χωρίς ναό, χωρίς ραβίνο, ένας ρόλος για όλους, ακόμη και — ειδικά — για
το μικρότερο παιδί. Το Seder είναι μια τεχνολογία της διασποράς, αν
υπήρξε ποτέ, φτιαγμένη για συλλογικό πένθος, περισυλλογή, αμφισβήτηση,
μνήμη και αναζωογόνηση του επαναστατικού πνεύματος.
Κοιτάξτε γύρω
σας. Αυτός, εδώ, είναι ο Ιουδαϊσμός μας. Καθώς τα νερά ανεβαίνουν και τα
δάση καίγονται και τίποτα δεν είναι σίγουρο, προσευχόμαστε στον βωμό
της αλληλεγγύης και της αλληλοβοήθειας, ανεξαρτήτως κόστους.
Δεν
χρειαζόμαστε ούτε θέλουμε το ψεύτικο είδωλο του Σιωνισμού. Θέλουμε
ελευθερία από το σχέδιο που διαπράττει γενοκτονία στο όνομά μας.
Ελευθερία από μια ιδεολογία που δεν έχει κανένα σχέδιο για την ειρήνη
παρά μόνο συμφωνίες με δολοφονικά θεοκρατικά πετροκράτη της διπλανής
πόρτας, ενώ πουλάει τις τεχνολογίες των ρομποτικών δολοφονιών στον
κόσμο.
Επιδιώκουμε να απελευθερώσουμε τον Ιουδαϊσμό από ένα
εθνοκράτος που θέλει τους Εβραίους να είναι μονίμως φοβισμένοι, που
θέλει τα παιδιά μας να φοβούνται, που θέλει να πιστεύουμε ότι ο κόσμος
είναι εναντίον μας, ώστε να τρέξουμε στο φρούριό του και κάτω από τον
σιδερένιο θόλο του, ή τουλάχιστον να διατηρήσουμε τη ροή όπλων και
δωρεών.
Αυτό είναι το ψεύτικο είδωλο.
Και δεν είναι μόνο ο Νετανιάχου, είναι ο κόσμος που έφτιαξε και που τον έφτιαξε — είναι ο Σιωνισμός.
Τι είμαστε εμείς; Εμείς, σε αυτούς τους δρόμους εδώ και μήνες, είμαστε η έξοδος. Η έξοδος από τον Σιωνισμό.
Και στους Chuck Schumers [ΣτΜ:
γερουσιαστής των Δημοκρατικών και ηγέτης της πλειοψηφίας στην
αμερικανική Γερουσία] αυτού του κόσμου, δεν λέμε: «Αφήστε τον λαό μας να
φύγει».
Λέμε: «Έχουμε ήδη φύγει. Και τα παιδιά σας; Είναι μαζί μας τώρα».
Η Κυπριακή Δημοκρατία
βιώνει άλλη μια ντροπή, που αφορά στην αντιπαράθεση μεταξύ δύο
νευραλγικών για το δημόσιο συμφέρον θεσμών, τη Νομική Υπηρεσία και την
Ελεγκτική Υπηρεσία. Επειδή όμως, αν θέλουμε να είμαστε σοβαροί, πρέπει
να μιλάμε μόνο με επιχειρήματα και τεκμήρια, εκείνο που ισχύει είναι ότι
στη διάρκεια της θητείας του Οδυσσέα Μιχαηλίδη είδαν το φως της
δημοσιότητας σκάνδαλα, πράματα και θάματα. Σκάνδαλα και υποθέσεις που
ούτε που θα μυριζόταν κανείς αν δεν ήταν η Ελεγκτική Υπηρεσία. Άλλωστε
ένας από τους λόγους, αν όχι ο κυριότερος λόγος, για την κατάντια της
Κύπρου είναι η διαχρονική έλλειψη ελέγχου και απόδοσης δικαιοσύνης.
Τίθεται παράλληλα το ζήτημα των όρων εντολής του Γενικού
Ελεγκτή, με τον οποίον και προσωπικά, ως δημοσιογράφος, ήλθα σε
αντιπαράθεση στο παρελθόν. Έτερον εκάτερον όμως διότι η ουσία είναι
άλλη. Η ουσία είναι ότι η Ελεγκτική Υπηρεσία, με τα καλά της και τα κακά
της, είναι από τις λίγες Υπηρεσίες του κράτους που λειτουργούν σωστά ή
όσο πιο σωστά γίνεται.
Την ίδια ώρα γεννάται το εξής ερώτημα: Επιθυμούμε έναν
Ελεγκτή-γλάστρα, ο οποίος να βγάζει/δημοσιεύει μια έκθεση 5-6.000
σελίδων μια φορά τον χρόνο, μέσα στην οποία χάνεται ακόμα και η ήδη
χαμένη Ατλαντίδα, ή έναν Ελεγκτή που με όλα τα «κουσούρια» του, ακόμα
και με τον λαϊκισμό του σε κάποιες των περιπτώσεων, να αναδεικνύει τα
κακώς έχοντα που ταλαιπωρούν τον τόπο και θέτουν σε κίνδυνο το δημόσιο
συμφέρον;
Η ανυπαρξία ελέγχου και η διαχρονική έλλειψη απόδοσης
δικαιοσύνης από τα καθ' ύλην αρμόδια όργανα του κράτους νομιμοποιεί την
ίδια ώρα τους πολίτες να νιώθουν απογοήτευση, θυμό ή και απόγνωση. Ποιος
τιμωρήθηκε από τα αρμόδια όργανα του κράτους για τα μεγάλα σκάνδαλα που
έφεραν την Κύπρο ουκ ολίγες φορές στο χείλος του γκρεμού; Κανένας ή
σχεδόν κανένας ή κάποιοι αποδιοπομπαίοι τράγοι.
Τα συμφέροντα δεν επέτρεψαν την απόδοση δικαιοσύνης, θα
μπορούσε κάποιος να πει, εκτός κι αν πρόκειται για ολική ανικανότητα
-που δεν το πιστεύω- εκείνων των θεσμών που είναι επιφορτισμένοι με το
καθήκον της απόδοσης δικαιοσύνης.
Συνεπώς, ο κόσμος δεν πρόκειται να ανεχτεί καμιά προσπάθεια
αποδόμησης του μοναδικού θεσμού που μέσα στις αστοχίες του, ίσως και
μέσα από την υπέρβαση, κάποιες φορές, των όρων εντολής του, παράγει
αποτέλεσμα υπέρ του δημοσίου συμφέροντος.
ΥΓ Η Κύπρος
αντιμετωπίζει περισσότερα σκάνδαλα από όσα μπορεί να ... καταναλώσει.
Κάποιοι κέρδισαν και συνεχίζουν να κερδίζουν από αυτά τα σκάνδαλα διότι
τα σκάνδαλα δεν γίνονται «κατά λάθος». Όμως, δεν πλήρωσε κανείς, ποτέ
και για τίποτα. Μήπως ήρθε η ώρα να τιμωρηθεί εκείνος ο θεσμός που
αναδεικνύει σκάνδαλα;
Για πρώτη φορά από την ημέρα που ο ανεκδιήγητος Αναστασιάδης τόλμησε
να διορίσει δύο υπουργούς του στην ηγεσία ενός τόσο σημαντικού θεσμού
όπως είναι η Νομική Υπηρεσία, θα συμφωνήσω με τον Γενικό και τον Βοηθό
Γενικό Εισαγγελέα. Ναι, να αποταθείτε στο Ανώτατο Δικαστήριο και να
απαιτήσετε την παύση του Οδυσσέα Μιχαηλίδη για λόγους ανάρμοστης
συμπεριφοράς.
Όχι επειδή πιστεύουμε πως ο Γενικός Ελεγκτής είναι ανίκανος ή αμελής στην εργασία του. Κάθε άλλο. Αλλά επειδή αυτό το ανέκδοτο περί παύσης του, το οποίο ξεκίνησε ο ανεκδιήγητος που σας διόρισε, πρέπει να τελειώσει.
Ναι, ο Οδυσσέας είναι «ενοχλητικός» για τους πάντες στο δημόσιο. Ναι,
ασχολείται και με ήσσονος σημασίας θέματα. Ναι, έχει και εμμονές ακόμη
και με θέματα τρίχες. Είναι, όμως, όνομα και πράγμα: Γενικός (στην κυριολεξία) Ελεγκτής.
