Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Έχετε καταθέσει με σαφήνεια το όραμά σας για την παιδεία και έχετε κάνει ξεκάθαρες τις προθέσεις σας για τη μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος.  Αυτό είναι προς τιμή σας.  Αλίμονο αν οι πολιτικοί δεν είχαν όραμα.  Σας εύχομαι ειλικρινά να αποδειχτούν αποτελεσματικές και σωστές οι επιλογές σας.  Κυρίως εύχομαι να υπάρξει θετικό πρόσημο για την εκπαίδευση και τα παιδιά μας.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Αναφέρετε συχνά ότι δεν είστε δογματικοί στις επιλογές σας και στις προτάσεις σας.  Επιδιώκετε το διάλογο και την καλόπιστη κριτική.  Επιτρέψτε μου να σας καταθέσω τις δικές μου εισηγήσεις, καταστάλαγμα μελέτης και όσων βίωσα δεκαετίες στα σχολεία.  Εξάλλου πολλοί συνάδελφοι Διευθυντές σας υπέδειξαν ότι ακόμα και το ιδανικότερο όραμα και οι καλύτερες προθέσεις, μπορούν να βουλιάξουν στις ... λεπτομέρειες της καθημερινής σχολικής πράξης.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Γι αυτές τις ... λεπτομέρειες θα σας μιλήσω κι εγώ.  Περηφανεύεστε για το νέο σύστημα διορισμών.  Αν εφαρμόζαμε αυτό το σύστημα σε «παρθένο έδαφος» για πρώτη φορά, ίσως να αποτελούσε ένα πολύ καλό έως ιδανικό μέσο προσλήψεων.  Όμως σήμερα, στις συγκεκριμένες συνθήκες, δεν μπορεί να φέρει κανένα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.  Την επόμενη δεκαετία οι θέσεις για διορισμό είναι ελάχιστες.  Άρα κάνουμε ένα διαγωνισμό, με σπατάλη οικονομικών πόρων και εργατοωρών, για μηδαμινά αποτελέσματα.  Τις ελάχιστες αυτές θέσεις θα τις καταλάβουν κατά 99 – 100% οι ήδη υπηρετούντες συμβασιούχοι και οι αντικαταστάτες.  Καμιά λοιπόν ανανέωση του εκπαιδευτικού προσωπικού.  Πολύ κακό για το τίποτα.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Ακόμη και αν θα ανανεώναμε, με ένα διαγωνισμό σε μια μέρα, όλο το εκπαιδευτικό προσωπικό της χώρας πού θα έπρεπε να στρέψουμε την προσοχή μας;  Στις διαδικασίες πρόσληψης ή στην εξασφάλιση ότι τα Πανεπιστήμια «βγάζουν» εκπαιδευτικούς υψηλής ποιότητας;  Τι σημασία έχει ο τρόπος πρόσληψης προσωπικού αν υποψιαζόμαστε ή υπονοούμε ότι τα Πανεπιστήμια δεν «τροφοδοτούν» με ποιοτικό υλικό τη «δεξαμενή» των υποψηφίων του διαγωνισμού;

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Κάτι τελευταίο για το θέμα.  Αν κάποια δοκίμια εξασφάλιζαν τους καλύτερους δασκάλους στις τάξεις, οι εμπνευστές τους θα «είχαν κάνει χρυσά τα παλούκια τους» με τέτοια «ευρεσιτεχνία».  Σε κάποιους άλλους τομείς δραστηριότητας, τέτοιου είδους δοκίμια μπορεί να είχαν ένα ποσοστό επιτυχίας.  Στην εκπαίδευση όμως είναι πολύ πιθανόν να βλέπαμε σε λίγες μέρες να συντρίβονται οι βεβαιότητες των επιλογών μας.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Γνωρίζετε ότι στην εκπαίδευση τα θέματα έχουν τεράστια αλληλεπίδραση.  Τα θέματα Επιμόρφωσης και  Αξιολόγησης του προσωπικού δεν γίνονται σε «κενό αέρος».  Όταν σχεδόν οι μισοί δάσκαλοι ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ δεν εργάζονται στο ίδιο σχολείο που εργάζονταν την προηγούμενη χρονιά, έχει υπονομευτεί η βάση για οποιαδήποτε σοβαρή επένδυση που απαιτεί συνέχεια και συνέπεια.  Χωρίς σταθερό προσωπικό στα σχολεία, θα κτίζουμε μονίμως στην άμμο.  Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από τα βασικά:  σταθερό προσωπικό στα σχολεία, χωρίς αχρείαστες μετακινήσεις στο διπλανό σχολείο ή στο διπλανό χωριό.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Έχουμε το καλύτερο κομμάτι της εκπαίδευσής μας στα Νηπιαγωγεία.  Παλεύουν με τα κύματα αβοήθητες οι Νηπιαγωγοί μας.  Στηρίξτε τες με κάθε τρόπο.  Έρχεται μετά το παιδί στην πρώτη τάξη από την ηλικία 5 χρονών και 8 μηνών.  Του δίνουμε κάμποσα βιβλία και προσπαθεί να «μάθει», χωρίς να εξετάζουμε πόσο έτοιμο είναι γι αυτή την προσπάθεια.  Στις χώρες που ζηλεύουμε το εκπαιδευτικό τους σύστημα (π.χ. Φινλανδία, Σουηδία) τα παιδιά πηγαίνουν στο Δημοτικό 7 χρονών, όταν είναι έτοιμα.  Έχουν δυο βιβλία Μαθηματικών όλη τη χρονιά και κάνουν μόνο πρόσθεση και αφαίρεση.  Τι λέτε;  Δεν είναι λογικό το παιδάκι να συναντά μαθησιακές δυσκολίες, να έχει παραβατικότητα κλπ.;  Δεν νιώθετε ότι «καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια;  Δεν θα ήταν καλύτερο να προλαμβάνουμε παρά να τρέχουμε πίσω από τα προβλήματα, με επιτροπές και συσκέψεις;

Αφού δεν έχουμε την υποδομή να στεγάσουμε μια ακόμα σχολική χρονιά στα Νηπιαγωγεία, θα μπορούσε το πρόγραμμα της πρώτης τάξης να είναι όπως το πρόγραμμα της Προδημοτικής.  Να υπάρχει ομαλή μετάβαση των παιδιών.  Τα βιβλία να μεταφερθούν μια τάξη αργότερα.  Έτσι καταργώντας τα βιβλία της ΣΤ’ τάξης, που είναι ουσιαστικά επανάληψη της Ε’ τάξης, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να ωριμάσουν και να αποφύγουν μαθησιακές τραυματικές εμπειρίες.  Κι όλα αυτά χωρίς ούτε ένα σεντ κόστος.  Μπορεί να εφαρμοστεί αύριο το πρωί.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Ξυπνάμε τα παιδιά από τα χαράματα, «με την τσίμπλα στο μάτι» να τα φέρουμε στο σχολείο.  Παρά τις μελέτες για το βιολογικό ρολόι του παιδιού και τη σωστή του ανάπτυξη, επιμένουμε να προσπαθούμε να μάθει πριν ξυπνήσει καλά καλά.  Στις χώρες που σχεδιάζουν με βάση πραγματικές επιστημονικές μελέτες τα παιδιά ξεκινούν το σχολείο στις 9 το πρωί. 

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Προσέξτε που επενδύουν σε άλλες χώρες.  Σε πολλές χώρες όλα τα παιδιά έχουν καθημερινά δωρεάν γεύμα, και σνακ και φρούτο στο εστιατόριο του σχολείου.  Σε κάποιες πληρώνουν για αυτά 2-3 ευρώ την ημέρα.  Σκεφτείτε τη βοήθεια στην οικογένεια.  Μας ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λέτε;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Στις περισσότερες χώρες ο Διευθυντής του σχολείου δεν έχει διδακτικό ωράριο.  Η επιλογή τους γίνεται αφού έχουν περάσει από διετή συνήθως «Σχολή για Διευθυντές».  Σε πολλές χώρες υπάρχουν και Βοηθοί Διευθυντές χωρίς διδακτικό ωράριο.  Είναι υπεύθυνος να πάρει αποφάσεις και να λογοδοτήσει για τα πάντα.  Έχει αποφασιστικό λόγο στις προσλήψεις του διδακτικού και βοηθητικού προσωπικού στο σχολείο.  Εδώ μεσολαβούν και έχουν λόγο στη λειτουργία του σχολείου πλήθος αρμοδίων:  Υπουργείο Παιδείας, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, Σχολική Εφορεία, Σύνδεσμος Γονέων, Γραφείο Ευημερίας, Δήμος, κ.λ.π.  Μας ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λέτε;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Στις χώρες που σέβονται και εκτιμούν το εκπαιδευτικό έργο, οι δάσκαλοι έχουν διδακτικό ωράριο 22-25 περιόδους.  Αρκετές περιόδους, κυρίως στα πρακτικά θέματα, υπάρχει δεύτερος δάσκαλος στην τάξη.  Τις υπόλοιπες περιόδους που βρίσκονται στο σχολείο έχουν χρόνο για ξεκούραση, διόρθωμα, αξιολόγηση εργασιών, συναντήσεις και προγραμματισμό με το Διευθυντή, τους συναδέλφους και τους γονείς, κ.λ.π.  Εκεί εκτιμούν το συνολικό εκπαιδευτικό έργο που παράγεται τόσο μέσα στην τάξη όσο και έξω από την τάξη.  Μας ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λέτε;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία μας;

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Στις άλλες χώρες τα παιδιά κάθε εβδομάδα κάνουν 5 ως 8 περιόδους μάθημα της Γλώσσας, 3-5 περιόδους Μαθηματικά.  Τα άλλα μαθήματα είναι, κυρίως, πρακτικά: Ξυλουργική, Μεταλλοτεχνία, Ραπτική, Μαγειρική, Τεχνολογία, Χειροτεχνία, Χορός, Φυσική Αγωγή, κ.ά.  Τα γνωσιοκεντρικά μαθήματα είναι λίγες ώρες την εβδομάδα.  Περισσότερες ώρες είναι τα πρακτικά θέματα.  Τι λέτε για όλα αυτά;  Δεν επιδρούν στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και τη διάθεσή τους για το σχολείο;  Τα Μαθηματικά, για παράδειγμα μαθαίνονται καλύτερα λύνοντας περισσότερα φυλλάδια ή βιώνοντάς τα στην πρακτική ενασχόληση κατά την οποία  το παιδί αντιλαμβάνεται και τη χρησιμότητά τους στη ζωή;  Ρίξτε, σας παρακαλώ, μια ματιά στα επισυναπτόμενα έγγραφα: «Εισήγηση για Ωρολόγιο Πρόγραμμα» και «Κατανομή μαθημάτων στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα».