Πράττει ότι δεν έπρατταν οι προκάτοχοί του. Δεν περιορίζεται σε μια
απλή καταγραφή παρατυπιών. Αυτό δεν θα είχε το παραμικρό νόημα. Τα
βγάζει στη φόρα απανωτά. Και κυρίως, τα πολεμάει. Όντας, πλέον, στην
εποχή της κυριαρχίας της διαφθοράς, ένας τέτοιος «μπαμπούλας» είναι θησαυρός.
Στην προκειμένη περίπτωση έφτασε στο σημείο να αγγίξει ακόμη και την
ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας. Κι εδώ αρχίζει η περιβόητη «ανάρμοστη»
συμπεριφορά την οποία επικαλείται ο Σάββας Αγγελίδης. Τόλμησε ο αφιλότιμος να προβεί σε καταγγελίες εναντίον του στην Αρχή κατά της Διαφθοράς. Το έπραξε από καπρίτσιο;
Του έγιναν συγκεκριμένες καταγγελίες. Τι έπρεπε να κάνει; Επειδή
αφορούν τον Β.Γ.Ε., να τις αγνοήσει για να μην θιχτεί; Να τις στείλει
για να τις διερευνήσουν στη Νομική Υπηρεσία; Μα είναι δυνατόν κάποιος
στη Ν.Υ. να διερευνήσει καταγγελίες σε βάρος του Β.Γ.Ε.; Έπραξε αυτό που
επιτάσσει η λογική. Τις παρέπεμψε στο καθ’ ύλην αρμόδιο σώμα. Γι’ αυτό
δημιουργήθηκε η Αρχή κατά της Διαφθοράς (ασχέτως αν η στήλη πιστεύει
ότι, όπως την ψήφισαν, θα αποδειχτεί αναποτελεσματική).
Ο Σ. Αγγελίδης προτάσσει το ότι μετά την απόφαση της Αρχής στην πρώτη
υπόθεση, όπου τον απάλλαξε από την κατηγορία, δεν έπρεπε να δώσει
συνέχεια ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης και να συνεχίσει να την σχολιάζει. Μα η
απόφαση της Αρχής αυτή καθεαυτή είναι που αφήνει σκιές.
Στο πόρισμά της δεν αποδίδεται ενέργεια διαφθοράς στον κ. Αγγελίδη.
Ωστόσο, διατυπώνεται σαφώς η παραδοχή ότι ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας
υπέγραψε αναστολή ποινικής δίωξης κατηγορούμενου, τον οποίο είχε στο
παρελθόν εκπροσωπήσει ως δικηγόρος σε άλλη ποινική υπόθεση. Η
απάντηση του κ. Αγγελίδη ότι δεν είχε συνδέσει το όνομα του
κατηγορούμενου με εκείνο του πρώην πελάτη του, επιτρέπει στον καθένα να
δώσει διαφορετική ερμηνεία. Αναμφίβολα δεν αποτρέπει τη σκιά καχυποψίας από κάποιους.
Λοιπόν, επειδή η ιστορία αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί, σας προκαλώ να μην κάνετε πίσω. Να πάτε στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Αν και η στήλη αμφιβάλλει πολύ κατά πόσο θα το αποτολμήσετε τελικά. Βλέπετε,
αν τολμήσετε να ανοίξετε ένα τέτοιο κεφάλαιο, ζητώντας το κεφάλι του
Γενικού Ελεγκτή, θα προκληθεί σαματάς. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι ο
Ελεγκτής κρίνεται από την συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας
(επιβεβαιώθηκε και από δημοσκόπηση του «Φ» τον περασμένο μήνα) ως ο
πλέον –και με διαφορά- αξιόπιστος θεσμός.
Είναι και ότι πρέπει να επιμετρήσετε τι έπεται σε περίπτωση αποτυχίας σας. Στοιχειώδης ευθιξία επιτάσσει να πάτε σπίτι σας. Δεν
είναι παίξε γέλασε ένα τέτοιο κεφαλαιώδους σημασίας θεσμικό θέμα.
Όποιος διαθέτει τα κότσια να το ανοίξει, πρέπει να διαθέτει και το
κότσια να το κλείσει αναλαμβάνοντας εμπράκτως και την ευθύνη. Αυτό είχε
υποδείξει η στήλη και στον προηγούμενο Γενικό Εισαγγελέα όταν οδήγησε
τον Βοηθό του ενώπιον του Δικαστικού Συμβουλίου. Σε εκείνη την
περίπτωση, όμως, επρόκειτο για υπόθεση διαφθοράς. Τώρα; Ανάρμοστη
συμπεριφορά; Χαμένη η υπόθεση κύριε Αγγελίδη.
Ανεξαρτήτως του τι θα πράξουν τελικά οι επικεφαλής της Ν.Υ., απογοήτευση προκαλεί και η ποντιοπιλατική στάση του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Ο ισχυρισμός ότι αφορά δύο ανεξάρτητους θεσμούς και γι’ αυτό δεν
παρεμβαίνει αποτελεί επιχείρημα για αμαθή παιδάρια. Όταν σείεται
συθέμελα ο τόπος από την σύγκρουση δύο κορυφαίων θεσμών, το κόστος
πλήττει και την πολιτεία και το κράτος και κατ’ επέκταση το λαό.
Ως εκ τούτου, έχει καθήκον ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να ρίξει το
πολιτικό βάρος του αξιώματός του για να πετύχει εξομάλυνση ή έστω
ξεκαθάρισμα των διαφορών. Ένας σοβαρός Πρόεδρος αυτό πράττει και δεν
επιλέγει να νίψει τας χείρας του. Έτσι αξιοποιείται το πολιτικό βάρος ενός ηγέτη. Για όποιον το διαθέτει βεβαίως!
Σύμφωνα με τη Wikipedia ανάρμοστος είναι αυτός που δεν αρμόζει. Όχι
μόνο επειδή είναι αταίριαστος ή ακατάλληλος, αλλά επιπλέον είναι
υποτιμητικός, προσβλητικός, υποδηλώνει ασέβεια, αγένεια, αδιαφορία (για
φράσεις, συμπεριφορά, ντύσιμο που είναι χαμηλότερου επιπέδου από το
αναμενόμενο, για συμπεριφορές κατώτερες των περιστάσεων που προσβάλλουν
κυρίως τους άλλους). «Είναι ανάρμοστο να μιλάς στο κινητό σου την ώρα
της κηδείας», δίνει σαν παράδειγμα.
Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης προφανώς δεν μιλούσε στο κινητό του την ώρα
κάποιας κηδείας. Κάτι άλλο ενόχλησε τον βοηθό γενικό εισαγγελέα, Σάββα
Αγγελίδη, ο οποίος σε συνέντευξη του στην «Καθημερινή» δήλωσε πως «ένας
υγιώς σκεπτόμενος άνθρωπος απαιτεί να ακολουθηθεί η μόνη διαδικασία που
υπάρχει για να ελεγχθεί η συμπεριφορά τού Γενικού Ελεγκτή έναντι
ανεξάρτητων αξιωματούχων και άλλων προσώπων στη δημόσια σφαίρα».
Ποιος κρίνει όμως ποιοι είναι οι υγιώς σκεπτόμενοι άνθρωποι; Αν γίνει
μία δημοσκόπηση με το ερώτημα «είναι ανάρμοστη η συμπεριφορά του
γενικού ελεγκτή;», εκτός από όσους έχουν δεχθεί κατά καιρούς τον έλεγχο
και την κριτική του, η πλειοψηφία των υπολοίπων μάλλον δεν θα συμφωνήσει
στα περί ανάρμοστης συμπεριφοράς. Είναι όλοι αυτοί μη υγιώς
σκεπτόμενοι; Σκέφτονται, δηλαδή, αρρωστημένα;
Μια άλλη εξήγηση του ανάρμοστος δίνεται από τον Γιάννη Μπαμπινιώτη
στο ογκωδέστατο λεξικό του: «Είναι αυτός που δεν συμφωνεί με τα
καθιερωμένα κοινωνικά πρότυπα». Όντως τα καθιερωμένα πρότυπα της
κυπριακής κοινωνίας συνήθισαν σε γενικούς ελεγκτές που κάθε χρόνο
παρέδιδαν στον πρόεδρο ένα τόμο γεμάτο από επισημάνσεις έως σκάνδαλα. Τα
οποία περνούσαν στο ντούκου. Την πρώτη μέρα ξεφύλλιζαν οι δημοσιογράφοι
την έκθεση επιλέγοντας τα πιο ευπώλητα, τα πιο εφετζίδικα κεφάλαια
κάνοντας τα είδηση και στη συνέχεια ο τόμος πήγαινε για ανακύκλωση
(τρόπος του λέγειν, γιατί δεν υπήρχε τότε ανακύκλωση). Ήταν μια ετήσια
ιεροτελεστία που καταγραφόταν πάντοτε από ένα φωτογραφικό ενσταντανέ
μπροστά στο τζάκι του προεδρικού. Ο συμβολισμός δεν εξηγήθηκε ποτέ από
τον σκηνοθέτη, αλλά ίσως να σήμαινε πως η έκθεση θα καιγόταν στο τζάκι.