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Μας λέτε ότι δεν έχει σημασία με ποιο καθεστώς εργάζονται οι δάσκαλοι στο σχολείο μας.  Αν είναι μόνιμοι ή αντικαταστάτες ή με αγορά υπηρεσιών.  «Δεν τρέχει τίποτα»  αν οι δάσκαλοι τρέχουν από το ένα σχολείο στο άλλο σε προγράμματα ολοήμερου, ΔΡΑ.Σ.Ε, επιμορφωτικά, αντικαταστάσεις, Α.Γ.Ο, κ.ά για να συμπληρώσουν κάποιες ώρες.  Να πάρουν 300 – 500 ευρώ το μήνα, τα οποία τα έχουν «φάει» στις βενζίνες.  Βάλτε το χέρι στην καρδιά και απαντήστε, όχι σε μας, στην εκπαιδευτική σας συνείδηση.  Δεν έχει επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης και την ασφάλεια των παιδιών;

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Σε άλλες χώρες η άδεια μητρότητας είναι τουλάχιστον ένας χρόνος.  Πληρωμένη και υποχρεωτικά κάποιοι μήνες και για τον πατέρα.  Δίνουν τεράστια σημασία στα πρώτα χρόνια της ανάπτυξης του παιδιού.  Και όταν θα έρθει το παιδί στο σχολείο υπάρχει η ομάδα στήριξης της οικογένειας από Κοινωνιολόγο, Σχολικό Ψυχολόγο, Ιατρικό λειτουργό κ.ά.  Αυτά όλα μόνιμες παροχές, συγκροτημένες, δεν χρειάζεται να τις ... καλέσει κάποιος για να επιληφθούν των θεμάτων.  Μας ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λέτε;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

 

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Τα σχολεία μας στην καθημερινή τους πράξη δεν χρειάζονται επιτροπές, ομάδες και συσκέψεις.  Χρειάζονται άμεση στήριξη για την πρόληψη και επίλυση των όποιων προβλημάτων αναφύονται.  Θεσμοί όπως π.χ. η Ο.Α.Π.- Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης, έχουν τη χρησιμότητά τους σε επιτελικό επίπεδο.  (αν δείτε τις διαδικασίες, κάθε άλλο παρά άμεση είναι η παρέμβαση- τουλάχιστον ας αλλάξουμε τον τίτλο, από σεβασμό στη γλώσσα μας).  Στο σχολικό χώρο όμως απαιτείται να έχουμε διαθέσιμη άμεσα την απαραίτητη κάθε φορά στήριξη.  Δεύτερος δάσκαλος στις πρώτες τάξεις, βοηθοί δάσκαλοι σε άλλες τάξεις θα ήταν αποτελεσματική στήριξη που θα λειτουργούσε και προληπτικά σε τομείς συμπεριφοράς και παραβατικότητας.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Είμαι σίγουρος ότι έχετε αντιληφθεί ότι τα θέματα της εκπαίδευσης όχι μόνο αλληλοσυνδέονται, αλλά επηρεάζονται και από άλλες κοινωνικές παραμέτρους.  Χρειαζόμαστε στήριξη της οικογένειας με άλλα κοινωνικά μέτρα, για να έρθει το παιδί όσο το δυνατό έτοιμο και χαρούμενο για το ταξίδι της μάθησης.  Απαιτείται η συνεργασία και παρέμβαση άλλων Υπουργείων και φορέων της πολιτείας.

Ακούστε κ. Υπουργέ ...

Μετά από όλα αυτά, είμαι σίγουρος,  δεν θεωρείτε ότι είναι αρκετό όταν ανοίγουν τα σχολεία να έχουν απλά δασκάλους και βιβλία;  Εγώ δεν το πιστεύω.  Μ’ ενδιαφέρουν πολλά περισσότερα και πιο ουσιαστικά.  Σας προτρέπω να ξεκινήσετε με μερικά που δεν στοιχίζουν ούτε ένα ευρώ:

 

·        Η Α’ τάξη να συνεχίζει το πρόγραμμα της Προδημοτικής,

·        Τα παιδιά να αρχίζουν τα μαθήματα το πρωί στο σχολείο στις 8:30,

·        Να καταργηθούν οι μετακινήσεις δασκάλων και σταδιακά το προσωπικό στα σχολεία να είναι σταθερό,

·        Να μειωθούν τα γνωσιοκεντρικά μαθήματα στο ωρολόγιο πρόγραμμα.

·        Να υπάρχει ώρα φαγητού για τα παιδιά και τους δασκάλους σε όλα τα σχολεία.

Τόσες και τόσες δοκιμές γίνονται εδώ και δεκαετίες.  Δοκιμάστε κι αυτές ...

Μανόλης Σόβολος

Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου ( ... και γονιός)

Σημείωση: Επιτρέψτε μου να σας συστήσω δυο βιβλία, (όπως έκανα προς τους γονείς και τους δασκάλους): «Η Αντιπαιδαγωγικότητα της Παιδαγωγικής», του Αθανάσιου Παππά, «Εκδόσεις: Δελφοί» και «Δρόμοι Ελληνικής Παιδείας, - προς την Ευρώπη, προς την Ελλάδα», του Φανούρη Βώρου,  Εκδόσεις: «Ειρμός».

 Δημοσιεύτηκε και στο www.paideia-news.com

 

 

 

Άκου Δάσκαλε …

Δεν είχες άδικο.  Πολλούς από εμάς τους γονιούς έχουν καταφέρει να μας συγχύσουν.  Πες πες όλη μέρα τα κανάλια και μερικοί «δημοσιογράφοι», στο τέλος αρχίζεις να αμφιβάλλεις και για την πραγματικότητα που ζεις καθημερινά.  Όμως, άκου δάσκαλε ... Όσοι από εμάς είμαστε κοντά στα παιδιά μας και στο σχολείο, ξέρουμε καλά τον καθημερινό σας αγώνα.  Δεν παρασυρόμαστε από τις κραυγές και τις γενικεύσεις.

Άκου δάσκαλε ...

Μπορεί να σιωπούμε (κακώς), αλλά τα ζούμε και εμείς στους εργασιακούς χώρους μας και ακόμα πιο δύσκολα.  Υπερεκμετάλλευση, ελαστικά ωράρια, πίεση, ανασφάλεια ... για όσους δεν είναι ήδη στην ανεργία.  Πολλές φορές θέλουμε να βρεθούμε κοντά στα παιδιά μας και στο σχολείο, αλλά δεν βρίσκουμε το χρόνο και το κουράγιο.

Άκου δάσκαλε ...

Κάποια από αυτά που μου είπες τα γνώριζα, κάποια τα υποψιαζόμουν, κάποια τα αγνοούσα.  Εσείς οι δάσκαλοι σ’ όλες τις εποχές ήσασταν οι μπροστάρηδες σ’ όλους τους αγώνες: εργατικούς, κοινωνικούς, εθνικούς.  Πρώτοι στο συνεργατισμό και στην κοινωνική προσφορά.  Από εσάς περιμένουμε να γίνετε ΚΑΙ Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΦΩΝΗ.  Ξέρω, μπορεί να ακουστεί ως δικαιολογία, αλλά μας έριξαν στο κυνήγι του μεροκάματου και ξεχάσαμε και τα παιδιά μας.

Άκου δάσκαλε ...

Μπορεί να μη σπουδάσαμε όλοι  όπως εσύ, αλλά  δεν σημαίνει ότι «καταπίνουμε αμάσητα» ότι μας «σερβίρουν».  Απλώς είμαστε ακόμα «μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα».  Μην πικραίνεσαι που κάποιοι καλοθελητές σε βρίζουν τεμπέλη με πολλές διακοπές, σε σχέση με τις άλλες χώρες.  Ξέρουν καλά πως λένε ψέματα.  Ακόμα κι όταν «τους τρίβεις στο πρόσωπο» τα στοιχεία ... «σφυρίζουν αδιάφορα».  Κι οι ... μεγάλες διακοπές του καλοκαιριού, ξέρουν καλά πως σε άλλες χώρες μοιράζονται στο φθινόπωρο και την άνοιξη.  Απλά τα αποσιωπούν. 

Άκου δάσκαλε ...

Εμείς οι γονείς που ενδιαφερόμαστε ξέρουμε καλά ότι εσύ για δεκαετίες πασχίζεις να γνωρίζεις από την προηγούμενη σχολική χρονιά σε ποιο σχολείο θα εργάζεσαι και ποια τάξη θα έχεις.  Έτσι θα μπορείς να αξιοποιήσεις και μέρος των διακοπών σου για την προετοιμασία σου, να βρεις το υλικό σου, να συνεργαστείς με τους συναδέλφους σου και τους γονείς της τάξης σου.  «Ψιλά γράμματα» για τα «παπαγαλάκια» ...

Άκου δάσκαλε ...

Μην πικραίνεσαι που σε απαξιώνουν κάθε μέρα και οι πολλοί σιωπούν.  Εμείς οι γονείς που νοιαζόμαστε:

Σε είδαμε στο βιβλιοπωλείο να αγοράζεις με το μισθό σου «δωράκια» για τα παιδιά μας.  Σε είδαμε στην αρχή της χρονιάς να κάνεις το χαμάλη κουβαλώντας βιβλία, θρανία και καρέκλες.  Σε είδαμε να πληρώνεις στο κυλικείο για το παιδί που ξέχασε το φαγητό του.  Σε είδαμε να βάφεις σχολεία, παιχνίδια στις αυλές, να φτιάχνεις τους κήπους.  Σε είδαμε να νοιάζεσαι για τα παιδιά μας.

Άκου δάσκαλε ...

Στο ξανάπα.  Εμείς τρέχουμε στην καθημερινή βιοπάλη και πολλές μέρες όταν γυρίζουμε στο σπίτι δεν προλαβαίνουμε να δούμε ξύπνια τα παιδιά μας, να πούμε δυο κουβέντες.  Έτσι σου φορτώσαμε πολλά τούτη την εποχή.  Γίνε η φωνή μας και η φωνή τους.  Μην πικραίνεσαι και μην απελπίζεσαι.

Άκου δάσκαλε ...

Για θυμήσου.  Κοντά δυο δεκαετίες στα σχολεία ως μαθητής και φοιτητής. Πάνω από τρεις δεκαετίες στα σχολεία ως δάσκαλος.  Θυμήσου πόσες κυβερνήσεις και Υπουργοί.  Πόσες «Μεταρρυθμίσεις», «Διάλογοι για την Παιδεία», «Αλλαγές», «Στρατηγικοί Σχεδιασμοί» κ.ά.  Πες μας δάσκαλε τι έμεινε από όλα αυτά.  Θυμάσαι Υπουργούς από τότε στην Ελλάδα μέχρι τώρα;  Τρίτσης, Αρσένης, Κοντογιαννόπουλος, κ.ά. και μετά Αγγελίδου, Ιωαννίδης, Κάππας, Γεωργιάδης, Κλεάνθους, Δημητρίου, Δημοσθένους, Καδής ... Πες μου δάσκαλε, τι έμεινε από όλα αυτά;  Τι ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ επηρέασε ΑΜΕΣΑ και ΘΕΤΙΚΑ τη ζωή των παιδιών; 

Άκου δάσκαλε ...

Τα περισσότερα γίνανε καπνός.  Δεν είχαν λαϊκό έρεισμα.  Δεν απαντούσαν στις ανάγκες των παιδιών και της κοινωνίας.  Γι αυτό ήταν εύκολο να τα ανατρέπουν ακόμα και οι επόμενοι Υπουργοί των ίδιων κυβερνήσεων.

Άκου δάσκαλε ...

Θυμήσου καλά.  Βάλε το χέρι στην καρδιά και πες μου ειλικρινά, χωρίς υπεκφυγές.  Τι σημαντικό έμεινε;  Δεν θυμάσαι;  Δεν θέλεις να πεις;  Θα σου πω λοιπόν εγώ τι μου είχες πει πριν λίγα χρόνια:  Η μόνη σημαντική αλλαγή στη σχολική ζωή των παιδιών ήταν η καθιέρωση της Δημοτικής γλώσσας στα σχολεία.  Ήταν ο Γεώργιος Ράλλης, Υπουργός ενός «συντηρητικού» κόμματος στην Ελλάδα.  Ήταν λαϊκή απαίτηση μετά τη μεταπολίτευση.  Θυμάσαι τη χαρά που έκανες;  Είχες υποστεί τον «πνευματικό βιασμό», 7 χρόνια στη δικτατορία, να σε αναγκάζουν να γράφεις εκθέσεις στην καθαρεύουσα.

Άκου δάσκαλε ...

Τώρα θα σε απασχολήσω με μερικά πιο ... πεζά πράγματα.  Ας υποθέσουμε ότι όλα τα βιβλία τα φέρατε και τα δώσατε έγκαιρα στα παιδιά.  Αυτό είναι το σημαντικό ή το τι βιβλία είναι;  Τι περιεχόμενο έχουν;  Ο καθηγητής σου, ο Φανούρης ο Βώρος στη μετεκπαίδευση, έλεγε ότι σημασία έχει αν είναι «ποιοτικά και διδάξιμα».  Εγώ δεν μπορώ να κρίνω, στο βαθμό που μπορείς εσύ, το περιεχόμενο.  Μένω μόνο σε «τεχνικά» θέματα:  Έχουν μειώσει, στα περισσότερα, τόσο πολύ το μέγεθος των γραμμάτων που «στραβώνονται» τα παιδιά για να τα διαβάσουν.  Φαντάσου να έχουν κι αναγνωστικές δυσκολίες.  Για εμάς που έχουμε και πρεσβυωπία ... καλύτερα να μη το συζητάμε.

Άκου δάσκαλε ...

Μελέτησα κάποια θέματα που έγραψες για την εκπαίδευση σε άλλες χώρες.  Είδα πράγματα και θάματα ... Είδα τα παιδιά να έχουν ατομικά θρανία και χώρο για να αφήνουν τα βιβλία τους και τα σχολικά τους είδη.  Μάλιστα τα θρανία τους και οι καρέκλες είναι προσαρμοζόμενα στο ύψος του κάθε παιδιού.  Είδα ότι η δωρεάν παιδεία δεν εξαντλείται στα τετράδια και τα μολύβια.  Πότε θα έχουμε κι εμείς πληρωμένες επισκέψεις σε εκπαιδευτικούς χώρους και Μουσεία;  Το κόστος για τα λεωφορεία έχει καταστεί υπέρογκο για τις οικογένειες.

Άκου δάσκαλε ...

Είδα πως σ’ αυτές τις χώρες έχουν Παιδαγωγικές Σχολές στα Πανεπιστήμιά τους.  Οι δάσκαλοι βγαίνουν έτοιμοι να διδάξουν στα σχολεία τους με δυο, τουλάχιστον, εξειδικεύσεις, σε ειδικά μαθήματα.  Δεν υπάρχουν Επιθεωρητές στα σχολεία τους.  Ούτε «αξιολογήσεις».  Αξιολογούν σε κεντρικό επίπεδο τους τομείς που υστερούν και παίρνουν, έγκαιρα και με βάση επιστημονικές έρευνες, τα κατάλληλα μέτρα για τη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης.  Πες μου τώρα εσύ δάσκαλε:  Πιστεύεις πως η αξιολόγηση και η αριθμητική αποτίμηση κάθε δυο τρία χρόνια των δασκάλων, με όποιο τρόπο και να γίνει, μπορεί από μόνη της να φέρει πραγματική αλλαγή και βελτίωση της εκπαίδευσης;

Άκουσα μάλιστα πως σκέφτονται να επαναφέρουν την αριθμητική αποτίμηση και στο Δημοτικό.  Δηλαδή αν βάλουμε μια αριθμητική ταμπέλα στα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, αμέσως θα λυθούν οι δυσκολίες τους;  Τόσο εύκολο ήταν το πρόβλημα δηλαδή;

 

Άκου δάσκαλε ...

Ξέρουμε καλά όλοι μας, αν είμαστε ειλικρινείς, τις παθογένειες του συστήματος.  Το θέμα είναι να τις παραδεχτούμε για να υπάρξει πιθανότητα βελτίωσης.  Ξέρουμε ότι δεν είσαστε όλοι τέλειοι.  Ούτε εμείς οι γονείς είμαστε τέλειοι.  Δεν θα πέσουμε όμως στην παγίδα να γενικεύουμε και να απαξιώνουμε.  Ξέρουμε ότι τώρα με τις στάσεις εργασίας θα ... «ξεσαλώσουν» τα «παπαγαλάκια».  Ξέρουμε πως οι ηγεσίες των άλλων εκπαιδευτικών οργανώσεων επέλεξαν να συνεχίζουν τις προσωπικές στημένες κόντρες «ηγετών».  Ξέρουμε πως δεν μπορείς να βλέπεις τους νέους συναδέλφους δίπλα σου, στον ίδιο χώρο εργασίας, να κάνετε την ίδια δουλειά, να εργάζονται με καθεστώς δασκάλου β’ κατηγορίας και εσύ να ... «σφυρίζεις» αδιάφορα.  Τότε δεν θα ήσουν άξιος να λέγεσαι ΔΑΣΚΑΛΟΣ.

Άκου δάσκαλε ...

Θα αντέξουμε την «ταλαιπωρία».  Εξάλλου θυμάμαι στην Ελλάδα, που όπως λένε «έχουνε τις απεργίες για ψωμοτύρι» όταν απεργούσαν οι δάσκαλοι επί δυο μήνες !!!, όλοι οι γονείς και οι φορείς τους ήταν συμπαραστάτες.  Και μιλάμε για δυο μήνες απεργία!!!  Όχι για μια στάση εργασίας. 