Κι έπειτα ήρθε ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης. Ο οποίος δεν ανέμενε την ετήσια
ιεροτελεστία. Καθώς εντόπιζε και στοιχειοθετούσε κάτι, το
δημοσιοποιούσε. Όχι πως στην πράξη άλλαξαν πολλά πράγματα. Και πάλι,
λίγο έως πολύ, στο ντούκου περνάνε οι ανακαλύψεις του. Ίσως γίνεται λίγο
περισσότερος θόρυβος, ίσως κρατάει λίγο περισσότερο ο θόρυβος, αλλά
στην τελική το αποτέλεσμα δεν είναι πολύ διαφορετικό. Ο ίδιος έχει γίνει
δημοφιλής, οι πολίτες νοιώθουν ότι υπάρχει κάποιος στον οποίο μπορούν
να αποταθούν, αλλά –περίπου- ως εδώ. Το ντύσιμο του δεν είναι και το πιο
καλόγουστο, αλλά ανάρμοστο δεν το λες. Οι φράσεις που χρησιμοποιεί
επίσης δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ανάρμοστες και σε κηδεία δεν
ακούστηκε να μιλά στο κινητό. Οπόταν κάτι άλλο κάνει που δεν αρμόζει στα
«καθιερωμένα κοινωνικά πρότυπα».
Σε ανάρτησή του με την οποία ανακοίνωσε την ακύρωση της συναυλίας του στο εξεγερμένο πανεπιστήμιο Columbia της
Νέας Υόρκης, ο τραγουδοποιός περιγράφει τις στιγμές που ζει ο ίδιος,
αλλά και όλη η πόλη, από τις κινητοποιήσεις των φοιτητών.
«Οι τελευταίες μέρες ήταν αρκετά ιδιαίτερες στη Νέα Υόρκη» γράφει ο Αλκίνοος με δημοσιογραφική «ματιά» και συνεχίζει:
«Μένω δίπλα στο Columbia και παρακολούθησα από κοντά τα γεγονότα.
Είδα την “κατάληψη” του campus από τους φοιτητές, την είσοδο σε αυτό
της αστυνομίας (η πρώτη μετά το 1968) και τη σύλληψη 108 φοιτητών μετά
από εντολή της προέδρου του πανεπιστημίου.
»Είχε προηγηθεί την προηγουμένη η “ανάκριση” της από την επιτροπή
εκπαίδευσης της Βουλής, όπου ανάμεσα σε άλλα τής έγινε η παρατήρηση ότι
δεν διδάσκεται αρκετά η Βίβλος στο πρόγραμμα σπουδών και ρωτήθηκε σοβαρά
αν η ίδια επιθυμεί να καταραστεί ο Θεός το Columbia, με την πρόεδρο να
απαντά εξίσου σοβαρά “Όχι, δεν θα το ήθελα”».
«Είδα επίσης τις ασταμάτητες, 24ωρες διαδηλώσεις μέσα και έξω από το
πανεπιστήμιο, με τα συνθήματα, τις παλαιστινιακές σημαίες και μαντίλες
που βλέπεις παντού στην πόλη, ενώ σήμερα πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση
διαμαρτυρίας εκατοντάδων καθηγητών του Columbia προς υποστήριξη των
φοιτητών τους», αναφέρει ακόμη.
Ολόκληρη η ανάρτηση:
Ακύρωση συναυλίας στο Columbia, 22/4/2024
Οι τελευταίες μέρες ήταν αρκετά ιδιαίτερες στη Νέα Υόρκη. Μένω
δίπλα στο Columbia και παρακολούθησα από κοντά τα γεγονότα. Είδα την
«κατάληψη» του campus από τους φοιτητές, την είσοδο σε αυτό της
αστυνομίας (η πρώτη μετά το 1968) και τη σύλληψη 108 φοιτητών μετά από
εντολή της προέδρου του πανεπιστημίου.
Είχε προηγηθεί την προηγουμένη η «ανάκριση» της από την επιτροπή
εκπαίδευσης της Βουλής, όπου ανάμεσα σε άλλα τής έγινε η παρατήρηση ότι
δεν διδάσκεται αρκετά η Βίβλος στο πρόγραμμα σπουδών και ρωτήθηκε σοβαρά
αν η ίδια επιθυμεί να καταραστεί ο Θεός το Columbia, με την πρόεδρο να
απαντά εξίσου σοβαρά «Όχι, δεν θα το ήθελα.»
Είδα επίσης τις ασταμάτητες, 24ωρες διαδηλώσεις μέσα και έξω από
το πανεπιστήμιο, με τα συνθήματα, τις παλαιστινιακές σημαίες και
μαντίλες που βλέπεις παντού στην πόλη, ενώ σήμερα πραγματοποιήθηκε
συγκέντρωση διαμαρτυρίας εκατοντάδων καθηγητών του Columbia προς
υποστήριξη των φοιτητών τους. Ταυτόχρονα, έγιναν 47 συλλήψεις φοιτητών
στο Yale, ενώ διαμαρτυρίες πραγματοποιούνται και σε αρκετά άλλα
πανεπιστήμια (πχ Berkeley, Boston University, MIT, University of
California, NYU, University of North Carolina).
Από σήμερα το πρωί λοιπόν, το Columbia απαγόρευσε την είσοδο στο
campus, τα μαθήματα γίνονται διαδικτυακά, το πανεπιστήμιο λειτουργεί με
προσωπικό ασφαλείας και οι εκδηλώσεις του αναστέλλονται. Παρά λοιπόν την
πεποίθησή μου ότι το τραγούδι δεν πρέπει να σταματά ποτέ, τα πιο πάνω
μέτρα έκαναν αδύνατη την πραγματοποίηση της συναυλίας. Ζητώ συγνώμη από
όσους ακροατές και όσες ακροάτριες ταλαιπωρήθηκαν.
– Η ομιλία και η συναυλία στο UCLA (26 και 27/4) φαίνεται ότι θα γίνουν κανονικά.».
Οι πραιτοριανοί της κυβέρνησης
φαίνεται να ευθύνονται για όλο και περισσότερο αυξανόμενα περιστατικά
ρατσιστικής βίας, όπως προκύπτει από νέα αποκαλυπτική έρευνα
Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της έκθεσης του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας για τη χώρα μας καθώς μέσα στο 2023 καταγράφηκαν 158 περιστατικά ρατσιστικής βίας, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με τον αντίστοιχο του 2022 (74). Μάλιστα σε δεκάδες περιστατικά δράστες ήταν ένστολοι, με το ποσοστό να ανέρχεται στο 39% και να αποτελεί το υψηλότερο από κάθε άλλη χρονιά.
Κατά το 2023, 18 μέλη και οι συντονιστές του Δικτύου κατέγραψαν μέσω
συνεντεύξεων με τα θύματα, 158 περιστατικά ρατσιστικής βίας, από τα
οποία στα 89 στοχοποιήθηκαν μετανάστες, πρόσφυγες ή αιτούντες άσυλο,
σε 1 περιστατικό στοχοποιήθηκε Έλληνας πολίτης από πολίτη τρίτης χώρας,
σε 5 περιστατικά στοχοποιήθηκαν Ρομά Έλληνες πολίτες, σε 1 περιστατικό
διαπράχθηκε βανδαλισμός σε μνημείο του Ολοκαυτώματος, σε 1 ακόμη
περιστατικό στοχοποιήθηκε άτομο με βάση την αναπηρία, ενώ σε 61
περιστατικά στοχοποιήθηκαν ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα.