 

Άκου δάσκαλε ...

Εκείνο που θέλουμε από σένα είναι να νοιάζεσαι και να στέκεις δίπλα στα παιδιά μας με αξιοπρέπεια και να διδάσκεις με το αγωνιστικό σου παράδειγμα, όχι μόνο μέσα στην τάξη.  Λίγα πρότυπα μείνανε για τα παιδιά μας.  Θα πέσουν πάνω σου «κρώζοντας» για να σε απαξιώσουν.  Εύχομαι και ελπίζω πως και η ηγεσία των οργανωμένων γονιών θα βρει το σθένος να συνταχθεί με το μακροπρόθεσμο συμφέρον των παιδιών μας.

(Για την αντιγραφή από τις συζητήσεις μας με γονείς που νοιάζονται)

Μανόλης Σόβολος

Σημείωση:  Μου άρεσε το βιβλίο που μου σύστησες.  Επέτρεψέ μου να σου συστήσω και εγώ δυο: «Μαζί, χέρι με χέρι», της Ιωάννας Χατζηγιάννη, Εκδόσεις «Power publishing» και «Τα «πέτρινα» πανεπιστήμια», της Κυριακής Καμαρινού».  Εκδόσεις: «Σύγχρονη εποχή».  Να δεις τι σημαίνει αγώνας για τη μόρφωση στη σημερινή εποχή στην Κύπρο και σε δύσκολες εποχές στην Ελλάδα.

Δημοσιεύτηκε και στο www.paideia-news.com

 

Άκου γονιέ …

Πάλι τα κατάφεραν να σε συγχύσουν.  Μπερδεύτηκες.  Ποιος έχει δίκιο;  Είναι (ή ήταν) έτοιμα τα σχολεία μας;  Θα προσπαθήσω να στα πω απλά και ελπίζω, αν αντέξεις και διαβάσεις όλο το άρθρο, να καταφέρω να ξεκαθαρίσεις στο μυαλό σου κάποια θέματα.

Άκου γονιέ ...

Δεκαετίες τώρα, υπάρχουν πολλοί (γονείς, δάσκαλοι, Υπουργοί, μαθητές, αρμόδιοι και αναρμόδιοι) που πιστεύουν ότι αν με το άνοιγμα των σχολείων υπάρχουν δάσκαλοι και βιβλία, όλα είναι εντάξει.  Εγώ, με την πείρα 33 χρόνων στα σχολεία, δεν το πιστεύω.  Εσύ τι πιστεύεις;

Άκου γονιέ ...

Φέρνουν το παιδί σου στην πρώτη τάξη από την ηλικία 5 χρονών και 8 μηνών.  Του δίνουμε κάμποσα βιβλία και προσπαθεί να «μάθει», χωρίς να εξετάζουμε πόσο έτοιμο είναι γι αυτή την προσπάθεια.  Στις χώρες που σου διαφημίζουν το εκπαιδευτικό τους σύστημα (π.χ. Φινλανδία, Σουηδία) τα παιδιά πηγαίνουν στο Δημοτικό 7 χρονών, όταν είναι έτοιμα.  Έχουν δυο βιβλία Μαθηματικών όλη τη χρονιά και κάνουν μόνο πρόσθεση και αφαίρεση.  Τι λες;  Σε ενδιαφέρουν αυτά;  Δεν είναι λογικό το παιδάκι  σου να συναντά μαθησιακές δυσκολίες, να έχει παραβατικότητα κλπ.;  Δεν νιώθεις ότι «καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια;  Δεν θα ήταν καλύτερο να προλαμβάνουμε παρά να τρέχουμε πίσω από τα προβλήματα, με επιτροπές και συσκέψεις;

Αφού δεν έχουμε την υποδομή να στεγάσουμε μια ακόμα χρονιά στα Νηπιαγωγεία, θα μπορούσε το πρόγραμμα της πρώτης τάξης να είναι όπως το πρόγραμμα της Προδημοτικής.  Να υπάρχει ομαλή μετάβαση των παιδιών.  Τα βιβλία να μεταφερθούν μια τάξη αργότερα.  Έτσι καταργώντας τα βιβλία της ΣΤ’ τάξης, που είναι ουσιαστικά επανάληψη της Ε’ τάξης, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να ωριμάσουν και να αποφύγουν μαθησιακές τραυματικές εμπειρίες.  Κι όλα αυτά χωρίς ούτε ένα σεντ κόστος. 

Άκου γονιέ ...

Ξυπνάς το παιδί σου από τα χαράματα, «με την τσίμπλα στο μάτι» να το φέρεις στο σχολείο.  Παρά τις μελέτες για το βιολογικό ρολόι του παιδιού και τη σωστή του ανάπτυξη, επιμένουμε να προσπαθούμε να μάθει πριν ξυπνήσει καλά καλά.  Στις χώρες που σου διαφημίζουν τα παιδιά ξεκινούν το σχολείο στις 9 το πρωί.

Άκου γονιέ ...

Κάθε χρόνο από το Μάη μέχρι και το Σεπτέμβρη διαβάζεις σελίδες ολόκληρες με μεταθέσεις, μετακινήσεις, τοποθετήσεις, διορισμούς δασκάλων.  ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ σχεδόν οι μισοί δάσκαλοι αλλάζουν σχολείο.  Είμαστε η μοναδική χώρα στην Ευρώπη, ίσως και στον κόσμο.  Στις άλλες χώρες οι δάσκαλοι έχουν μόνιμη θέση στα σχολεία.  Οι αλλαγές είναι σπάνιες, για εγκυμοσύνες, αφυπηρετήσεις ή μείωση τμημάτων.  Σε πολλές μάλιστα χώρες προγραμματίζουν με προοπτική τριετίας και γνωρίζουν οι δάσκαλοι και οι γονείς τους δασκάλους της επόμενης τριετίας.  Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Με όλη αυτή τη «μετοικεσία» των δασκάλων ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, που γίνεται στην Κύπρο, σου αρκεί να ανοίξουν τα σχολεία με δασκάλους και βιβλία;  Νομίζεις όλη αυτή η κατάσταση δεν επηρεάζει την ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία μας;  Για σκέψου λίγο ...

Άκου γονιέ ...

Πρόσεξε που επενδύουν σε άλλες χώρες.  Σε πολλές χώρες όλα τα παιδιά έχουν καθημερινά δωρεάν γεύμα, και σνακ και φρούτο στο εστιατόριο του σχολείου.  Σε κάποιες πληρώνουν για αυτά 2-3 ευρώ την ημέρα.  Σκέψου τη βοήθεια στην οικογένεια.  Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Στις περισσότερες χώρες ο Διευθυντής του σχολείου δεν έχει διδακτικό ωράριο.  Η επιλογή τους γίνεται αφού έχουν περάσει από διετή συνήθως «Σχολή για Διευθυντές».  Σε πολλές χώρες υπάρχουν και Βοηθοί Διευθυντές χωρίς διδακτικό ωράριο.  Είναι υπεύθυνος να πάρει αποφάσεις και να λογοδοτήσει για τα πάντα.  Έχει αποφασιστικό λόγο στις προσλήψεις του διδακτικού και βοηθητικού προσωπικού στο σχολείο.  Εδώ μεσολαβούν και έχουν λόγο στη λειτουργία του σχολείου πλήθος αρμοδίων:  Υπουργείο Παιδείας, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, Σχολική Εφορεία, Σύνδεσμος Γονέων, Γραφείο Ευημερίας, Δήμος, κ.λ.π. Για σκέψου λίγο. Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Στις χώρες που σου διαφημίζουν οι δάσκαλοι έχουν διδακτικό ωράριο 22-25 περιόδους.  Αρκετές περιόδους, κυρίως στα πρακτικά θέματα, υπάρχει δεύτερος δάσκαλος στην τάξη.  Τις υπόλοιπες περιόδους που βρίσκονται στο σχολείο έχουν χρόνο για ξεκούραση, διόρθωμα, αξιολόγηση εργασιών, συναντήσεις και προγραμματισμό με το Διευθυντή, τους συναδέλφους και τους γονείς, κ.λ.π.  Για σκέψου λίγο. Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Στις άλλες χώρες τα παιδιά κάθε εβδομάδα κάνουν 5 ως 8 περιόδους μάθημα της Γλώσσας, 3-5 περιόδους Μαθηματικά.  Τα άλλα μαθήματα είναι, κυρίως, πρακτικά: Ξυλουργική, Μεταλλοτεχνία, Ραπτική, Μαγειρική, Τεχνολογία, Χειροτεχνία, Χορός, Φυσική Αγωγή, κ.ά.  Τα γνωσιοκεντρικά μαθήματα είναι λίγες ώρες την εβδομάδα.  Περισσότερες ώρες είναι τα πρακτικά θέματα.  Τι λες για όλα αυτά;  Δεν επιδρούν στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και τη διάθεσή τους για το σχολείο;  Τα Μαθηματικά, για παράδειγμα μαθαίνονται καλύτερα λύνοντας περισσότερα φυλλάδια ή βιώνοντάς τα στην πρακτική ενασχόληση κατά την οποία  το παιδί αντιλαμβάνεται και τη χρησιμότητά τους στη ζωή;

Άκου γονιέ ...

Σου λένε ότι δεν έχει σημασία με ποιο καθεστώς εργάζονται οι δάσκαλοι στο σχολείο των παιδιών σου.  Αν είναι μόνιμοι ή αντικαταστάτες ή με αγορά υπηρεσιών.  «Δεν τρέχει τίποτα»  αν οι δάσκαλοι τρέχουν από το ένα σχολείο στο άλλο σε προγράμματα ολοήμερου, ΔΡΑ.Σ.Ε, επιμορφωτικά, αντικαταστάσεις, Α.Γ.Ο, κ.ά για να συμπληρώσουν κάποιες ώρες.  Να πάρουν 300 – 500 ευρώ το μήνα, τα οποία τα έχουν «φάει» στις βενζίνες.  Εσύ τι λες;  Για σκέψου λίγο. Δεν έχει επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης και την ασφάλεια των παιδιών;

Άκου γονιέ ...

Σε άλλες χώρες η άδεια μητρότητας είναι τουλάχιστον ένας χρόνος.  Πληρωμένη και υποχρεωτικά κάποιοι μήνες και για τον πατέρα.  Δίνουν τεράστια σημασία στα πρώτα χρόνια της ανάπτυξης του παιδιού.  Και όταν θα έρθει στο σχολείο υπάρχει η ομάδα στήριξης της οικογένειας από Κοινωνιολόγο, Σχολικό Ψυχολόγο, Ιατρικό λειτουργό κ.ά.  Αυτά όλα μόνιμες παροχές, συγκροτημένες, δεν χρειάζεται να τις ... καλέσει κάποιος για να επιληφθούν των θεμάτων.  Για σκέψου λίγο. Σε ενδιαφέρουν όλα αυτά;  Τι λες;  Έχουν επίπτωση στην ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία;

Άκου γονιέ ...

Μετά από όλα αυτά πιστεύεις ότι είναι αρκετό όταν ανοίγουν τα σχολεία να έχουν απλά δασκάλους και βιβλία  Εγώ δεν το πιστεύω.  Είμαι κι εγώ γονιός και αυτή η ιδιότητα είναι ισόβια.  Δάσκαλος κάποτε, έστω τυπικά, θα σταματήσω να είμαι. Δεν θεωρώ το σχολείο απλά «παρκινγκ» παιδιών.  Μ’ ενδιαφέρουν πολλά περισσότερα και πιο ουσιαστικά.

Άκου γονιέ ...

Υπάρχουν πολλά, πάρα πολλά ακόμα.  Ξέρω σου έβαλα δύσκολα.  Δεν σ’ έχουν συνηθίσει να σκέφτεσαι και να διεκδικείς τα ουσιαστικά.  Οι ηγεσίες των οργανωμένων γονιών σπάνια ασχολούνται με τα ουσιώδη.  Μη νομίζεις ... και η ηγεσία της ΠΟΕΔ σπάνια καταφέρνει να σου δώσει να καταλάβεις ποια είναι τα βασικά προβλήματα της εκπαίδευσης.  Κι εμείς οι δάσκαλοι κάνουμε αγώνα για να αλλάξουν οι νοοτροπίες της ηγεσίας μας.  Σκέψου και δράσε κι εσύ να αλλάξουν οι νοοτροπίες στους οργανωμένους γονιούς.  Ίσως τα καταφέρουμε ... Αξίζει τον κόπο για τα παιδιά μας.

Μανόλης Σόβολος

Σημείωση:  Ο τίτλος του άρθρου είναι παράφραση και εμπνευσμένος από το βιβλίο του Λαρς  Πέρσον: «Άκου λευκέ ...».  Εκδόσεις: «Σύγχρονη εποχή».  Είναι για άλλο θέμα αλλά αξίζει να το διαβάσεις.

Δημοσιεύτηκε και στο www.paideia-news.com

 

Ο νικητής στην πάλη καλού-κακού

 

Στην Ελλάδα, οδηγός λεωφορείων κατηγορείται γιατί πήρε, χωρίς άδεια, όχημα της εταιρείας όπου εργάζεται για να μεταφέρει μετανάστες σε στεγασμένο χώρο που είχε υποδειχθεί από τις Αρχές. Το συμβάν σημειώθηκε το Σάββατο ενώ έριχνε καρεκλοπόδαρα στην Αθήνα και το περιγράφει ο δημοσιογράφος Γιάννης Ανδρουλιδάκης, ο οποίος είχε ανάμιξη στην όλη ιστορία. Συγκεκριμένα, όταν στη 1 τα χαράματα επέστρεψε στο σπίτι είδε καμιά 50αριά πρόσφυγες, ανάμεσά τους πολλές μανάδες με μωρά, να προσπαθούν να προστατευθούν κάτω από μια μικροσκοπική τέντα. Τους έγνεψε να περάσουν μέσα στην πολυκατοικία και αφού με άλλους τους πρόσφεραν κάτι να φάνε και να πιούνε, καθώς και αντιπυρετικό σε ένα παιδί που ψηνόταν στον πυρετό, τους έδωσαν κουβέρτες και μαξιλάρια να κοιμηθούν μέσα στην πολυκατοικία. Κάποιος από τους ένοικους όμως κάλεσε την Αστυνομία. Οι αστυνομικοί όταν έφθασαν, κι η ώρα είχε πάει πλέον 2.30, του ζήτησαν να δείξει κατανόηση μέχρι να ξημερώσει. «Είναι μητέρες με παιδιά, δεν πρόκειται να σας κάνουν κακό. Σας ζητάμε να αποσύρετε την καταγγελία και αν φοβάστε να κλειδώσετε δύο φορές», του είπαν. Αυτός ήταν ανένδοτος κι οι αστυνομικοί δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα. Οπόταν οι πρόσφυγες, ανεπιθύμητοι, βγήκαν ξανά έξω στη βροχή. Στο μεταξύ, έφθασε ένα λεωφορείο του οποίου ο οδηγός είχε περάσει προηγουμένως, είδε τους ανθρώπους στη βροχή και ανέλαβε πρωτοβουλία να τους μεταφέρει στο στάδιο του ταε κβο ντο που είχε παραχωρήσει η Κυβέρνηση για αυτό τον σκοπό. Ο προϊστάμενος του όμως διαφωνούσε με την πρωτοβουλία του και τον κατάγγειλε. Οπόταν μέχρι να ξεκινήσει για τον προορισμό του έφτασαν κι οι αστυνομικοί, κατέβασαν τους ανθρώπους κάτω κι ήταν έτοιμοι να συλλάβουν τον οδηγό. Εμφανίζεται όμως ο υπουργός Μεταφορών, ειδοποιημένος από κάποιον συνάδελφο του οδηγού και δίνει οδηγίες να ανοίξει ο σταθμός Βικτώριας για να μπουν οι πρόσφυγες. Το πρωί οι ένοικοι της πολυκατοικίας που παραχώρησαν προσωπικά τους είδη τα βρήκαν τακτοποιημένα έξω από την είσοδο.

Σε μια μόνο ιστορία βλέπουμε την πάλη του καλού με το κακό, ενώ ο Ανδρουλιδάκης περιγράφει κι άλλες ιστορίες από τη γειτονιά του στην πλατεία Βικτωρίας όπου καθημερινά άνθρωποι μοιράζουν φαγητό στους πρόσφυγες ενώ άλλοι τους βρίζουν. Για να καταλήξει με το αισιόδοξο μήνυμα πως ο κόσμος είναι γεμάτος υπέροχους ανθρώπους, που στο τέλος θα τον αλλάξουν. Έχει δίκαιο άραγε; Το καλό θα υπερισχύσει του κακού; Εδώ ένας μόνο κακός χρειαζόταν σε όλη την πολυκατοικία για να βγουν οι άνθρωποι στη βροχή.  

 

Χρυστάλλα Χατζηδημητρίου

«Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ»

Τετάρτη, 30 Σεπτεμβρίου 2015

Εισήγηση για ωρολόγιο πρόγραμμα στο Δημοτικό Σχολείο

 Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για το ωρολόγιο πρόγραμμα.  Δυστυχώς και εδώ ταιριάζει το "ώδινεν όρος και έτεκεν μυν".  Ένα αναμάσημα παλιότερων εκδόσεων, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η κοινωνία που θα ζήσουν τα παιδιά στα οποία θα εφαρμοστούν τα μεγαλεπήβολα προγράμματα.  Χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές ανάγκες των παιδιών.  Χωρίς να λαμβάνεται υπόψη τι γίνεται στις άλλες χώρες που καθημερινά τις έχουν πρότυπο στα λόγια. 

Θα ήθελα να καταθέσω για προβληματισμό την εισήγησή μου για το ωρολόγιο πρόγραμμα στο Δημοτικό Σχολείο και τον πίνακα με τα προτεινόμενα μαθήματα.  Επίσης, καταθέτω πίνακες με ωρολόγια προγράμματα που εφαρμόζονται στη Φινλανδία, Δανία, Σουηδία και Σλοβενία.  Τα τελευταία χρόνια είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ σχολεία πολλών ευρωπαϊκών χωρών, μέσα από συνεργασίες στο πρόγραμμα Comenius, ERASMUS+ και σεμινάρια του Συμβουλίου της Ευρώπης ή από προσωπική πρωτοβουλία.  Με τη μέχρι σήμερα εκπαιδευτική μου εμπειρία από την εργασία μου στην Ελλάδα και την Κύπρο έχω καταλήξει σε ορισμένα συμπεράσματα για την υιοθέτηση χρήσιμων στοιχείων για ένα σύγχρονο ωρολόγιο πρόγραμμα.

Στην εισήγησή μου προσπάθησα να λάβω υπόψη μου τα σημερινά δεδομένα, τα στοιχεία από τις άλλες χώρες που μπορούν να αξιοποιηθούν στη χώρα μας, τις απαιτήσεις για ένα σύγχρονο σχολείο που θα λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ανάγκες των νέων παιδιών και την ανάγκη για προετοιμασία των παιδιών για την κοινωνία στην οποία θα ζήσουν στα επόμενα χρόνια.