Με
βάση τα ευρήματα από τις εν λόγω καταγραφές, αλλά και ευρύτερα από τις
τάσεις που το Δίκτυο παρατηρεί τα τελευταία έτη, οι βασικές τάσεις που
διαπιστώνονται είναι η έντονη και συνεχής ρατσιστική βία στα σύνορα της
χώρας αλλά και ευρύτερα από τις τάσεις που το Δίκτυο παρατηρεί τα
τελευταία έτη, κυρίως κατά προσφύγων και μεταναστών, η συστηματική
ρατσιστική βία και οι ρατσιστικές συμπεριφορές από εκπροσώπους του
κράτους, ιδίως από εκπροσώπους σωμάτων ασφαλείας κατά
ατόμων από σχεδόν όλες τις στοχοποιούμενες κοινότητες (τα τελευταία έξι
χρόνια το 40-60% των περιστατικών αφορούν στοχοποίηση από ένστολους),
καθώς και η ευρεία στοχοποίηση θυμάτων στο πλαίσιο της καθημερινότητάς
τους, με σημαντικότερες την ενδοσχολική και ενδοοικογενειακή ρατσιστική
βία.
Επιπλέον, το Δίκτυο διαπιστώνει για μια ακόμη χρονιά τη συνεχιζόμενη υποαναφορικότητα στα περιστατικά ρατσιστικής βίας, όπως άλλωστε προκύπτει και από το σύνολο των καταγραφών του Δικτύου τα τελευταία έτη.
Με βάση τη σχετική ανάλυση των καταγραφών του Δικτύου για το 2023,
αλλά και των σχετικών τάσεων των προηγούμενων ετών, σημαντικός αριθμός
θυμάτων δεν προβαίνει στην καταγγελία από φόβο για δευτερογενή
θυματοποίηση ή επαναθυματοποίηση.
34 περιστατικά έλαβαν χώρα στην Αττική,
κυρίως σε περιοχές πλησίον του κέντρου της Αθήνας, αλλά και σε άλλες
περιοχές, όπως στον Πειραιά. Στην υπόλοιπη επικράτεια, καταγράφηκαν 32
περιστατικά στη Θεσσαλονίκη, 34 στην ευρύτερη περιοχή του Έβρου, 10 στην
Κω, 7 στη Λέσβο, 6 στη Σάμο, 5 στη Λέρο και 1 στη Χίο. Επίσης,
καταγράφηκαν 5 περιστατικά στην Καβάλα, 3 στο Βόλο και αντίστοιχα στην
Κατερίνη, 2 στην Κρήτη και αντίστοιχα στη Σύμη καθώς και από 1
περιστατικό στην Αλόννησο, στη Λάρισα, στη Νάουσα, στην Εύβοια, στις
Σέρρες, στη Σπάρτη, στην Πύλο και στα Φάρσαλα.
Σε 69 περιστατικά τα θύματα αναγνωρίζουν τους δράστες ως πολίτες, σε 63 τα θύματα δήλωσαν ότι οι δράστες ήταν ένστολοι, σε 11 δήλωσαν ότι ήταν δημόσιοι υπάλληλοι.
Επιπλέον, σε 6 περιστατικά οι δράστες ήταν εργοδότες. Σε 5
περιστατικά οι θύτες αναγνωρίστηκαν ως μέλη ομάδων που ασκούν ρατσιστική
βία. Τέλος, σε 4 περιστατικά η ιδιότητα των δραστών είναι μεικτή,
δηλαδή σε 2 τα θύματα δηλώνουν ως δράστες πο- λίτες και ένστολους, ενώ
σε ακόμα 2 τα θύματα δηλώνουν ότι οι δράστες ήταν ένστολοι και άλλοι
δημόσιοι υπάλληλοι. Σε 91 περιστατικά συμμετείχαν περισσότεροι του ενός
δράστες, σε 18 περιστατικά τα θύματα δήλωσαν ότι οι δράστες συμμετείχαν
ξανά σε περιστατικό βίας.
Σπουδαία
νέα για τους σοσιαλιστές: μια νέα μελέτη διαπίστωσε ότι οι έξυπνοι
άνθρωποι είναι πιο πιθανό να έχουν αριστερές απόψεις.
Μια νέα μελέτη διαπίστωσε ότι οι υψηλότερες βαθμολογίες IQ «συσχετίζονται με μια σειρά από αριστερές και φιλελεύθερες πολιτικές πεποιθήσεις».
Το
2012, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Psychological Science διαπίστωσε
ότι τα παιδιά με «χαμηλότερη γενική νοημοσύνη» είχαν περισσότερες
πιθανότητες να γίνουν προκατειλημμένοι ως ενήλικες και να υιοθετήσουν
«δεξιές ιδεολογίες» ως αποτέλεσμα
Οι ερευνητές
ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, Twin Cities, μελέτησαν
περισσότερες από 300 οικογένειες στο πλαίσιο της μελέτης και κατέληξαν
στο συμπέρασμα, σε νέα δημοσίευση στο περιοδικό Intelligence, ότι το να
είναι κανείς πιο έξυπνος «συσχετίζεται με μια σειρά από αριστερές και
φιλελεύθερες πολιτικές πεποιθήσεις».
Η συσχέτιση
Οι
ερευνητές μέτρησαν τη νοημοσύνη των συμμετεχόντων χρησιμοποιώντας τόσο
το IQ όσο και γενετικούς δείκτες νοημοσύνης, γνωστούς ως πολυγονιδιακές
βαθμολογίες. Εξέτασαν τις πολιτικές πεποιθήσεις των συμμετεχόντων
ελέγχοντας πέντε μεταβλητές: «πολιτικό προσανατολισμό, αυταρχισμό,
ισονομία, κοινωνικό φιλελευθερισμό και δημοσιονομικό συντηρητισμό».
«Οι
πολυγονιδιακές βαθμολογίες προέβλεπαν κοινωνικό φιλελευθερισμό και
χαμηλότερο αυταρχισμό, εντός των οικογενειών. Η νοημοσύνη ήταν σε θέση
να προβλέψει σημαντικά τον κοινωνικό φιλελευθερισμό και τον χαμηλότερο
αυταρχισμό, εντός των οικογενειών, ακόμη και μετά τον έλεγχο των
κοινωνικοοικονομικών μεταβλητών», έγραψαν οι ερευνητές στο περιοδικό.
«Τα
ευρήματα μας μπορεί να παρέχουν το ισχυρότερο συμπέρασμα μέχρι σήμερα
για την άμεση επίδραση της νοημοσύνης στις πολιτικές πεποιθήσεις».
«Ο
τρόπος με τον οποίο η νοημοσύνη επηρεάζει τις πεποιθήσεις μας εξαρτάται
πιθανότατα από το περιβάλλον και την κουλτούρα μας. Κοιτάζοντας πίσω
στην ιστορία, μπορούμε να δούμε ότι τα ευφυή άτομα έλκονται από όλα τα
είδη των διαφορετικών και συχνά αντιφατικών ιδεών»
«Διαπιστώνουμε
ότι τόσο ο δείκτης νοημοσύνης όσο και οι γενετικοί δείκτες νοημοσύνης
[…] μπορούν να βοηθήσουν να προβλεφθεί ποιο από τα δύο αδέλφια τείνει να
είναι πιο φιλελεύθερο. Πρόκειται για αδέλφια με την ίδια ανατροφή, που
μεγαλώνουν κάτω από την ίδια στέγη», δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης
Tobias Edwards στο PsyPost.
«Αυτό υποδηλώνει ότι η νοημοσύνη
συνδέεται με τις πολιτικές πεποιθήσεις, όχι μόνο λόγω του περιβάλλοντος ή
της ανατροφής, αλλά μάλλον ότι η γενετική παραλλαγή της νοημοσύνης
μπορεί να παίζει ρόλο στην επιρροή των πολιτικών μας διαφορών». Το
έγγραφο πρόσθεσε ότι υπάρχουν ανωμαλίες και ότι «η συσχέτιση μπορεί να
συγχέεται ή να διαμεσολαβείται από κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες».
Δεξιές απόψεις ή προκαταλήψεις
Επιπλέον,
αξίζει να σημειωθεί ότι τα τεστ IQ δεν αποτελούν πάντα ακριβή δείκτη
νοημοσύνης και ότι ορισμένες προσωπικότητες της δεξιάς έχουν εκφράσει
ρατσιστικές πεποιθήσεις, μοιράζοντας ψευδοεπιστημονικές ιδέες για το IQ,
τη γενετική και τη φυλή.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχουν
διεξαχθεί αρκετές άλλες μελέτες που δείχνουν παρόμοια ευρήματα. Μία από
αυτές από το 2019, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Emotion, αποκάλυψε ότι
τα άτομα με χαμηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη ήταν πιο πιθανό να
έχουν δεξιές απόψεις ή προκαταλήψεις (μια μελέτη του 2017 κατέληξε σε
παρόμοιο συμπέρασμα).