Το πρόγραμμα που προτείνω:

1. Λαμβάνει υπόψη στην ανάγκη των παιδιών για μείωση των γνωσιοκεντρικών μαθημάτων και γενικά του χρόνου άμεσης διδασκαλίας.
2. Λαμβάνει σοβαρά υπόψη την ανάγκη των παιδιών να αρχίζουν τη σχολική μέρα αργότερα και όχι να ξυπνούν από τα χαράματα. Έρευνες για το βιολογικό ρυθμό των παιδιών υποστηρίζουν την εισήγηση. 
3. Τα διαλείμματα είναι 25λεπτα ώστε τα παιδιά να έχουν το χρόνο να φάνε, να παίξουν, να ξεκουραστούν και να κοινωνικοποιηθούν.
4. Το γεύμα και το διάλειμμα που ακολουθεί είναι χρόνος διδακτικός για τους δασκάλους.  Τρώνε μαζί με τους μαθητές για ευνόητους παιδαγωγικούς, κοινωνικούς και λόγους ασφάλειας.  Συγχρόνως δεν δημιουργείται περίσσευμα εκπαιδευτικών σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα.
5. Παρέχει τη δυνατότητα για άμεση εφαρμογή από το Σεπτέμβρη 2015.
6. Για το γεύμα μπορούν να γίνουν διευθετήσεις ανάλογα με την υποδομή του σχολείου.  (Εστιατόριο, αγορά, τα παιδιά φέρνουν το δικό τους κ.ά)
7. Παρέχει την ευελιξία να οργανωθεί και να επεκτείνεται το απόγευμα σε σχολεία που θα αποκτούν την αναγκαία υποδομή και θα το επιθυμούν οι γονείς.
8. Οι απογευματινές δραστηριότητες πρέπει να κρατηθούν προαιρετικές τα πρώτα χρόνια, τουλάχιστον, μέχρι που η πολιτεία να πείσει μέσα από τις κατάλληλες υποδομές, (υλικοτεχνικές, αναλυτικά προγράμματα κ.ά), ότι μπορεί να παρέχει όλα τα απαραίτητα εφόδια που σήμερα αναζητούνται από τους γονείς στην ιδιωτική πρωτοβουλία.
9. Το μάθημα των Ελληνικών πρέπει να δώσει βαρύτητα στη λογοτεχνία και την οργάνωση της δόμησης της γλώσσας.  Να παραμεριστούν στοιχεία «ψευδοεπικοινωνιακά» που μας κατέκλυσαν τα τελευταία χρόνια, (συνταγές, οδηγίες, επιστολές, κατάλογοι κ.ά).  Αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν προφανώς σε άλλα μαθήματα όπου αποκτούν πραγματικό επικοινωνιακό χαρακτήρα. (Οικιακή οικονομία, Σχεδιασμό, Αγωγή Υγείας, Συναισθηματική αγωγή, Νέες Τεχνολογίες κ.ά)
10. Παρέχει άμεσα τη δυνατότητα για την απαραίτητη αποφόρτωση της επικαλυπτόμενης ύλης που είναι τεράστια και δημιουργεί ανία στα παιδιά.

Θα ήθελα επίσης να επισημάνω ότι δεν αρκεί από μόνο του το ωρολόγιο πρόγραμμα για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος.  Χρειάζονται κάποια προαπαιτούμενα, κατά τη γνώμη μου, τα οποία και παραθέτω:

Εισηγήσεις για υλοποίηση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα

(ενσωματώνουν και εμπειρίες μας από άλλα 12 εκπαιδευτικά συστήματα που είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε  σε επισκέψεις μας κατά τη διάρκεια προγραμμάτων Comenius,  ERASMUS+, eTwinning και Σεμιναρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης)

·         Άμεση υλοποίηση της σταθερότητας του προσωπικού στα σχολεία (με μια συμφωνημένη μεταβατική περίοδο)

·         Άμεση αλλαγή ωρολογίου προγράμματος.  Τα μαθήματα να ξεκινούν το νωρίτερο στις 8:15 π.μ.  Σοβαρή μείωση των περιόδων διδασκαλίας και των αντικειμένων σε κάθε τάξη.  Με αυτό τον τρόπο μπορεί να υλοποιηθεί ο δεύτερος δάσκαλος στην Α’ και Β’ τάξη, η επέκταση του υπεύθυνου τμήματος, η πραγματική, σοβαρή και περαιτέρω στήριξη παιδιών που έχουν μαθησιακές δυσκολίες, αλλόγλωσσων κ.λ.π.

·         Τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο με τη συμπλήρωση του 7^ου έτους της ηλικίας τους.  Εναλλακτικά για αποφυγή κτιριολογικών προβλημάτων να υπάρξει άμεση αλλαγή του Αναλυτικού Προγράμματος της Α’ τάξης και να εφαρμοστεί παρόμοιο με την Προδημοτική.  «Καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια.

·         Αποκεντρωμένη διοίκηση με σοβαρές αρμοδιότητες στους Διευθυντές των σχολείων.  Κατάργηση των «μεσαζόντων» ή/και αλλαγή αρμοδιοτήτων:  Σχολική Εφορεία, Ε.Ε.Υ, κ.λ.π.

·         Κοινωνικές παροχές στις οικογένειες μέσα από το σχολείο:  πλήρες γεύμα σε όλα τα παιδιά, δωρεάν μεταφορές σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, εκπαιδευτικές επισκέψεις κ.λ.π.

·         Αποφόρτωση του Αναλυτικού Προγράμματος, προώθηση και εφαρμογή δεξιοτήτων ζωής στην πράξη και όχι μέσα από βιβλία και φυλλάδια.

Μανόλης Σόβολος

Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου

Έκθεση για την επίσκεψη job shadowing σε σχολείο στο Stony Stratford, Milton Keynes της Αγγλίας

Έκθεση για την επίσκεψη job shadowing σε σχολείο στο  Stony Stratford, Milton Keynes της Αγγλίας

(στα πλαίσια του ERASMUS+)

            Στις 24-28 Νοεμβρίου 2014, στα πλαίσια του προγράμματος ERASMUS+, Action 1, στο οποίο συμμετέχει το σχολείο μας, Β΄ Δημοτικό Σχολείο Λατσιών (Κ.Α.), είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε, με τη δασκάλα της Α’ τάξης, ένα σχολείο στην πόλη Stony Stratford, Milton Keynes, στην Αγγλία. Η επίσκεψη είχε τη μορφή Job shadowing στα πλαίσια του προγράμματος επιμόρφωσης του προσωπικού, το οποίο έχει εκπονήσει το σχολείο μας με τίτλο: "Improving Leadership and Learning Opportunities to our Children", έχει εγκριθεί και επιχορηγείται από το Ι.Δ.Ε.Π.  Πριν δυο χρόνια, όταν εργαζόμασταν σε σχολείο της Λεμεσού, συνεργαστήκαμε με αυτό το σχολείο σε πρόγραμμα Comenius για σχολικές συμπράξεις.  Οι καλές σχέσεις που είχαμε αναπτύξει διευκόλυναν σημαντικά την προσπάθεια να υλοποιήσουμε το νέο πρόγραμμα και να πάμε ένα βήμα παραπέρα τη συνεργασία μας.

Το συγκεκριμένο σχολείο που επισκεφτήκαμε είναι ένα μικρό δημόσιο σχολείο, ένα συγκρότημα, με 200 περίπου παιδιά, στο οποίο λειτουργούν Νηπιαγωγείο και οι δυο πρώτες τάξεις του Δημοτικού.  Οι υπεύθυνοι του σχολείου είχαν οργανώσει και επίσκεψή μας στο γειτονικό Junior School το οποίο περιλαμβάνει τις υπόλοιπες τάξεις του Δημοτικού.  Στην Αγγλία υπάρχουν διαφορετικοί τύποι σχολείων και σε κάθε περιοχή υπάρχει αρκετή διαφοροποίηση και αποκεντρωμένο σύστημα διοίκησης.  Το σχολείο είναι πάρα πολύ καλά εξοπλισμένο με πλούσιο τεχνολογικό και άλλο εξοπλισμό.  Σε κάθε αίθουσα υπάρχει βιντεοπροβολέας και διαδραστικός πίνακας.  Υπάρχουν γωνιές με laptops, tablets ή ipad.  Είναι εμφανής, από την πρώτη στιγμή, η πολύ καλή οργάνωση, η ηρεμία και ευγένεια των παιδιών καθώς και η πολύ ζεστή ατμόσφαιρα που δημιουργεί η φιλοξενία των ανθρώπων.  Στο σχολείο, εκτός από το διδακτικό προσωπικό (10 εκπαιδευτικοί), εργοδοτούνται 12 βοηθοί δασκάλων, 4 καθαρίστριες, 4 άτομα στη διάρκεια του γεύματος και 2 άτομα στη Γραμματεία και στο λογιστήριο.

Το σχολείο λειτουργεί αποκεντρωμένα, με αρκετές υπευθυνότητες και δυνατότητες για τη Διευθύντρια.  Η Διευθύντρια έχει τακτικές συναντήσεις με τους Governors του σχολείου, τρεις φορές κάθε τρίμηνο, όπου συζητούνται και αποφασίζονται θέματα στους τομείς:  Πολιτικές του σχολείου, Πόροι και οικονομικά θέματα, Αναλυτικό πρόγραμμα.  Επίσης οι governors εγκρίνουν τις δαπάνες που υπερβαίνουν τις 5000 λίρες, συντάσσουν εκθέσεις και βάζουν στόχους για τη Διευθύντρια.