Το 2012, μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο
Psychological Science διαπίστωσε ότι τα παιδιά με «χαμηλότερη γενική
νοημοσύνη» είχαν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν προκατειλημμένοι ως
ενήλικες και να υιοθετήσουν «δεξιές ιδεολογίες» ως αποτέλεσμα.
Ωστόσο,
ο Edwards τόνισε ότι οι πολιτικές πεποιθήσεις είναι πολύπλοκες και
άμορφες και θα ήταν αναγωγικό να εξαχθούν ολοκληρωτικά συμπεράσματα.
«Δεν υπάρχει κανένας νόμος που να λέει ότι οι ευφυείς άνθρωποι πρέπει
πάντα να υποστηρίζουν συγκεκριμένες πεποιθήσεις ή ιδεολογίες», είπε.
«Ο
τρόπος με τον οποίο η νοημοσύνη επηρεάζει τις πεποιθήσεις μας εξαρτάται
πιθανότατα από το περιβάλλον και την κουλτούρα μας. Κοιτάζοντας πίσω
στην ιστορία, μπορούμε να δούμε ότι τα ευφυή άτομα έλκονται από όλα τα
είδη των διαφορετικών και συχνά αντιφατικών ιδεών».
*Με πληροφορίες από: Dazed | Kεντρική φωτογραφία θέματος: Godard mon amour | Apple Tv
Δεν ήταν μόνο οι χιλιάδες άντρες
αγωνιστές της Αριστεράς που τους συνέλαβε η χούντα των συνταγματαρχών
για τα δημοκρατικά τους φρονήματα την περίοδο της δικτατορίας 1967-1974,
κλείνοντάς τους στα μπουντρούμια των φυλακών και τα ξερονήσια της
εξορίας. Εκατοντάδες ήταν και οι γυναίκες πολιτικές κρατούμενες που
είχαν την ίδια ή και χειρότερη μεταχείριση από το καθεστώς του “Ελλάς
Ελλήνων Χριστιανών”. Γυναίκες που φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή
υποβλήθηκαν σε μεσαιωνικά βασανιστήρια για τα πιστεύω τους.
Οι φυλακές της Γυάρου όπως είναι σήμερα
Ανάμεσα στους 6.118 πολιτικούς
κρατούμενους που μεταφέρθηκαν στη Γυάρο με αρματαγωγά πλοία στις 28
Απριλίου 1967, μια εβδομάδα μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος, ήταν
μεγάλος αριθμός γυναικών και ανάμεσά τους και η αείμνηστη μάνα μου
Μεταξία Κουζινοπούλου που την οδήγησαν εκεί αν και αντιμετώπιζε σοβαρά
προβλήματα υγείας. Ένα αφιλόξενο νησί, πραγματικά κρανίου τόπο που το
αποκαλούσαν δικαιολογημένα άλλοι “νησί του διαβόλου” και άλλοι “Νταχάου
της Μεσογείου”. Από τους πολιτικούς κρατούμενους της χούντας, οι 1.000
έμεναν στο κτίριο των φυλακών της Γυάρου, που είχαν χτιστεί το 1947,
κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο και οι υπόλοιποι σε σκηνές.
Είναι συγκλονιστική η περιγραφή στα 1995 της Λαρισαίας αγωνίστριας Σούλας Καρανίκα, διπλωματούχας αδελφής νοσοκόμας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, που έζησε τη φρίκη της εξορίας στη Γυάρο:
“Τι ήταν η Γιούρα; Κάτω από ποιες
συνθήκες ζήσαμε; Δεν μπορεί να το συλλάβει ο νους του ανθρώπου. Αντέξαμε
μόνο γιατί είχαμε το δίκιο με το μέρος μας. Όσοι ζήσαμε εκεί,
καταφέραμε να τα βγάλουμε πέρα, περιορίζοντας όσο το δυνατόν τις
συνέπειες. Όσο κι αν υποφέραμε, κι αν κατέστρεψαν την υγεία μας. […]
Η μεταχείριση των γυναικών ήταν πιο
σκληρή σε σχέση με τους άντρες. Σημεία των καιρών. 280 γυναίκες
στοιβαγμένες η μία πάνω στην άλλη, σε ένα στενό χώρο. Και μέσα σε
ποντίκια, ποντίκαρους, σκορπιούς, σκουλήκια. Άλλωστε μόνο αυτά είχε το
ξερονήσι. Και λίγα αγριοκούνελα που τα ημερέψαμε.
Οι φυλακές της Γυάρου όπως είναι σήμερα
Αναπνέαμε σε μία αυλή σε τόσα
τετραγωνικά, όσα περίπου μια γκαρσονιέρα. Μα και εδώ οι γυναίκες ήταν
“σπαθιά ξεγυμνωμένα” απέναντι στους Λαδάδες και στους Παττακούς. Που
ερχόταν να αποσπάσουν “μετάνοιες”. Και στο ειδικό Τμήμα Ασφαλείας, που
έμεινε στη Γυάρο. Και στις διάφορες δήθεν επιτροπές που κατά καιρούς
έφταναν. Οι συγκρατούμενοί μας πολλές φορές μας λέγανε: “Μας φορέσατε τα
φουστάνια σας”. Τέτοιες ήταν οι μάχες που έδιναν οι γυναίκες”.
Μία από τις δεσμώτριες της χούντας ήταν η Σερραία Μεταξία Κουζινοπούλου, εξόριστη σε Γυάρο και Λέρο
Εκτός της Γυάρου, τόπος εξορίας είχε
δημιουργηθεί από το δικτατορικό καθεστώς των συνταγματαρχών στο Λακκί
και το Παρθένι της Λέρου, σε δύο κτίρια για τους εξορίστους, όπου από
τον Ιούλιο του 1967 και μέχρι το 1971 “φιλοξενήθηκαν” περίπου 4.000
άτομα κι ανάμεσά τους ο μεγάλος μας ποιητής Γιάννης Ρίτσος και το
σύμβολο της Εθνικής Αντίστασης Μανόλης Γλέζος. Ενώ πολλά ακόμη σημεία
της χώρας και στη Βόρεια Ελλάδα η Σαμοθράκη υπήρξαν τόποι εξορίας των
αντιπάλων της δικτατορίας. Οι δεσμώτες της χούντας πολιτικοί
κρατούμενοι, ζούσαν σε συνθήκες πειθαρχημένης διαβίωσης, που δεν
διέφεραν ουσιαστικά από τη διαβίωση των φυλακισμένων, μολονότι κανείς
τους δεν είχε καμιά καταδικαστική απόφαση δικαστηρίου εις βάρος του.
Φυλακές Αλικαρνασσού
Το φοβερό κολαστήριο της Αλικαρνασσού
Τον Αύγουστο του 1968 περίπου διακόσιες
πολιτικές εξόριστες αγωνίστριες του αντιδικτατορικού αγώνα,
μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο της Γυάρου στις φυλακές Αλικαρνασσού
Κρήτης. Οι περισσότερες ήταν μέλη και στελέχη του αριστερού κόμματος της
ΕΔΑ και της Νεολαίας Λαμπράκη, ενώ ανάμεσά τους βρίσκονταν και γνωστά
γυναικεία στελέχη του ΚΚΕ όπως, η Αύρα Παρτσαλίδου, η βουλευτίνα
Θεσσαλονίκης μετά τη μεταπολίτευση Μίνα Γιάννου, η Λούλα Λογαρά, η Ρούλα
Κουκούλου, οι Θέτις και Μαργαρίτα Κωτσάκη, η Χρυσούλα Γκόγκογλου και
άλλες
Οι συνθήκες κράτησης και διαβίωσης των
γυναικών πολιτικών κρατουμένων στις φυλακές Αλικαρνασσού ήταν πανάθλιες
και είχαν ως στόχο να τις εξοντώσουν ψυχικά και σωματικά, να σπάσουν το
ηθικό τους, να τις εξαναγκάσουν να υπογράψουν “δήλωση μετάνοιας” προς το
ανελεύθερο καθεστώς.
Είναι χαρακτηριστικά τα όσα
καταγγέλονταν από τις φυλακισμένες αυτές προς τη διεθνή κοινή γνώμη, σε
επιστολή τους που έφυγε κρυφά από τις φυλακές Αλικαρνασσού στα τέλη
Οκτωβρίου 1968 και μεταδόθηκε από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης:
Έκκληση των οικογενειών πολιτικών κρατουμένων
Με χιτλερικό κανονισμό
“Από τις φυλακές Αλικαρνασσού της
Κρήτης οι πολιτικές κρατούμενες απευθυνόμαστε στους δημοκράτες, στις
γυναίκες όλου του κόσμου για να καταγγείλουμε τις απάνθρωπες συνθήκες
της ζωής μας και τα καινούργια μέτρα εξόντωσης που πήρε σε βάρος μας η
κυβέρνηση της χούντας.
Κάτω από την παγκόσμια κατακραυγή για
κατάργηση του κολαστηρίου της Γυάρου η δικτατορία έβαλε μπρος το σχέδιό
της να εξαπατήσει την κοινή γνώμη δείχνοντας σαν δήθεν ευεργετικό μέτρο
τη μεταφορά των 168 γυναικών από το ξερόβραχο της Γιούρας σε κατοικημένο
χώρο στην Κρήτη.
Ακούστε όμως ποια είναι η φοβερή
αλήθεια. Εδώ δεν είμαστε πια εξόριστες. Από την πρώτη ώρα μας έκλεισαν
στις φυλακές μέσα στα σίδερα και τους τοίχους. Ξαφνικά, χωρίς δίκη, μας
έκαναν κατάδικες. Καινούργιος, χειρότερος, χιτλερικός κανονισμός, με
πλήθος «απαγορεύεται», εφαρμόζεται με την πιο μεγάλη σκληρότητα. Το
μοναδικό ευεργέτημα του καλοκαιριού, ο περίπατος και το θαλασσινό μπάνιο
έξω από τις φυλακές, απαγορεύτηκε. Ακόμα και στην εσωτερική αυλή, την
περιφραγμένη με θεόρατο τοίχο, την κλειδώνουν 8-10 ώρες το 24ωρο. Ούτε
την ταράτσα της φυλακής δεν μας άνοιξαν. Εδώ είμαστε χειρότερα κι απ’ τη
Γιούρα. Μας στερούν και τον ήλιο και τον αέρα ακόμα. Βλέπουμε τον
κατοικημένο χώρο και τη θάλασσα μόνο από τα παράθυρα των κελιών μας,
καρφωμένες δεσμώτριες του φασισμού”.
Κατάλογος με τα ονόματα των γυναικών πολιτικών κρατουμένων στις φυλακές Αλικαρνασσού. Δημοσιεύθηκε στις 31-1-1970 στην “Ελεύθερη Πατρίδα” που εκδίδονταν στην Ρώμη
Οι πολιτικές κρατούμενες της
δικτατορίας στις φυλακές Αλικαρνασσού παρέθεταν στο τέλος της ανοικτής
επιστολής τους και σειρά στοιχείων, από τον γιατρό της φυλακής, για να
δείξουν ότι η ζωή τους βρίσκονταν σε κίνδυνο: Καρδιακές και κυκλοφορικές
παθήσεις 29, Παθήσεις στομάχου 51, Παθήσεις πνευμόνων 33, Οστεοπάθειες
κλπ. 90, Γυναικολογικές παθήσεις 24, Ανάπηρες 8.
Μια έκθεση του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού
που δημοσιεύθηκε στα τέλη Μαρτίου 1969 στα ξένα μέσα ενημέρωσης,
αναφέρονταν στις γυναίκες που κρατούνταν στις φυλακές Αλικαρνασσού.
“Πρόκειται -έλεγε η έκθεση- για 135 γυναίκες εγκάθειρκτες σε μια παλιά
φυλακή για κοινούς εγκληματίες. Τριάντα τρεις από αυτές έχουν συζύγους
που επίσης είναι φυλακισμένοι ή εξόριστοι”. Η ίδια έκθεση διαπίθστωνε
ότι ο συνωστισμός στα στρατόπεδα της Λέρου όπου βρίσκονταν εκελίνο το
διάστημα 1.200 κρατολύμενοι, “ήταν επικίνδυνος τόσο για τη φυσική όσο
και για την πνευματική τους υγεία”.
Πιέσεις για “δηλώσεις μετάνοιας”
Χρυσούλα Γκόγκογλου
Τις πολιτικές κρατούμενες στις φυλακές
Αλικαρνασσού επισκέπτονταν συχνά-πυκνά διάφορες αστυνομικές και
δικαστικές “επιτροπές”, πιέζοντάς τες να υπογράψουν τις επαίσχυντες
“δηλώσεις μετανοίας” προκειμένου να αφεθούν ελεύθερες για να επιστρέψουν
στα σπίτια και τις οικογένειές τους. Εισπράττοντας φυσικά ένα μεγάλο
“όχι” από τις αγωνίστριες του αντιδικτατορικού αγώνα.
Είναι χαρακτηριστική η στάση της
καταγόμενης από το Ροδολίβος Σερρών, Χρυσούλας Γκόγκογλου (1923-2009),
στελέχους του ΚΚΕ, που είχε συλληφθεί τον Ιανουάριο του 1968 στην Αθήνα
για τη δράση της κατά της χούντας. Όταν ρωτήθηκε για τη στάση της
απέναντι στο καθεστώς, ανέφερε: “Είμαι μέλος και στέλεχος του ΚΚΕ και
ξέρω ποιο είναι το χρέος μου απέναντι στο Λαό και στην πατρίδα μου και
ιδιαίτερα σήμερα κάτω από τις συνθήκες της στρατιωτικής δικτατορίας”.
Ενώ σε ερώτηση τι θα κάνει όταν βγει έξω, δεν δίστασε να απαντήσει
αμέσως: “Το χρέος μου σαν πατριώτισσα και σαν κομμουνίστρια”.
Δίκη μελών του ΠΑΜ στο έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης. Τρεις από τους κατηγορούμενους ήταν γυναίκες
Γυναίκες στα βασανιστήρια
Δεν ήταν όμως μόνο οι φυλακές και τα
ξερονήσια όπου κρατούνταν οι γυναίκες από τους παρανοϊκούς δικτάτορες,
καθώς δεκάδες γυναίκες υπέφεραν τα πάνδεινα και υποβλήθηκαν σε
μεσαιωνικά βασανιστήρια στα μπουντρούμια της Ασφάλειας, της ΕΣΑ και της
ΚΥΠ για την αντιδικτατορική τους δράση.
Η φιλόλογος καθηγήτρια Ασπασία Καρρά,
δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Θεσσαλονίκης, είχε συλληφθεί τον Αύγουστο
του 1968 με τις κατηγορίες ότι ήταν μέλος του Πατριωτικού
Αντιδικτατορικού Μετώπου (ΠΑΜ) Θεσσαλονίκης αλλά και για τη διοχέτευση
μυστικά πληροφοριών για τα δεινά του ελληνικού λαού από τη χούντα.
Ειδήσεις που στη συνέχεια μεταδίδονταν από τους ευρωπαϊκούς
ραδιοφωνικούς σταθμούς του BBC, της Deutsche Welle, του Παρισιού κ.α.
Είναι συγκλονιστική η περιγραφή για τα
μαρτύρια που πέρασε και τα ηλεκτροσόκ στα οποία υποβλήθηκε όταν μετά τη
σύλληψή της οδηγήθηκε στο Γ΄ Σώμα Στρατού:
Ασπασία Καρρά
“Τις πρώτες μέρες κρατήθηκα στην
πτέρυγα Λοκατζήδων. Το «μενού» περιλάμβανε κτυπήματα, μπουνιές στο
πρόσωπο, κλωτσιές, τράβηγμα μαλλιών, βρισιές, απειλές, αϋπνία και
ασιτία. Δεν έτρωγα, δεν κοιμόμουν. Τι ζητούσαν από μένα; Να πω ότι
ενημέρωνα τους σταθμούς του εξωτερικού: … Δεν τους απαντούσα. Και αυτοί
έχασαν την υπομονή τους, με πήραν μια μέρα και με κατέβασαν στο «μπαρ».
Ξαφνικά, κάποιος με κουκούλωσε. Με
σήκωσαν και με σύρανε με την κουβέρτα στο κεφάλι, καθώς έχω και το
πρόβλημα , και βρέθηκα μέσα, κοντά στην πόρτα ενός γραφείου, μπροστά σε
μια φάτσα που ήταν ίδιος ο Άιχμαν. Ένα πρόσωπο σκληρό και μάτια γυάλινα.
Μου λέει, «Κάτσε είμαι γιατρός.». Κάθομαι. Εξετάζει την καρδιά μου,
εξετάζει και τα μέλη, το σώμα μου, τα χέρια μου και τα πόδια μου.
Σημαδεύει τα γερά μέρη του σώματός μου, γιατί δεν είναι όλα γερά, λόγω
της πολιομυελίτιδας. Και ξαφνικά πάλι, εκεί που καθόμουνα, η κουβέρτα
στο κεφάλι.