Το σχολείο δίνει μεγάλη έμφαση στην επικοινωνία με τους γονείς.  Μέσα από την ιστοσελίδα του σχολείου, με μηνιαία ενημερωτικά δελτία, με την πλατφόρμα μάθησης (με δραστηριότητες για το σπίτι), με επισκέψεις των γονιών στις τάξεις.  Υπάρχει επίσης, βραδιά γονιών κάθε τρίμηνο για ενημέρωση των γονιών για κάθε παιδί.  Οργανώνονται, μια φορά το χρόνο, εργαστήρια για γονείς όπου κάθε γονιός μπορεί να παρακολουθήσει τρία από τα τέσσερα θέματα, τα οποία προσφέρονται στο σχολείο.  Η Διευθύντρια του σχολείου οργανώνει 2-3 φορές το χρόνο πρωινές συναντήσεις με τους γονείς στις οποίες δίνεται έμφαση σε θέματα συμπεριφοράς, κοινωνικοποίησης και κοινωνικών δεξιοτήτων.  Διοργανώνονται επίσης, open days, κατά τις οποίες οι γονείς μπορούν να έρθουν στο σχολείο, να επισκεφτούν τις τάξεις κατά τη διάρκεια λειτουργίας τους, να ξεναγηθούν στους χώρους και να ενημερωθούν από τη Διευθύντρια για τη λειτουργία του σχολείου.

Είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε όλες τις τάξεις του Νηπιαγωγείου, του Δημοτικού σχολείου και του Junior School, να παρακολουθήσουμε μαθήματα, να συνομιλήσουμε με τους δασκάλους και τα παιδιά.  Αξίζει να σημειωθεί πως σε κάθε τάξη οι δάσκαλοι είχαν όλα τα εφόδια για να κάνουν με επάρκεια τη δουλειά τους.  Ο καλός εξοπλισμός του σχολείου επεκτείνεται και σε άλλους τομείς όπως των επίπλων, των εποπτικών και διδακτικών μέσων, των κατάλληλων χώρων.  Το κτίριο του σχολείου επεκτείνεται για να μπορεί να φιλοξενήσει και άλλα παιδιά την επόμενη σχολική χρονιά.  Οι βοηθοί δάσκαλοι είναι σημαντικό στήριγμα της καθημερινής διδακτικής και παιδαγωγικής πράξης.  Στηρίζουν τη συνεργατική δουλειά σε ομάδες, βοηθούν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, προετοιμάζουν τα υλικά και τα διδακτικά μέσα.  Αυτή η πρακτική και επένδυση λειτουργεί προληπτικά και στα φαινόμενα παραβατικής συμπεριφοράς στην τάξη.  Ελέγχεται άμεσα κάθε ενέργεια των παιδιών και απελευθερώνει το δάσκαλο να αφιερωθεί 100% στο διδακτικό και παιδαγωγικό του έργο.  Θεωρούμε ότι μια τέτοια επένδυση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι επείγουσα, αναγκαία και θα έχει πολλαπλάσια οφέλη από οποιαδήποτε άλλη ετεροχρονισμένη παρέμβαση.

Τα μαθήματα αρχίζουν στις 8:40 π.μ. και τελειώνουν στις 3:00 μ.μ.  Υπάρχει διάλειμμα 10:45 – 11:00 και διάλειμμα για το γεύμα 12:00 – 1:00 μ.μ.  Κατά τη διάρκεια του διαλείμματος για το γεύμα, ο μισός χρόνος αφιερώνεται σε καθοδηγημένες αθλητικές δραστηριότητες.  Αξιοσημείωτο είναι ότι οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν συχνά μικρά διαλείμματα κατά τη διάρκεια των μαθημάτων για κίνηση των παιδιών και αναζωογόνηση.  Αυτά τα μικρά διαλείμματα, πεντάλεπτα συνήθως, μπορεί να είναι μέσα στην τάξη ή στην αυλή.  Δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να κινηθούν, να χορέψουν, να αλλάξουν παραστάσεις, να πάρουν δυνάμεις για τη συνέχεια.  Υπάρχει αρκετή ευελιξία του δασκάλου στον τρόπο λειτουργίας και αξιοποίησης του χρόνου.  Το όλο πρόγραμμα του σχολείου είναι ευέλικτο και δίνει έμφαση στην επίτευξη στόχων και δεξιοτήτων για το κάθε παιδί.

Στις πρώτες τάξεις δεν υπάρχουν σχολικά εγχειρίδια.  Η χρήση των τετραδίων ήταν ελάχιστη.  Τα παιδιά χρησιμοποιούν ατομικά πλαστικά «πινακάκια» στα οποία γράφουν με μαρκαδόρους.  Μετακινούνται συνεχώς από τον «κύκλο στο χαλί» σε ομάδες εργασίας.  Η εργασία στις ομάδες είναι συχνά διαφοροποιημένη ανάλογα με τις δυνατότητες των παιδιών και το στάδιο που έχουν φτάσει.  Όταν για κάποιο θέμα η κάθε ομάδα παιδιών αναλαμβάνει διαφορετική εργασία, τότε το θέμα επαναλαμβάνεται σχεδόν όλη τη βδομάδα ούτως ώστε όλα τα παιδιά να προλάβουν να περάσουν από όλες τις ομάδες.  Δεν υπάρχει επιμονή να κάνουν όλα τα παιδιά τα ίδια πράγματα την ίδια χρονική περίοδο.  Δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να προχωρούν με το ρυθμό τους, τα παρακολουθούν, αξιολογούν την πρόοδο του κάθε παιδιού, το στηρίζουν με εξατομικευμένη δουλειά για να πετυχαίνει τους στόχους.  Εδώ είναι τεράστια η συνεισφορά των βοηθών δασκάλων και των ειδικών εκπαιδευτικών. Υπάρχει ιδιαίτερη φροντίδα για τα παιδιά στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού.  Σε κάθε τάξη υπάρχει ο βοηθός δάσκαλος και έτσι η τάξη στα περισσότερα μαθήματα μοιράζεται ώστε να δοθεί μεγαλύτερη εξατομικευμένη βοήθεια στα παιδιά που τη χρειάζονται στα πρώτα βήματα της εκπαιδευτικής τους προσπάθειας.   Εμείς ακόμα παραμένουμε σε κάποια αναποτελεσματικά υποτυπώδη σχήματα ενισχυτικής διδασκαλίας και οι αρμόδιοι κωφεύουν στην αναγκαιότητα για ουσιαστική μείωση του αριθμού των παιδιών στην τάξη και την καθιέρωση, επιτέλους, του δεύτερου δασκάλου στις μικρότερες τάξεις.

Τα παιδιά ξεκινούν ομαλά το Δημοτικό σχολείο χωρίς την πίεση γνωσιοκεντρικού προγράμματος.  Είναι ώριμα πια, έχουν «χορτάσει» το παιχνίδι και έχουν αποκτήσει θετική στάση για τη μαθησιακή διαδικασία και προχωρούν με γοργά και αποτελεσματικά βήματα.  Αναλογιστείτε τώρα τα δικά μας πρωτάκια που στα έξι τους, ανώριμα και χωρίς καμιά παιδαγωγική προσέγγιση βιάζονται να διαβάσουν μέχρι τα Χριστούγεννα.  Δεν είναι καθόλου περίεργο που μια ολοένα και μεγαλύτερη μερίδα παιδιών μισεί το σχολείο, καταφεύγει σε παραβατική συμπεριφορά και οδηγείται στη σχολική αποτυχία με γνωσιοκεντρικά αναλυτικά προγράμματα και πιεστική ύλη που δεν συνάδει με την αντιληπτική τους ικανότητα και τα ενδιαφέροντά τους.

Μεγάλη σημασία δίνεται επίσης στην τέχνη, τις ελεύθερες  και δημιουργικές δραστηριότητες και το φυσικό περιβάλλον.  Εκείνο όμως που εντυπωσιάζει πραγματικά τον επισκέπτη είναι η ηρεμία και ο σεβασμός που δείχνουν τα παιδιά στις μεταξύ τους σχέσεις, η ανάληψη των ευθυνών για τα ζητήματα που τα αφορούν, η ανεξαρτησία τους στη φροντίδα για το γεύμα τους ή άλλες δραστηριότητες.  Στα παιδιά παρέχεται, από φέτος, πλήρες γεύμα το μεσημέρι.  Το γεύμα είναι δωρεάν για όλα τα παιδιά μέχρι τη Δευτέρα τάξη.  Τα παιδιά των μεγαλύτερων τάξεων πληρώνουν ένα ποσό περίπου € 2,30/ημέρα.  Σημαντική καινοτομία για το σχολείο είναι το “forest school”.  Διοργανώνεται κάθε Πέμπτη και Παρασκευή, κατά τη διάρκεια όλης της χρονιάς.  Τα παιδιά της κάθε τάξης μοιράζονται σε δυο ομάδες.  Η μια ομάδα παραμένει στο σχολείο για διάφορες αθλητικές, συνήθως, δραστηριότητες.  Η άλλη ομάδα, με κατάλληλη ενδυμασία και τη συνοδεία 5 ενηλίκων ( εκπαιδευμένου δασκάλου, δασκάλου της τάξης και γονιών), θα πάει για δυο ώρες στο γειτονικό δάσος.  Οι γονείς που θα συνοδεύουν τα παιδιά πρέπει να έχουν περάσει από ειδική εκπαίδευση και να έχουν πιστοποιητικό λευκού ποινικού μητρώου από τις αρμόδιες αρχές.  Λαμβάνεται πρόνοια ώστε κάθε ομάδα παιδιών τη μια χρονιά να πάει στο δάσος  το Φθινόπωρο και την επόμενη χρονιά την Άνοιξη.