Κάπου με πήγαν. Με ξάπλωσαν σε ένα
κρεβάτι, όχι σε στρώμα, αλλά πάνω σε σούστα, ένα σομιέ (έτσι νόμιζα),
και η κουβέρτα πάνω στο κεφάλι. Δέσανε τα δυο μου πόδια μαζί από τη μια
πλευρά, όπως του Εσταυρωμένου. Μου ζήτησαν πάλι να τους αποκαλύψω πώς
έστελνα στο εξωτερικό τα σημειώματα και πώς ενημέρωνα. Δεν απάντησα.
Τότε, τράβηξαν και το φόρεμά μου ψηλά και κάποιος έδωσε εντολή να
λειτουργήσουν τα μοτέρ.
Αρχίσανε να ακουμπάνε ηλεκτροφόρα
σύρματα στο δεξί μου χέρι που ήταν γερό, στο αριστερό μου χέρι και στον
αφαλό. Τα μοτέρ δούλευαν και μια φωνή έλεγε: «Δεξί χέρι, αριστερό πόδι,
αφαλός! Δεξί χέρι, αριστερό πόδι, για να μείνεις για πάντα στο κρεβάτι.
Στον αφαλό, για να μη κάνεις παιδιά κομμουνιστάκια!». Ένα χέρι μπήχτηκε
στα μαλλιά μου και κρατούσε γερά το κεφάλι μου κάτω, διότι το σώμα
πάλλονταν, τινάζονταν, εγώ ούρλιαζα, ο πόνος μεγάλος, μα εκείνοι
συνέχιζαν και απαιτούσαν να τους πω αυτό που ήθελαν.
Κάποτε κουράστηκαν και σταμάτησαν.
Ζητούσαν πάλι να τους απαντήσω, γιατί, απειλούσαν , υπήρχαν και
χειρότερα. Και επειδή πάλι δεν τους απάντησα, η φωνή έδωσε εντολή: «Τα
μοτέρ να λειτουργήσουν δυνατότερα!» Και τότε άρχισαν πάλι τα ίδια, να
ακουμπούν δηλαδή τα σύρματα στα μέλη του σώματός μου. Και όταν πάλι δεν
τους έδωσα τις απαντήσεις που ήθελαν, με ξεδέσανε, με την κουβέρτα
μονίμως ριγμένη στο κεφάλι, με σπρώξανε κάτω από το κρεβάτι και
αρχίσανε, έτσι όπως ήταν και το φόρεμά μου ψηλά, να με μαστιγώνουν. Και
όταν και πάλι κουράστηκαν, τράβηξαν το φουστάνι χαμηλά και άρχισαν τις
κλωτσιές. Αυτό το φουστάνι, επειδή ήταν το έδαφος βρόμικο, είχε τα
αποτυπώματα από τις σόλες των παπουτσιών τους”.
Φάλαγγα και βάρβαρο ξύλο
Την δική της περίπτωση και τα
βασανιστήρια στα οποία υποβλήθηκε, αφηγήθηκε η φοιτήτρια τότε της
Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Κατερίνα Παπαγκίκα:
“Ήμουν φοιτήτρια στο 5ο έτος. Έχοντας
ήδη οργανωθεί στην ΚΝΕ είχα την ευθύνη της οργάνωσης στην ιατρική Σχολή
αλλά κι ένα κομμάτι του παράνομου μηχανισμού.
Εμένα με συνέλαβαν το Φλεβάρη του 1974.
Μπούκαραν στο σπίτι μου με τέσσερα πιστόλια, έπιασαν εμένα και το
αδερφάκι μου τζάμπα και άδικα. Όλο το διάστημα που έμεινα στην ασφάλεια
αντιμετώπισα άγρια βασανιστήρια. Όλες οι κοπέλες περάσαμε φάλαγγα και
βάρβαρο ξύλο. Η έμφυλη διάκριση εντοπιζόταν στον τρόπο που μας
απευθύνονταν οι βασανιστές. Γι’ αυτούς, ήμασταν όλες «πουτάνες». Το
ζήτημα ήταν να αντέξεις. Υπήρχαν βασανιστήρια ανυπόφορα. Το ανθρώπινο
σώμα και η έννοια του πόνου μπορούν να σε ξεπεράσουν. Ο στόχος ήταν να
αντέξεις και να μη δώσεις άλλους ανθρώπους”.
Μία άλλη φοιτήτρια που πέρασε την κόλαση των βασανιστηρίων, ήταν η Αγγελική Κουτσουμπού, κόρη αντάρτη του ΕΛΑΣ, που εξιστόρησε τη δική της μεταχείριση από τα όργανα της χούντας:.
“Σαν οικογένεια είχαμε το βίωμα της
εξορίας και των διώξεων. Όταν έγινε το πραξικόπημα ήμουν 19 χρονών.
Σπούδαζα στη Φυσικομαθηματική Σχολή. Ήδη πριν τη δικτατορία είχα
οργανωθεί στη Νεολαία Λαμπράκη. Όταν μου έκαναν φάλαγγα ούρλιαζα.
Ανυπόφορος πόνος. Σου βάζουν τα πόδια σε μια καρέκλα, στα γυμνώνουν και
σου χτυπάνε τις πατούσες μ’ ένα όργανο. Μετά με διέταζαν να βάλω τα
πόδια στα παπούτσια για να μην αφήσουν σημάδια. Είχαν πρηστεί, όμως, ήδη
και δε χωρούσαν. Θυμάμαι κι άλλες στιγμές με άναρχο ξύλο, που σε πετάει
ο ένας στον άλλον και σε χτυπούν. Η φάλαγγα, όμως, ήταν βασανιστήριο.
Το κάνουν για να σπάσεις”.
“Είμαι γυναίκα και κρατάω”
Θα κλείσουμε με την μαρτυρία μιας ακόμη
γυναίκας, κρατούμενης στη Χούντα, που μίλησε στο ντοκιμαντέρ της
Αλίντας Δημητρίου «Κορίτσια της Βροχής – Οι γυναίκες που βασανίστηκαν
από τη Χούντα»:
“Φώναζα μέσα στην απομόνωση (στους συγκρατούμενους των άλλων κελιών):
– Καλά, εγώ γυναίκα είμαι και κρατάω και εσείς θα σπάσετε;
Όμως δεν το φώναζα για να μη σπάσουν οι άλλοι. Το έλεγα για να κρατήσω και να μη σπάσω εγώ”.
Ήταν αλλόκοτη η σιωπή των παιδιών. Ούτε αδιαφορία, ούτε θυμός,
ούτε άρνηση. Απλώς αλλόκοτη. Σαν σφουγγάρι που απορροφά τις λέξεις κι
έπειτα τις στραγγίζει, στάλα-στάλα, σαν να μη θέλει να επιστρέψει
τίποτε. Αν δεν φοβόμουνα ότι θα μεγάλωνε η αναμεταξύ μας απόσταση, θα
τους έλεγα για τις «Λέξεις» του ποιητή που σε γραπώνουν κατ’ ευθείαν στο
συναίσθημα. «Ξερίζωσε από μέσα μου όλες τις λέξεις, δώσε τους μια όποια
σημασία κι ύστερα προσπάθησε να τις βάλεις πάλι με μια δική σου τάξη
μέσα μου». Έτσι ξεκινά ο Λεύκιος Ζαφειρίου. Κι έπειτα ξεχύνονται
ορμητικά οι στίχοι: «Ωστόσο εγώ θα επιμένω να λέω την ελευθερία
ελευθερία, τον φόνο φόνο, την ενοχή ενοχή, μ’ ένα πείσμα τρελού που
σκαλίζει στον τοίχο τ’ όνομά του με τα νύχια».
Κακώς δεν είχα το θάρρος να ισορροπήσω στο τεντωμένο σκοινί της
ποίησης. Αυτό σκεφτόμουν στον δρόμο της επιστροφής. Επέλεξα να τους
οδηγήσω σε μονοπάτια βατά. Με οδηγό το πεζό κείμενο: «1974 – Μια άσκηση
μνήμης». Γι’ αυτό το θέμα μού ζήτησαν να μιλήσω στο σχολείο. Με οδηγό το
μυθιστόρημά μου «Τρεις σκάλες Ιστορία» και με αφορμή τα 50 χρόνια από
εκείνο το καλοκαίρι. Είχαν προηγηθεί τα παιδιά, που τραγούδησαν και
χόρεψαν και ερμήνευσαν μια εποχή που γνωρίζουν μόνο από αφηγήσεις. Κι
ύστερα άκουσαν με σεβασμό τη συγκλονιστική μαρτυρία της Χαρίτας
Μάντολες, η οποία πλήρωσε αυτή τη μακρά βασανιστική πορεία με το αίμα
τής ψυχής της. Κι ύστερα αφουγκράστηκαν τον αχό της αιχμαλωσίας από
άντρες που «σκάλισαν στον τοίχο τ’ όνομά τους με τα νύχια».
Η ιστορική αλήθεια νικάει κατά κράτος τη μυθοπλασία. Αυτό είναι
μοιραίο να συμβεί, είπα στα παιδιά. Απ’ την άλλη, η λογοτεχνία του
τραύματος είναι ένας δρόμος που οδηγεί πιο κοντά στην αλήθεια. Για όσους
τουλάχιστον θέλουν να μάθουν, να νιώσουν, να καταλάβουν, τι έγινε σε
τούτον τον τόπο μισό αιώνα πριν. Στο δικό μου το βιβλίο κυρίαρχη φιγούρα
είναι μια γυναίκα που βιάστηκε εκείνο το καλοκαίρι. Ξανά και ξανά.
Ωστόσο δεν είναι ένα βιβλίο μονάχα για τον βιασμό, τους είπα. Αλλά για
τη μνήμη. «Η μνήμη, κύριο όνομα των θλίψεων, ενικού αριθμού, μόνον
ενικού αριθμού και άκλιτη. Η μνήμη, η μνήμη, η μνήμη». Ο Πληθυντικός
Αριθμός, με το ποιητικό νυστέρι της Κικής Δημουλά. Έτσι όπως κοιτούσαν
σιωπηλά, με διάχυτη την καχυποψία των νιάτων τους, προτίμησα και πάλι να
βαδίσω σε πιο ρεαλιστικά μονοπάτια. Τους είπα λοιπόν για το πρόσφατο
ταξίδι μου στη Λάπηθο και την αδυναμία να βρω τους δρόμους που οδηγούσαν
στις πατημασιές των ηρώων μου. Μεσολάβησαν μονάχα έξι χρόνια από τότε
που έκανα την έρευνα και είναι σαν να πέρασαν άλλα τόσα. Ο χρόνος
αποδεικνύεται αδυσώπητος. Το καταλαβαίνεις όταν διασχίσεις τον κάμπο για
ν’ ανέβεις στον Πενταδάκτυλο. Όλα αυτά τα κτίρια. Και το τζαμί. Κι
έπειτα η άναρχη ανάπτυξη κατά μήκος της ακτογραμμής. Εκεί που κάποτε
ήταν τα περβόλια τώρα είναι κακόγουστα κτίσματα. Ένας τόπος αγνώριστος.
Μια άσκηση μνήμης είναι η επίγνωση της πραγματικότητας. Κάτι που δεν
είναι χρήσιμο μόνο για τα παιδιά, αλλά και για τους επαγγελματίες της
πολιτικής. Σκέφτομαι ότι θα ήταν χρήσιμο αν μια μέρα, αντί να
συνεδριάσει το Εθνικό, να έμπαιναν όλοι σε ένα λεωφορείο και να πήγαιναν
απέναντι. Επώδυνη επιστροφή σε μέρη άλλοτε γνώριμα που τώρα πια είναι
ένας άλλος τόπος. Ούτε αυτό όμως το είπα στα παιδιά. Δεν ήταν η ώρα
άλλωστε για πολιτικολογίες. Αρκέστηκα να σημειώσω πως δεν πρέπει να μας
φοβίζει η γνώση της Ιστορίας. Κι ότι δεν πρέπει να συγχέουμε την
επιθυμία μας για ειρηνική λύση με την υποχρέωση να παραμείνει η μνήμη
ζωντανή.
Υγ. Την περασμένη Τετάρτη είχα την τιμή να συμμετάσχω στην Ημερίδα
του Λυκείου Ιδαλίου για τα 50 χρόνια από το πραξικόπημα και την εισβολή.
Μια εξαιρετική εκδήλωση, για την οποία αξίζουν πολλά συγχαρητήρια τόσο
στα παιδιά, όσο και στην καθηγήτριά τους Ρένα Γιαβρή που είχε τη γενική
επιμέλεια.
Το γραφείο του υπουργού στάζει, η επένδυση του ενός δις μπάζει, ο
δρόμος των πολλών εκατομμυρίων έχει βαλτώσει, οι τιμές ηλεκτρισμού
αυξάνονται ενώ ταυτόχρονα δεν ξέρουμε τι να κάνουμε τα αποθέματα
ενέργειας που παράγονται με εναλλακτικούς τρόπους. Στην Πολεοδομία
εκκρεμούν είκοσι χιλιάδες αιτήσεις και στο κτηματολόγιο υπάρχει υπόθεση
που εκκρεμεί για 30 χρόνια.
Η κυπριακή πραγματικότητα, εν ολίγοις, όπως καταγράφηκε σε μια μόνο
βδομάδα στις ειδήσεις. Είχε προηγηθεί την προηγούμενη βδομάδα το
σκάνδαλο με τις αποθήκες φαρμάκων το οποίο αποκάλυψε μία πλημμύρα. Πριν
από αυτό ήταν η υπόθεση της Μονής Αβακούμ. Και πιο πριν άλλα κι άλλα. Το
ένα σκάνδαλο διαδέχεται το άλλο, η μια ατασθαλία την άλλη, συν ένα σωρό
άλλα θέματα που δεν ξέρεις που να τα κατατάξεις. Από ανικανότητα
προκύπτουν, από έλλειψη διορατικότητας, από αδιαφορία, από συμφέρον…;
Όχι πάντως από έλλειψη χρημάτων, αφού το κράτος μας δεν τσιγκουνεύεται.
Το κτήριο που στάζει δεν είναι κανένα γιαπί. Πρόκειται για
ολοκαίνουριο κτίσμα το οποίο αγοράστηκε έναντι €21.315.000 συν ΦΠΑ για
να στεγάσει το υπουργείο Εργασίας που έπρεπε να εγκαταλείψει το
προηγούμενο κτήριο στο οποίο στεγαζόταν αφού κρίθηκε πως αντιμετώπιζε
προβλήματα στατικότητας.
Ο δε δρόμος Πάφου – Πόλης Χρυσοχούς συζητείτο για 25 χρόνια. Και θα
στοίχιζε πέραν των 75 εκατομμυρίων. Και θα ήταν έτοιμος το Δεκέμβριο του
’24. Απρίλιο του ΄24 όμως το έργο έχει σταματήσει με τον εργολάβο να
ζητά 22 εκατομμύρια επιπλέον συν 33 μήνες παράταση, επικαλούμενος τον
πόλεμο στην Ουκρανία, την πανδημία και άλλα δεινά που άλλαξαν τη ροή της
ιστορίας και τη ροή της δουλειάς στο εργοτάξιο. Ο δρόμος φυσικά δεν
μπορεί να μείνει ημιτελής (μέχρι σήμερα μόνο το 30% της δουλειάς έχει
γίνει) οπόταν το κράτος παραμένει όμηρος του εργολάβου.
Αλλού φτιάχνουν δρόμους μέσα στη θάλασσα, σήραγγες κάτω από την
θάλασσα και μέσα στα βουνά. Πως τα καταφέρνουν; (Εμείς φτιάχνουμε
δρόμους εκεί που δεν χρειάζονται. Όπως για παράδειγμα μέσα στον Ακάμα).
Αλλού, χωρίς 365 μέρες ηλιοφάνεια παράγουν ηλιακή ενέργεια και εμείς
ακόμα εισάγουμε μαζούτ, πληρώνουμε για ρύπους και ταυτόχρονα πετάμε την
ηλιακή ενέργεια.
Όσο για την αποθήκη φαρμάκων τι γίνεται; Συνεχίζει το κράτος να
ενοικιάζει τη γη στον ιδιώτη προς 6,500 και να ενοικιάζει από αυτόν προς
135,000 το υποστατικό που έκτισε εκεί;
Με την ταχύτητα που το ένα θέμα διαδέχεται το άλλο, ότι προηγήθηκε
σύντομα βγαίνει από την ατζέντα συζήτησης, τόσο από τους δημοσιογράφους
που δεν επιμένουμε να ρωτάμε όσο και από τους πολίτες που για να
επιβιώσουν διαγράφουν από τη μνήμη τους τα όσα, για λίγο, αποτελούν
μείζον θέμα.