Οι αίθουσες διδασκαλίας μεγάλες, με λειτουργικά, μικρά, ελαφριά θρανία και καρέκλες.  Θρανία και καρέκλες σχεδιασμένα ανάλογα με τη σωματική ανάπτυξη των μαθητών.  Σκεφτείτε τώρα και τα δικά μας ογκώδη δυσλειτουργικά βαριά θρανία χωρίς να λαμβάνεται υπόψη  η σωματική διάπλαση των παιδιών.  Σε πιάνει κατάθλιψη και οργή για όλους αυτούς που αποφασίζουν, χωρίς να ρωτούν τους εκπαιδευτικούς, και  «φορτώνουν» στα σχολεία ότι άχρηστο θέλουν να ξεφορτωθούν διάφορες εταιρείες, χωρίς καμιά παιδαγωγική ευαισθησία.  Οι αίθουσες έχουν τον απαραίτητο χώρο για να δημιουργούνται οι γωνιές εργασίας, να κινούνται άνετα τα παιδιά, να αποθηκεύονται με επιμέλεια τα υλικά και τα διδακτικά μέσα και να γίνονται όλες οι απαραίτητες δραστηριότητες.

Μας δόθηκε επίσης η δυνατότητα να ξεναγηθούμε σε ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους, σε μουσεία και τοποθεσίες ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος.  Η σύντομη αυτή επίσκεψη μας έδωσε εμπειρίες και ιδέες χρήσιμες και για το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα.  Θεωρούμε λοιπόν ότι έχουμε να κερδίσουμε πολλά αν αξιοποιήσουμε σωστά τα θετικά στοιχεία που συνάδουν με το δικό μας εκπαιδευτικό σύστημα.  Υπάρχουν πολλά στοιχεία που μπορούν άμεσα να αξιοποιηθούν και να αποτελέσουν βήματα εκσυγχρονισμού της παιδείας μας.  Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που ευαγγελίζονται τα τελευταία χρόνια οι κυβερνήσεις, δεν μπορεί να παραμένει στα λόγια και να αγνοεί την πλούσια εμπειρία άλλων χωρών.  Υπάρχουν αποτελεσματικοί δρόμοι για να βαδίσουμε, όπως φυσικά υπάρχουν και κακοτοπιές που οφείλουμε να αποφύγουμε.

Σε κάθε βήμα μας συναντήσαμε τη θερμή φιλοξενία και την προθυμία να λύσουν κάθε μας απορία, τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι άλλοι φορείς.  Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ρωτούσαν για την ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου.  Κατά τη διάρκεια της παραμονής μας, είχαν οργανώσει στο σχολείο «Ημέρα Κύπρου», όπου τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν την Κύπρο από διάφορες οπτικές.  Δοκίμασαν φαγητά, χόρεψαν, τραγούδησαν, άκουσαν μουσική και έκαναν μικρές παρουσιάσεις.  Εμείς είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με όλα τα παιδιά, να τους διδάξουμε λέξεις και φράσεις στα ελληνικά, χορό και να απαντήσουμε σε θέματα που αφορούσαν στην Κύπρο και στον τρόπο ζωής στο νησί. 

Απομένει σ’ εμάς να δείξουμε αν μπορούμε να αξιοποιήσουμε όλα αυτά τα θετικά στοιχεία γόνιμα και δημιουργικά για την αποτελεσματική αναβάθμιση της παιδείας μας.  Υπάρχουν πολλά πρακτικά και άμεσα βήματα που θα μπορούσαν να γίνουν με σωστό προγραμματισμό, αξιοποίηση της εμπειρίας άλλων λαών, σωστή αξιοποίηση των οικονομικών πόρων και αλλαγή νοοτροπίας σε καθημερινά θέματα.  Η ουσία είναι αν έχουμε τη διάθεση να στηρίξουμε τη δωρεάν ενιαία δημόσια παιδεία με αποτελεσματικά μέτρα, αν έχουμε τη διάθεση να στηρίξουμε την οικογένεια και τα παιδιά στα πρώτα τους βήματα στη ζωή και την εκπαίδευση.  Αν έχουμε τη διάθεση να συγκρουστούμε με συμφέροντα που θέλουν το σχολείο παραμάγαζο της αγοράς, παιδοφυλακτήριο ψευτοκατάρτισης που θα «εξυπηρετεί» τους απασχολήσιμους γονείς.

Πολλά από τα στοιχεία που είδαμε στο σχολείο της Αγγλίας θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν για προβληματισμό.  Δεν είναι φυσικά όλα τέλεια, ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής κρίσης που βρίσκουν την ευκαιρία πολλές κυβερνήσεις για περικοπές δικαιωμάτων και κοινωνικών παροχών  προς τους πολίτες.  Υπάρχουν όμως πολλά στοιχεία που μπορούμε να εφαρμόσουμε και στα δικά μας σχολεία αυτούσια ή τροποποιημένα.  Η πείρα άλλων χωρών σε πολλούς τομείς, αλλά και στην εκπαίδευση που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, είναι χρήσιμη και μπορεί να αξιοποιηθεί κατάλληλα εξοικονομώντας συγχρόνως πόρους, χρόνο και κόπο.  Αν ενδιαφερόμαστε υπάρχουν και ιδέες και λύσεις.

Σημαντικά στοιχεία του εκπαιδευτικού συστήματος στην Αγγλία:

• Διαφορετικά μοντέλα σχολείων στη βασική εκπαίδευση.
• Αποκεντρωμένη διοίκηση με σημαντικές αρμοδιότητες για το Διευθυντή του σχολείου.
• Σταθερό, μόνιμο προσωπικό στα σχολεία.  (μπορούν να εργάζονται όλα τα χρόνια στο ίδιο σχολείο)
• Ανθρώπινο και λογικό ωρολόγιο πρόγραμμα για τα παιδιά.
• Βοηθοί δάσκαλοι στις τάξεις, κυρίως στις μικρότερες.
• Πλήρως εξοπλισμένα σχολεία. 
• Σοβαρές κοινωνικές παροχές στην οικογένεια, μέσα από τα σχολεία.  (πλήρη γεύματα μαγειρευμένα στην κουζίνα του σχολείου, δεξιότητες ζωής μέσα από τις σχολικές δραστηριότητες, forest school, κ.λπ.)
• Πλήρης μηχανογράφηση του έργου του σχολείου.
• Έμφαση στην επικοινωνία και ενημέρωση των γονιών για το έργο του σχολείου.
• Πολιτικές και προγράμματα που προάγουν τις δεξιότητες ζωής και την υπευθυνότητα στην πράξη.  (ανακύκλωση, forest school, κ.ά)

Εισηγήσεις για υλοποίηση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα

(ενσωματώνουν και εμπειρίες μας από άλλα 12 εκπαιδευτικά συστήματα που είχαμε την ευκαιρία να μελετήσουμε  σε επισκέψεις μας κατά τη διάρκεια προγραμμάτων Comenius,  eTwinning και Σεμιναρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης)

·         Άμεση υλοποίηση της σταθερότητας του προσωπικού στα σχολεία (με μια συμφωνημένη μεταβατική περίοδο)

·         Άμεση αλλαγή ωρολογίου προγράμματος.  Τα μαθήματα να ξεκινούν το νωρίτερο στις 8:30 π.μ.  Σοβαρή μείωση των περιόδων διδασκαλίας και των αντικειμένων σε κάθε τάξη.  Με αυτό τον τρόπο μπορεί να υλοποιηθεί ο δεύτερος δάσκαλος στην Α’ και Β’ τάξη, η επέκταση του υπεύθυνου τμήματος, η πραγματική, σοβαρή και περαιτέρω στήριξη παιδιών που έχουν μαθησιακές δυσκολίες, αλλόγλωσσων κ.λ.π.

·         Τα παιδιά να πηγαίνουν στο σχολείο με τη συμπλήρωση του 7^ου έτους της ηλικίας τους.  Εναλλακτικά για αποφυγή κτιριολογικών προβλημάτων να υπάρξει άμεση αλλαγή του Αναλυτικού Προγράμματος της Α’ τάξης και να εφαρμοστεί παρόμοιο με την Προδημοτική.  «Καίμε» και «βιάζουμε» γνωσιολογικά τα παιδιά μας από τα πρώτα τους χρόνια.

·         Αποκεντρωμένη διοίκηση με σοβαρές αρμοδιότητες στους Διευθυντές των σχολείων.  Κατάργηση των «μεσαζόντων» ή/και αλλαγή αρμοδιοτήτων:  Σχολική Εφορεία, Ε.Ε.Υ, κ.λ.π.

·         Κοινωνικές παροχές στις οικογένειες μέσα από το σχολείο:  πλήρες γεύμα σε όλα τα παιδιά, δωρεάν μεταφορές σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία, εκπαιδευτικές επισκέψεις κ.λ.π.

·         Αποφόρτωση του Αναλυτικού Προγράμματος, προώθηση και εφαρμογή δεξιοτήτων ζωής στην πράξη και όχι μέσα από βιβλία και φυλλάδια.